Kinh tế tầm thấp nâng tầm cảnh báo rủi ro

Thắng Trung/Bnews/vnanet.vn 09:30' - 01/05/2026
BNEWS Từ thực tế trên cho thấy, việc ứng dụng UAV và công nghệ điều khiển thông minh giúp cho việc đánh giá thực trạng thời tiết.

Thiết bị máy bay không người lái. Ảnh: AFP/TTXVN

Phát triển kinh tế tầm thấp trong ngành khí tượng thủy văn chính là một trong những ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác dự báo, cảnh báo sớm, nhanh, kịp thời. Kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE) là khái niệm khá mới ở Việt Nam, dùng để chỉ các hoạt động kinh tế diễn ra trong không gian bay thấp, thường ở độ cao dưới 1.000m, gắn với việc ứng dụng máy bay không người lái (UAV), máy bay cỡ nhỏ... và các hệ thống công nghệ điều khiển, quản lý không lưu tầm thấp.

Trong thực tế, kinh tế tầm thấp đang hiện diện ngày càng rõ trong nhiều lĩnh vực. UAV được sử dụng trong khảo sát lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực vùng núi, vùng sâu, vùng xa khi xảy ra thiên tai, nơi mà con người khó có thể tiếp cận được hiện trường.

Theo Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Mai Văn Khiêm, ngành cũng đã sử dụng UAV trong việc khảo sát thực trạng  hậu quả lũ quét, sạt lở đất ở một số vùng như Kỳ Sơn (Nghệ An), làng Nủ (Lào Cai) để nắm bắt được thực trạng, nguyên nhân, từ đó đưa ra ra các dự báo, cảnh báo về vấn đề này cụ thể, sát thực tế hơn...

Cùng với đó, theo các chuyên gia, UAV gắn các camera độ phân giải cao sử dụng kỹ thuật photogrammetry (thiết bị quang trắc ảnh) đã cải thiện đáng kể cách thu thập dữ liệu địa hình. UAV có thể lập bản đồ các khu vực rộng lớn với độ chi tiết cao, cung cấp mô hình bề mặt số (DSM) và mô hình địa hình số (DTM) chính xác, được sử dụng trong việc ứng phó và lập kế hoạch đối phó thiên tai, đặc biệt là lũ lụt và sạt lở đất tại Việt Nam.

Gần đây, việc quản lý thiên tai ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu địa lý chính xác để ứng phó và lập kế hoạch cho thiên tai tự nhiên, đặc biệt là lũ lụt. Các thiết bị, công nghệ tiên tiến đã cho phép tạo ra các bản đồ số chi tiết về cảnh quan cả trên cạn và dưới nước, cung cấp cái nhìn sâu sắc về động học lũ lụt và giúp các nhà hoạch định đưa ra quyết định sáng suốt.

Một nơi điển hình về quản lý lũ lụt tại Việt Nam đã được nghiên cứu và ứng dụng, đó là Khu phức hợp Cảng Cái Mép - Thị Vải (thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ nay là Thành phố Hồ Chí Minh) và các khu vực xung quanh. Các mô phỏng lũ lụt toàn diện đã được thực hiện để đánh giá tác động của mực nước dâng lên khu vực. Các mô phỏng này sử dụng dữ liệu thu thập từ UAV, hệ thống LIDAR và Sonar đa tia để tạo ra các mô hình chi tiết về địa hình và động học dòng chảy nước. Bằng cách mô phỏng các kịch bản khác nhau, từ mưa vừa đến các trận bão lớn, các cơ quan dự báo, nhà hoạch định đã có thể dự đoán các khu vực có nguy cơ lũ lụt cao và triển khai các biện pháp giảm thiểu, chẳng hạn như cải thiện hệ thống thoát nước hoặc củng cố bờ sông.

Từ thực tế trên cho thấy, việc ứng dụng UAV và công nghệ điều khiển thông minh giúp cho việc đánh giá thực trạng thời tiết, nguyên nhân và đưa ra những dự báo, cảnh báo có tính chính xác cao.

Kinh tế tầm thấp cũng được xem là công cụ giúp Việt Nam nâng cao năng lực ứng phó với tình huống khẩn cấp. Trong thiên tai, dự báo nhanh, chính xác, kịp thời từ sự hỗ trợ của UAV giúp công tác cứu hộ, vận chuyển y tế và giám sát tình hình hiệu quả hơn. Những lợi ích này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội và an ninh con người.

Tuy nhiên hiện nay, việc sử dụng UAV đối với công tác khí tượng thủy văn còn nhiều khó khăn do giá thành thiết bị cao, thời tiết không thuận lợi, địa hình phức tạp, hạn chế kỹ thuật, khó khăn trong xử lý dữ liệu, vấn đề pháp lý và hạ tầng....

Để tiếp tục đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội, Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thượng Hiền cho rằng, thời gian tới, ngành tiếp tục ứng dụng UAV để thám sát các hiện tượng khí tượng nguy hiểm, số liệu vệ tinh quan trắc Trái đất, công nghệ siêu âm, công nghệ radar, công nghệ laser, camera kỹ thuật số trong lĩnh vực khí tượng thủy văn khi cần thiết. Ngành tiếp tục thực hiện tốt việc cung cấp dữ liệu dự báo, cảnh báo thiên tai thông qua sự trợ giúp của các ứng dụng công nghệ như UAV, hệ thống CrayXC40, hệ thống trực quan hóa và biên tập dữ liệu dự báo khí tượng (SmartMet), ứng dụng công nghệ AI trong giám sát bão… để hỗ trợ các ngành như nông nghiệp, thủy điện, môi trường và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cụ thể, trong sản xuất nông nghiệp, ngành cung cấp dữ liệu về nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm và các yếu tố khác để quy hoạch mùa vụ, dự báo năng suất, phòng chống sâu bệnh và hạn hán. Đối với ngành thủy lợi, ngành thông tin về dữ liệu về mực nước, lưu lượng sông, lượng mưa và các chỉ số thủy văn khác giúp quản lý hệ thống thủy lợi, phòng chống lũ lụt, hạn hán và sử dụng nước hiệu quả. Ngành khí tượng thủy văn cung cấp dữ liệu về lượng mưa, dòng chảy để dự báo trữ lượng nước, quản lý tài nguyên nước và phòng, chống thiên tai....

"Đặc biệt trong sản xuất công nghiệp và thương mại, các thông tin về thời tiết sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ sản phẩm, chuỗi cung ứng và các hoạt động sản xuất ngoài trời", Cục trưởng Nguyễn Thượng Hiền nhấn mạnh.

Phát triển kinh tế tầm thấp; trong đó có việc ứng dụng UAV hiện nay trở thành một công cụ quan trọng trong việc khảo sát, dự báo, cảnh báo các hình thái thời tiết nguy hiểm, cứu sống và cải thiện các nỗ lực ứng phó, cứu hộ cứu nạn trước thảm họa thiên nhiên. Với khả năng cung cấp thông tin chi tiết quan trọng trên không, cung cấp các nhu yếu phẩm thiết yếu và tạo điều kiện đánh giá thiệt hại nhanh chóng của UAV đã góp phần quan trọng, hiệu quả trong công tác dự báo cũng như hoạt động cứu nạn, cứu hộ...

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục