Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV: Đấu tranh chống hàng giả đã có kết quả nhưng còn diễn biến phức tạp

Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã tham gia phát biểu giải trình làm rõ một số nội dung mà đại biểu Quốc hội quan tâm liên quan đến lĩnh vực Công Thương.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát thị trường

Về vấn đề kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng, Bộ trưởng bày tỏ đồng tình với nhiều ý kiến đại biểu cho rằng mặc dù các bộ ngành, địa phương đã rất nỗ lực trong công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng đạt được kết quả cụ thể nhưng diễn biến còn rất phức tạp.

Nguyên nhân do hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái có lợi nhuận lớn, lôi kéo nhiều đối tượng tham gia; các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, lợi dụng công nghệ cao để gian lận trong môi trường thương mại điện tử; nguồn lực cả nhân lực, vật lực của các cơ quan chức năng hạn chế; công tác phối hợp giữa các cơ quan đôi lúc chưa đồng bộ; luật pháp hiện hành, cơ chế chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe. Một bộ phận, một số cán bộ trong một số ngành, lĩnh vực được trao trách nhiệm nhưng thoái hóa, biến chất, tiếp tay vi phạm.

Để khắc phục tình trạng này, trong thời gian tới, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết Bộ Công Thương sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện chính sách pháp luật, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm các bộ ngành, địa phương, cơ quan chức năng và cơ chế phối hợp liên ngành. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát thị trường. Đề xuất xây dựng Luật Thương mại điện tử để tăng cường quản lý lĩnh vực này, dự kiến trình trong kỳ họp thứ 10.

Cùng với đó là nâng cao nhận thức, trách nhiệm thi hành công vụ, tăng kiểm tra, kiểm soát đột xuất; hoàn thiện cơ chế hỗ trợ lực lượng quản lý thị trường về địa phương, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đề xuất áp dụng các chế tài đủ sức răn đe đối với các đối tượng vi phạm. Cuối cùng là đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp kinh doanh chấp hành pháp luật và khuyến cáo người tiêu dùng thông minh.

Khẩn trương hoàn thành hồ sơ dự án Luật Thương mại điện tử

Về xử lý gian lận thương mại và hàng giả, hàng nhái trên môi trường số điện tử, Bộ trưởng nêu rõ, kiểm soát và xử lý hàng giả, hàng nhái trên thị trường trực tuyến luôn khó khăn do diện mặt hàng phức tạp, công nghệ tinh vi, lực lượng phương tiện thanh kiểm tra còn hạn chế, cần sự phối hợp của nhiều cơ quan chuyên ngành khác nhau. Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về chế tài với các mô hình bán hàng, quảng cáo mới như livestream hoặc một số hình thức khác, chế tài của chúng ta chưa thực sự đủ mạnh.

Để khắc phục tình trạng này, trong thời gian tới, Bộ trưởng cho biết Bộ Công Thương sẽ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Thương mại điện tử trình Chính phủ, Quốc hội. Theo đó, Bộ Công Thương đề xuất làm rõ trách nhiệm của các bộ ngành, địa phương, các cơ quan chức năng với các mô hình hoạt động thương mại điện tử và các đối tượng livestream bán hàng. "Xin báo cáo Quốc hội là ngay cuối giờ chiều nay, 18 giờ tối nay, Thủ tướng sẽ nghe dự thảo luật này để trình Quốc hội trong ngày tới", Bộ trưởng thông tin.

Cùng với đó, Bộ trưởng cho biết sẽ đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền cho địa phương trong quản lý giao dịch thương mại điện tử; tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên ngành thương mại điện tử để xử lý các mặt hàng vi phạm. Tích cực, chủ động rà soát và xử lý lợi dụng livestream và các website, ứng dụng thương mại điện tử để kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp chỉ mua sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được bảo đảm. Tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ ngành, địa phương. Phối hợp với Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Công an để rà soát thông tin, chất lượng sản phẩm.

