Kích hoạt nguồn lực tư nhân cho hạ tầng quốc gia

Với việc xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã mở ra cách tiếp cận mới trong huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư, phát triển hạ tầng chiến lược. Trao đổi với phóng viên TTXVN, Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng T&T Nguyễn Thái Hà đã chia sẻ về định hướng đầu tư hạ tầng của T&T Group và những giải pháp trọng tâm để kích hoạt nguồn lực tư nhân cho đầu tư phát triển hạ tầng quốc gia.

*Phóng viên: Xin ông điểm qua các dự án hạ tầng mà T&T Group đang đầu tư và sẽ đầu tư trong thời gian tới?

*Ông Nguyễn Thái Hà: Là doanh nghiệp tư nhân hàng đầu của Việt Nam, chúng tôi luôn xác định sẽ đồng hành cùng Chính phủ trong việc thực hiện định hướng “hạ tầng phải đi trước một bước” nền kinh tế. Vì vậy từ rất lâu, T&T đã đầu tư lớn vào các dự án hạ tầng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Thứ nhất là cảng nước sâu Quảng Ninh. Dự án nằm ở trị trí đầu nối quan trọng của tuyến hành lang kinh tế vùng Đông Bắc, điều đó giúp Cảng trở thành điểm kết nối lý tưởng cho hoạt động lưu chuyển hàng hoá tới các khu công nghiệp, cửa khẩu và cảng trên toàn miền Bắc. Với điều kiện tự nhiên lý tưởng của một cảng biển nước sâu, Cảng Quảng Ninh là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam và thế giới.

Thứ hai là Trung tâm Logisctics ICD Vĩnh Phúc – Việt Nam SUPERPORT. Trung tâm thực hiện đồng thời 3 chức năng:  Cung cấp dịch vụ logistics, Cảng cạn ICD - thông quan hàng hoá, cung cấp các dịch vụ gia tăng. Được quy hoạch tại vị trí chiến lược, trên tuyến hành lang kinh tế trọng điểm Hà Nội – Lào Cai, Trung tâm Logisctics ICD Vĩnh Phúc – Việt Nam SUPERPORT là bước đầu cho tầm nhìn xây dựng chuỗi cung ứng các dịch vụ logistics và các giải pháp đô thị, cung cấp dịch vụ hậu cần thông minh (Thành phố chuỗi cung ứng - Supply Chain City) của T&T Group tại Việt Nam, góp phần giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam với khu vực.

Thứ ba là Cảng Hàng không Quảng Trị. Hiện T&T Group đang triển khai đầu tư xây dựng Dự án thành phần 2 - xây dựng cảng hàng không Quảng Trị, với tổng mức đầu tư 5.821 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành trong tháng 7/2026 tới đây. T&T Group định hướng xây dựng một hệ sinh thái hàng không hoàn chỉnh, liên hoàn bao gồm: Cảng hàng không; Trung tâm trung chuyển hàng hóa (Cargo Hub); Tổ hợp công nghiệp hàng không và đô thị sân bay phát triển thành một tổ hợp hàng không tầm cỡ khu vực và quốc tế.

Đặc biệt trong những năm gần đây, T&T đã đầu tư lớn vào hạ tầng năng lượng. Cho đến nay T&T Group là một trong những nhà phát triển năng lượng hàng đầu của Việt Nam với trên 10 dự án đã đi vào hoạt động, với tổng công suất lên đến 2.700 MW, bao gồm điện gió, điện mặt trời, điện khí LNG. Sắp tới, T&T có kế hoạch phát triển rất nhiều các dự án trong Quy hoạch điện VIII với tổng công suất lên đến 12 – 15 GW, chiếm khoảng 10% tổng công suất phát điện của Việt Nam tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, góp phần hiện thực hoá cam kết Net Zero của Chính phủ vào năm 2050.

Ngoài ra, T&T Group cũng đang nghiên cứu đầu tư hàng loạt các dự án hạ tầng trọng điểm khác nhằm hoàn thiện tầm nhìn kết nối logistics Bắc – Nam Việt Nam và kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới, tăng hiệu quả, giảm chi phí logistics cho các doanh nghiệp Việt Nam.

*Phóng viên: Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong đầu tư, phát triển hạ tầng tại Việt Nam?

*Ông Nguyễn Thái Hà: Hạ tầng hiện đại không chỉ là đường, cảng, sân bay hay nhà máy mà là một hệ thống liên hoàn, gắn với không gian phát triển và đòi hỏi nguồn lực rất lớn, công nghệ, phương thức quản trị cùng một tư duy dài hạn và năng lực tổ chức triển khai trong nhiều thập kỷ.

Nếu nhìn nhận hạ tầng giao thông như một thành phần cấu thành nên năng lực cạnh tranh của quốc gia, vai trò của các doanh nghiệp tư nhân là vai trò không thể bỏ qua. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và định hướng và bảo đảm lợi ích công. Các doanh nghiệp tư nhân với khả năng huy động các nguồn lực của xã hội có trình độ trong việc quản lý vận hành sẽ đóng một vai trò là lực lượng trực tiếp hiện thực hóa các định hướng đó thành năng lực hạ tầng cụ thể của nền kinh tế. Thực tiễn cho thấy, khi vai trò này được xác lập rõ ràng trong một khuôn khổ pháp lý minh bạch và ổn định, hạ tầng sẽ phát triển nhanh hơn và bền vững hơn.

Từ góc độ thực tiễn, khi hạ tầng được tiếp cận theo tư duy dài hạn và hệ sinh thái, doanh nghiệp hoàn toàn có thể huy động nguồn lực lớn và đồng hành cùng Nhà nước. T&T Group xác định tham gia lĩnh vực hạ tầng không theo cách làm dự án đơn lẻ, mà theo hướng xây dựng các nền tảng hạ tầng gắn với năng lượng, logistics, giao thông và phát triển không gian kinh tế – đô thị, trên cơ sở tuân thủ chặt chẽ quy hoạch và định hướng của Nhà nước. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị, vận hành và tối ưu hiệu quả dài hạn của các công trình hạ tầng.

*Phóng viên: Nghị quyết số 68-NQ/TW tạo ra bước đột phá gì trong thu hút nguồn lực tư nhân vào hạ tầng chiến lược, thưa ông?

*Ông Nguyễn Thái Hà: Theo tôi, đột phá lớn nhất của Nghị quyết số 68-NQ/TW không nằm ở một cơ chế cụ thể mà ở cách tiếp cận hoàn toàn mới đối với kinh tế tư nhân trong các lĩnh vực nền tảng của đất nước. Khi kinh tế tư nhân được xác định là “một động lực quan trọng nhất”, điều đó thể hiện niềm tin chiến lược của Nhà nước đối với khu vực này.

Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ dừng ở việc khuyến khích, mà còn nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ rào cản, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, qua đó tạo lập một môi trường đầu tư ổn định và có thể dự báo trong dài hạn.

Đối với hạ tầng – lĩnh vực đòi hỏi quy mô vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài và mức độ rủi ro cao – thì niềm tin chính sách chính là điều kiện tiên quyết. Khi niềm tin được xác lập, doanh nghiệp sẽ sẵn sàng huy động nguồn lực lớn và đầu tư dài hạn trong suốt vòng đời dự án. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi đặt khu vực kinh tế tư nhân vào đúng vị trí của mình trong kiến trúc phát triển quốc gia, qua đó tạo điểm tựa thể chế để doanh nghiệp tư nhân trở thành đối tác phát triển thực chất của Nhà nước trong các dự án hạ tầng chiến lược.

*Phóng viên: Ngoài vốn, đâu là những khó khăn lớn nhất trong việc thu hút doanh nghiệp tư nhân đầu tư hạ tầng thưa ông?

*Ông Nguyễn Thái Hà: Tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp tư nhân hiện nay đang gặp ba khó khăn chính, ngoài khó khăn về nguồn vốn lớn. Thứ nhất là chính sách chưa được đồng bộ. Hiện chính sách của Nhà nước cho việc phát triển các dự án hạ tầng nói chung và giao thông nói riêng vẫn còn chưa được đồng bộ và nhiều khi các bộ, ban, ngành hay là bản thân các địa phương cũng có những cách hiểu về mặt chính sách khác nhau. Điều này làm gia tăng rủi ro pháp lý và khiến doanh nghiệp khó xây dựng được các kế hoạch đầu tư dài hạn.

Khó khăn thứ hai là cơ chế phân bổ rủi ro giữa nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Thực tế là việc tiếp cận các nguồn lực xã hội hay là công tác giải phóng mặt bằng hay là việc phân bổ rủi ro giữa Nhà nước và tư nhân thì hầu hết những phần khó khăn thường thuộc về các doanh nghiệp tư nhân.

Khó khăn thứ ba mà hầu hết các doanh nghiệp tư nhân gặp phải chính là thời gian phê duyệt, thời gian chuyển đổi từ quyết định của nhà nước đến việc thực thi còn kéo dài.  Vì vậy, khi quá trình chuẩn bị đầu tư kéo dài, giải phóng mặt bằng chậm, điều chỉnh quy hoạch nhiều lần sẽ làm tăng chi phí, kéo dài thời gian hoàn vốn, ảnh hưởng lớn đến tính khả thi tài chính của các dự án hạ tầng.

*Phóng viên: Theo ông đâu là các giải pháp quan trọng để Nghị quyết số 68-NQ/TW đi vào cuộc sống, từ đó giúp kích hoạt nguồn lực tư nhân trong phát triển hạ tầng chiến lược?

*Ông Nguyễn Thái Hà: Mặc dù Nghị quyết số 68-NQ/TW là một bước tiến đột phá trong việc Nhà nước nhìn nhận vai trò của kinh tế tư nhân nhưng Nhà nước vẫn cần tiếp tục minh bạch thể chế, minh bạch về mặt chính sách và nhất quán trong chính sách mang tính dài hạn để doanh nghiệp tư nhân có thể dự báo, có thể định hướng phát triển trong trung và dài hạn. Bản thân doanh nghiệp tư nhân như T&T Group cũng phải từng bước thay đổi cách tiếp cận. Qua quá trình triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, T&T xác định đây là định hướng phát triển dài hạn và kiên định của tập đoàn.

Là doanh nghiệp tư nhân, chúng tôi mong mỏi Chính phủ có những chính sách hỗ trợ tài chính đối với các  doanh nghiệp tư nhân, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận được các nguồn vốn tài chính trung và dài hạn để đảm bảo mục tiêu hoàn thành đầu tư, vận hành dự án trong thời gian dài.

Ngoài ra, chúng tôi rất mong Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh số hóa các nguồn dữ liệu và tiếp tục cải cách thể chế minh bạch và dài hạn để doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận dễ dàng với các nguồn thông tin cũng như giảm thiểu được những chi phí trong việc thực hiện đề xuất đầu tư cũng như thực hiện dự án./.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!