Khai phóng tư duy tạo động lực tăng trưởng

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang đối diện với những thách thức lớn về địa chính trị, công nghệ và phát triển bền vững, việc cải cách thể chế trở thành yêu cầu cấp bách để tạo đột phá.

Các chuyên gia cho rằng, những "cú hích thể chế" hiện tại đang mở ra cơ hội lớn cho nền kinh tế, với một hệ thống chính sách pháp luật mới, tạo động lực cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân vươn lên.

Dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện sự khai phóng tư duy thể chế; đồng thời đưa ra những chính sách đột phá, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các chuyên gia đều kỳ vọng cải cách thể chế sẽ tạo ra không gian phát triển mới, giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ và bền vững trong giai đoạn 2025–2030.

Nhìn vào hệ thống chính sách pháp luật về môi trường kinh doanh hiện tại, đồng tình với các nội dung của dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng, ông Vũ Đăng Vinh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) cho hay, tiến trình cải cách năm 2025 được ví như một cuộc cách mạng khai phóng tư duy thể chế. “Khai phóng” ở đây không chỉ là tháo gỡ những quy định trói buộc, mà còn thể hiện sự chuyển biến mang tính đột phá về tầm nhìn và cách tiếp cận của các cấp chính quyền, từ quản lý và kiểm soát sang tư duy kiến tạo, đồng hành và thúc đẩy.

Điều này cho phép chính quyền mạnh dạn trao quyền tự chủ lớn hơn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, đồng thời đặt ra các chuẩn mực minh bạch và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Đây chính là nền tảng để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, khi doanh nghiệp có thể phát huy tối đa tiềm năng với chính quyền là người dẫn đường và bảo đảm cho sự thịnh vượng chung.

Chuyên gia huấn luyện doanh nghiệp Phạm Thị Phượng, đại diện Công ty TNHH L&B VIET NAM TRAINING đánh giá cao dự thảo văn kiện, đã đánh dấu bước ngoặt về tư duy quản trị khoa học và công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và khai thác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thông qua nhiều định hướng đột phá. Theo đó, lần đầu tiên quan điểm chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm... được khẳng định, nhằm giải phóng sức sáng tạo và khuyến khích tinh thần đổi mới.

Qua đó, thể hiện tinh thần thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo với việc hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm, hỗ trợ khởi nghiệp, ươm tạo công nghệ, khuyến khích mua sắm công đối với sản phẩm khoa học công nghệ do doanh nghiệp trong nước tạo ra.

Nhà nước định hướng xây dựng các doanh nghiệp quy mô lớn, đủ sức dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia và cạnh tranh quốc tế, giao nhiệm vụ triển khai dự án trọng điểm và hỗ trợ đặc biệt trong nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm và sản xuất công nghệ. Đồng thời, phát triển các khu công nghiệp công nghệ số để hỗ trợ doanh nghiệp tái đầu tư hạ tầng.

Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa trong những nội dung về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với ưu đãi thuế, hỗ trợ hạ tầng, thu hút chuyên gia và xúc tiến thương mại quốc tế, hướng tới hình thành các doanh nghiệp “đầu tàu” làm chủ công nghệ lõi, bà Phạm Thị Phượng nhấn mạnh.

Kỳ vọng về không gian phát triển mới cho cộng đồng kinh tế tư nhân, bà Phạm Thị Hồng Thắm, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại TKV Hà Nội bày tỏ sự đồng tình với nội dung của dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng khi dự báo về kịch bản tích cực, tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam có thể đạt trung bình ở mức hai con số trong giai đoạn 2026-2030, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 8.500 USD, Việt Nam có thể bước vào ngưỡng các quốc gia thu nhập trung bình cao với quy mô GDP năm 2030 dự báo đạt khoảng 900 tỉ USD.

Đến năm 2045 nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững dựa chủ yếu vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tốc độ tăng trưởng GDP giai đoạn 2030-2045 tiếp tục duy trì mức cao, quy mô GDP năm 2045 sẽ đạt khoảng 2.500 tỉ USD. Nền kinh tế vận hành theo phương thức của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn…

Để đạt những mục tiêu này, theo bà Phạm Thị Hồng Thắm, với những tác động tiêu cực từ bên ngoài như sự suy giảm tăng trưởng, giá dầu và lạm phát tăng cao, làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư… sẽ gia tăng áp lực đối với kinh tế trong nước. Vì thế, cần có những quyết sách mạnh mẽ trong việc quản lý, điều hành để vừa thực hiện các điều ước quốc tế đã ký kết, vừa kiểm soát tốt thông tin kinh tế, tạo tâm lý an toàn và ổn định cho môi trường đầu tư và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và tạo giá trị mới. Dự thảo đã nêu rõ yêu cầu “phát triển các tập đoàn tư nhân Việt Nam lớn, mạnh, ngang tầm khu vực và thế giới”. Để làm được, cần có chính sách chọn lọc và nuôi dưỡng doanh nghiệp trụ cột trong từng lĩnh vực: công nghệ số, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, năng lượng tái tạo, sản xuất vật liệu và tài chính xanh.

Những doanh nghiệp này phải được trao không gian chính sách tương tự “sandbox đổi mới” để thử nghiệm mô hình kinh doanh mới, được tiếp cận dữ liệu, tín dụng và hạ tầng ưu tiên. Nhà nước cần đồng hành với doanh nghiệp tư nhân trong chiến lược xuất khẩu sản phẩm công nghệ Việt, xây dựng thương hiệu quốc gia và năng lực cạnh tranh vùng.

Có thể thấy, cải cách thể chế cần được coi là một quá trình liên tục, vừa giải quyết những vướng mắc hiện tại, vừa linh hoạt chuẩn bị cho những thách thức dài hạn của nền kinh tế. Niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân đang dần được củng cố và điều này được kỳ vọng sẽ trở thành động lực lan tỏa, dẫn dắt tăng trưởng. Đây chính là nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục vững bước, đóng góp vào sự phục hồi và tăng trưởng bền vững của kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.