Khi niềm tin bị thử lửa - Bài 3: Giữ tài sản thế nào giữa "cơn bão"?

Chỉ trong vài ngày, thị trường kim loại quý chứng kiến những biến động hiếm gặp. Một bên là làn sóng bán tháo kim cương sau khi cơ quan điều tra mở rộng chuyên án buôn lậu xuyên quốc gia, một bên là giá vàng trong nước lao dốc dù giá vàng thế giới vẫn đi lên. Những diễn biến trái chiều ấy đang đặt ra câu hỏi lớn đối với nhà đầu tư: Điều gì thực sự quyết định giá trị của một tài sản và làm thế nào để bảo toàn tài sản trong giai đoạn thị trường nhiễu động?

*Khi niềm tin trở thành yếu tố quyết định giá trị

Những ngày qua, không chỉ thị trường kim cương rơi vào cuộc khủng hoảng niềm tin sau khi đường dây buôn lậu kim cương bị bóc trần, thị trường vàng trong nước cũng chịu tác động đáng kể từ tâm lý thận trọng của người dân.

Chỉ trong khoảng một tuần, giá vàng miếng SJC giảm hơn 10 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, trong ngày 23/7, giá vàng SJC có thời điểm được niêm yết ở mức 135 - 140 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm tới 6 - 7 triệu đồng/lượng so với phiên trước đó.

Diễn biến này gây bất ngờ bởi trên thị trường quốc tế, giá vàng vẫn duy trì xu hướng tăng nhờ nhu cầu phòng ngừa rủi ro trước căng thẳng địa chính trị và kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Sự chênh lệch giữa xu hướng trong nước và thế giới cho thấy, ngoài các yếu tố quốc tế, giá vàng tại Việt Nam còn chịu tác động mạnh từ cung - cầu trong nước và đặc biệt là yếu tố tâm lý. Với những người vừa mua vàng ở vùng giá cao, mức thiệt hại là không nhỏ. Có nhà đầu tư mua vàng ở mức khoảng 146 triệu đồng/lượng nhưng chỉ sau một ngày, nếu bán ra chỉ còn khoảng 135 triệu đồng/lượng, tương đương khoản lỗ khoảng 11 triệu đồng mỗi lượng.

Bên cạnh đó, sau khi cơ quan điều tra mở rộng chuyên án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia vào cuối ngày 22/7, ngay lập tức sáng 23/7 nhiều người đồng loạt mang kim cương và trang sức gắn kim cương đến các cửa hàng để kiểm định lại, hỏi chính sách thu đổi hoặc bán nhằm thu hồi vốn. Một số doanh nghiệp lớn vẫn tiếp tục thu mua nhưng phải hẹn thanh toán sau nhiều tháng do áp lực dòng tiền tăng cao.

Theo các chuyên gia, điều người tiêu dùng khi sở hữu vàng hay kim cương không chỉ là bản thân sản phẩm mà còn là niềm tin vào nguồn gốc, chất lượng, khả năng chuyển nhượng và uy tín của thương hiệu. Chính vì vậy, khi xuất hiện những thông tin tiêu cực liên quan đến chất lượng hàng hóa mặt hàng kim loại quý hoặc quy trình kiểm định, tâm lý lo ngại có thể lan rộng rất nhanh sang toàn bộ thị trường.

Dưới góc độ kinh tế học hành vi, đây là hiện tượng "lan truyền tâm lý", khi cảm nhận về rủi ro vượt ra ngoài phạm vi của một doanh nghiệp hay một sản phẩm cụ thể và ảnh hưởng đến cả nhóm tài sản có giá trị lớn.

*Đầu tư không thể dựa trên cảm xúc

Theo ông Phan Dũng Khánh, chuyên gia tài chính, giá vàng chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều yếu tố; trong đó quan trọng nhất là diễn biến kinh tế thế giới, sau đó là cung - cầu trong nước và chính sách điều hành của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất đối với nhà đầu tư vẫn là xác định đúng mục tiêu của việc nắm giữ tài sản.

"Nếu mục tiêu là bảo toàn giá trị trong dài hạn thì cần lựa chọn những tài sản đã được lịch sử chứng minh về khả năng giữ giá trị theo thời gian. Vàng từ lâu được xem là tài sản giúp phòng ngừa lạm phát và những rủi ro của nền kinh tế. Vì vậy, nếu mục tiêu là tích lũy thì vàng vẫn là một lựa chọn phù hợp", ông Khánh nhận định.

Theo vị chuyên gia này, sai lầm phổ biến của nhiều người là sử dụng chiến lược đầu tư ngắn hạn đối với một tài sản vốn được thiết kế cho mục tiêu tích lũy dài hạn. Không ít nhà đầu tư mua vàng chỉ vì thấy giá tăng mạnh hoặc sợ bỏ lỡ cơ hội. Đến khi thị trường điều chỉnh, họ lại bán ra vì lo ngại tiếp tục thua lỗ.