Kinh tế Trung Quốc nhìn từ “Báo cáo Công tác Chính phủ” năm 2017

Kỳ họp thứ 5 Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc (Quốc hội) khóa XII. Ảnh: Vĩnh Hà - Trung Kiên/TTXVN.

Đến hẹn lại lên, tháng 3 này, chính trường Trung Quốc lại thu hút sự quan tâm của dư luận toàn thế giới, với Kỳ họp lần thứ 5 Ủy ban toàn quốc khóa 12 của Hội nghị Chính trị hiệp thương nhân dân Trung Quốc (Chính hiệp) diễn ra từ 3–13/3 và Kỳ họp lần thứ 5 Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) khóa 12 diễn ra từ 5–15/3.

Hai kỳ họp này, được gọi chung là Kỳ họp Lưỡng hội, diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc bước vào năm thứ hai thực hiện “Quy hoạch 5 năm lần thứ 13”, các chính sách hữu quan đã đi vào triển khai được 1 năm và đạt kết quả bước đầu để kiểm chứng.

Đây cũng là Kỳ họp Lưỡng hội cuối cùng trước khi diễn ra Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 19 (dự kiến được tổ chức vào mùa Thu năm nay). Sức nóng từ chính trường Trung Quốc phần nào được thể hiện qua khoảng 3.000 phóng viên Trung Quốc và quốc tế đăng ký đưa tin.

Trong phiên khai mạc Kỳ họp Quốc hội sáng 5/3, “Báo cáo Công tác Chính phủ” do Thủ tướng Lý Khắc Cường trình bày về kết quả kinh tế đạt được trong năm 2016 và đưa ra các mục tiêu phát triển kinh tế năm 2017 trở thành tiêu điểm chú ý của dư luận, bởi thông qua đây các nước trên thế giới có thể nắm tương đối toàn diện, khái quát thực trạng diện mạo nền kinh tế, cũng như đường hướng phát triển kinh tế trong tương lai gần của Trung Quốc.

Hoàn thành các mục tiêu năm 2016

Kinh tế Trung Quốc năm 2016 nhìn chung vận hành ổn định trong xu hướng chậm lại, hướng đến phát triển ổn định, nền kinh tế có động lực mạnh mẽ và sức bền lâu dài; Các mặt chính của cải cách cơ cấu nguồn cung đang được thúc đẩy, thành quả của cải cách không ngừng được thể hiện trên thực tế.

Các mục tiêu kinh tế đề ra trong năm 2016 cơ bản đều đã hoàn thành, trong hơn 30 chỉ tiêu bắt buộc, có một số hoàn thành vượt mức, cụ thể: GDP đạt 6,7% (hơn 70 nghìn tỷ NDT) so với chỉ tiêu đưa ra là 6,5-7,0%, đứng đầu về tốc độ tăng trưởng trên thế giới hiện nay; Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dự báo tăng khoảng 3%, thực tế tăng 2%;

Mục tiêu tạo hơn 10 triệu việc làm ở thành thị, thực tế đã tạo thêm 13,14 triệu việc làm; Tỷ lệ thất nghiệp đăng ký ở thành thị dưới 4,5% nhưng cuối năm 2016 tỷ lệ này chỉ có 4,02%; Tiêu phí năng lượng trên một đơn vị GDP giảm trên 3,4%, thực tế đã giảm 5%.

Về các hạng mục đầu tư quan trọng để thúc đẩy kinh tế tăng trưởng như đầu tư xây dựng đường sắt, đường bộ, ngân sách Trung ương…đều đã được thực hiện, thậm chí thực hiện vượt mức.

Mức độ đóng góp cho tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2016 của Trung Quốc đạt 33,2%. Sự tăng trưởng ổn định của kinh tế Trung Quốc thúc đẩy nhu cầu thị trường gia tăng, giúp tăng đầu tư, tăng nguồn cung sản phẩm và tạo ra nhiều cơ hội hợp tác hơn.

Tăng trưởng 6,5% năm 2017

Báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc đề ra mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2017 khoảng 6,5%, thấp hơn mức 6,7% của năm 2016; Duy trì lạm phát khoảng 3%, cao hơn mức 2% của năm 2016; Tỷ lệ thất nghiệp đăng ký ở thành thị giữ ở mức 4,5% (tương đương chỉ tiêu đặt ra cho năm 2016), tạo thêm 11 triệu việc làm mới ở thành thị, tăng hơn 1 triệu so với năm 2016;

Xuất nhập khẩu ổn định; cán cân thanh toán quốc tế cơ bản giữ mức cân đối; Thu nhập của người dân sẽ phù hợp với tăng trưởng kinh tế; Tiếp tục cắt giảm khí thải gây ô nhiễm, trong đó cắt giảm mức tiêu phí năng lượng trên một đơn vị GDP ít nhất là 3,4%.

Báo cáo Công tác Chính phủ nhấn mạnh đến những nỗ lực và biện pháp để thực hiện các mục tiêu kinh tế đặt ra, cụ thể là chính quyền các cấp và các bộ ngành Trung ương phải cắt giảm chi tiêu thường xuyên từ 5% trở lên, tuyệt đối không cho phép tăng kinh phí “3 công” (chi phí công tác nước ngoài, chi phí mua xe công vụ, chi phí đưa đón công vụ), tăng cường sử dụng các nguồn vốn để cắt giảm thuế, quyết tâm thực hiện chính sách dân giàu.

Hai là các bộ ban ngành và đơn vị liên quan cần bỏ qua lợi ích nhỏ, coi trọng nghĩa vụ lớn, thúc đẩy doanh nghiệp tiến lên phía trước, tạo điều kiện để hình thành nên những ưu thế mới của Trung Quốc trong cạnh tranh.

Ba là Chính phủ sẽ đi đầu trong việc giữ chữ tín, quyết không thay đổi một cách tuỳ tiện các cam kết.

Bốn là các ngành nghề, lĩnh vực chưa bị cấm theo quy định pháp luật thì đều cho phép các doanh nghiệp thị trường tham gia một cách bình đẳng. Các ngành nghề, lĩnh vực mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài thì cũng cần phải mở cửa thu hút nguồn vốn từ nhân dân, quyết tâm ngăn chặn các hành vi không phù hợp có ảnh hưởng tới cạnh tranh công bằng trên thị trường.

Năm là cần thúc đẩy các ngành nghề phát triển sở trường, phát huy ưu thế cho nhau; thúc đẩy các doanh nghiệp nhỏ phát triển mạnh, doanh nghiệp lớn phát triển hơn nữa; khiến cho sức mạnh của thị trường và sức sáng tạo của xã hội đồng hành cùng tiến.

Sáu là chính quyền và cán bộ các cấp cần lấy hành động làm tiên phong, kết hợp thực tế và sáng tạo; kiện toàn cơ chế khích lệ và cơ chế dám nhận sai, sửa sai, cổ vũ người có năng lực, dám nhận trách nhiệm; dùng hành động thực tế để thúc đẩy phát triển.

Mục tiêu phù hợp nhưng biện pháp khó thực hiện

Theo các chuyên gia, mục tiêu tăng trưởng kinh tế do Chính phủ Trung Quốc đưa ra là phù hợp với quy luật phát triển và thực tế khách quan, có tác dụng dẫn dắt và đưa nền kinh tế đi vào ổn định, điều chỉnh kết cấu kinh tế. Đồng thời, mục tiêu này cũng phù hợp với yêu cầu về xây dựng một xã hội khá giả toàn diện mà Chính phủ đặt ra.

Mục tiêu quan trọng của tăng trưởng ổn định chính là tạo việc làm và mang lại lợi ích cho người dân. Năm nay, áp lực tạo việc làm là rất lớn khi có 7,95 triệu sinh viên tốt nghiệp các trường đại học-cao đẳng, lập kỷ lục mới, do vậy Chính phủ cần phải kiên trì ưu tiên thực hiện chiến lược về tạo việc làm.

Báo cáo Chính phủ Trung Quốc đưa ra rất rõ ràng những số liệu kinh tế-xã hội năm 2016 cũng như các chỉ tiêu đề ra cho năm 2017, trong đó có nhiều điểm mới như coi trọng cả nguồn vốn nước ngoài lẫn nguồn vốn trong dân để đầu tư vào các ngành nghề, lĩnh vực.

Đây sẽ là điều kiện để thúc đẩy sự tham gia phát triển kinh tế, đất nước của người dân, cũng như tận dụng triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân.

Tuy nhiên, trong Báo cáo này các nguyên nhân tồn tại lại chỉ được nêu chung chung, biện pháp thực hiện đưa ra nhìn bên ngoài thì rất quyết liệt, song khó thực hiện một cách đồng bộ và triệt để.

Kinh tế Trung Quốc vẫn đang trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế từ chỗ dựa vào đầu tư của chính phủ và xuất khẩu chuyển sang mô hình kinh tế lấy tiêu dùng trong nước làm chủ đạo, điều này chứng tỏ tiềm năng phát triển của kinh tế Trung Quốc đang giảm dần, thiếu động lực và sự sáng tạo trong tăng trưởng.

Nhìn vào thực trạng kinh tế Trung Quốc hiện nay có thể thấy những tồn tại rất rõ như: Tăng trưởng giảm sút, xuất nhập khẩu chưa ổn định; đồng nhân dân tệ mất giá, chảy máu ngoại tệ, dự trữ ngoại hối giảm xuống dưới 3.000 tỷ USD… buộc Chính phủ nhiều lúc phải đưa ra những chính sách cứng rắn về quản lý tiền tệ để hạn chế ngoại tệ chảy ra nước ngoài đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước phát triển.

Về ngắn hạn, những chính sách này mang lại hiệu quả tức thời, tuy nhiên sẽ không ổn định trong dài hạn. Điều này chứng tỏ kinh tế Trung Quốc vẫn còn nhiều vấn đề, đặc biệt là chính sách phát triển kinh tế vĩ mô.

Hiện nay, tình trạng Chính phủ can thiệp sâu vào sự phát triển của nền kinh tế vẫn phổ biến ở Trung Quốc, đặc biệt là việc bảo trợ cho các doanh nghiệp Nhà nước. Nếu muốn kinh tế phát triển đúng theo nghĩa của “kinh tế thị trường”, Chính phủ Trung Quốc cần phải để nó phát triển theo đúng quy luật đào thải tự nhiên, Chính phủ không nên can thiệp, chống lưng.

Nhiều xí nghiệp, ngân hàng vẫn là của Nhà nước, do Nhà nước nắm cổ phần chủ yếu. Đây là kẽ hở để quan chức Nhà nước tham nhũng, trục lợi và tìm mọi cách để duy trì các doanh nghiệp này mặc dù kết quả kinh doanh không mang lại hiệu quả thiết thực. Vì vậy, để thực sự đào thải các doanh nghiệp Nhà nước làm ăn kém hiệu quả trong giai đoạn tới là rất khó./.

>> Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ

>> Trung Quốc siết chặt quản lý thực phẩm bán trên mạng