Xuất khẩu nông, thủy sản đạt 13,72 tỷ USD

Giải trình về vấn đề nhóm nông sản, thủy sản chịu áp lực từ các biện pháp đối ứng, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, theo số liệu của hải quan, xuất khẩu nhóm hàng nông, thủy sản trong 4 tháng đầu năm nay đạt 13,72 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước.

Những năm qua, kể cả trước khi xuất hiện áp lực từ thuế đối ứng của Hoa Kỳ, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Công Thương nỗ lực triển khai và đang tiếp tục triển khai một số giải pháp về tìm kiếm, bảo đảm cơ hội thị trường cho hàng hóa của Việt Nam nói chung và các loại nông, thủy sản nói riêng. Cụ thể là nâng cao chất lượng công tác dự báo biến động của thị trường thế giới, cập nhật thông tin về chiến lược sản xuất, xuất nhập khẩu của các thị trường chính. Tổ chức hội nghị giao ban xúc tiến thương mại hàng tháng để các doanh nghiệp, hội ngành cùng tham gia và chia sẻ thông tin.

Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành liên quan tiếp tục đàm phán tháo gỡ hàng rào kỹ thuật phi thuế quan, mở rộng thị trường xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng, nhất là nhóm hàng nông sản, các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Australia. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như Anh, Pháp và các nước.

Tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc theo hình thức chính ngạch. Thúc đẩy đàm phán các Hiệp định thương mại tự do, yêu cầu các đối tác mở cửa thị trường, cắt giảm thuế quan cho hàng hóa, trong đó có nông sản Việt Nam. Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại trực tiếp và trực tuyến, các hoạt động kết nối cung cầu nhằm thúc đẩy tiêu thụ tại nước ngoài và trong nước. Hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng, khai thác các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên.

Đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" để khai thác thị trường nội địa với tiềm năng hơn 100 triệu dân. Tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cấp giấy chứng nhận xuất xứ. Phối hợp cơ quan hải quan trung ương, địa phương về các quy tắc xuất xứ, cấp giấy xuất xứ, tự chứng nhận xuất xứ và tổ chức tập huấn, đào tạo, tư vấn cho doanh nghiệp thực hiện.

Thực hiện các chương trình phát triển thương hiệu hàng hóa Việt

Liên quan đến việc hỗ trợ xây dựng và phát triển thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển thị trường hàng hóa Việt Nam, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết trong chuỗi giá trị công nghiệp, việc xây dựng và phát triển thương hiệu có ý nghĩa quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp đã nhận thức rõ và tích cực triển khai nhiều giải pháp, trong đó Bộ Công Thương đã triển khai ở ba cấp độ: một là thương hiệu ngành ở quy mô cấp toàn quốc; hai là thương hiệu sản phẩm, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận quy mô cấp địa phương; và ba là thương hiệu sản phẩm quy mô cấp doanh nghiệp.

Thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục triển khai thực hiện các chương trình phát triển thương hiệu tập trung và nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa và sự cần thiết của xây dựng, phát triển và quản trị thương hiệu trong sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn hỗ trợ về kỹ năng, kỹ thuật và các vấn đề cần lưu ý trong xây dựng, phát triển thương hiệu.

Cùng với đó là tư vấn đổi mới, cải tiến thiết kế nhằm đáp ứng thị hiếu, yêu cầu của thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước; tư vấn hỗ trợ đăng ký và bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm xuất khẩu tiềm năng ở trong và ngoài nước. Xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình tuyên truyền, quảng bá hình ảnh trong và ngoài nước đối với sản phẩm nông sản và thực phẩm chế biến.

Lồng ghép quy định từ khuyến khích đến bắt buộc giảm rác thải nhựa

Về vấn đề giảm rác thải nhựa trong thương mại điện tử, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, rác thải nhựa trong bao bì và sản phẩm có nhiều tiện ích, chi phí thấp nên được sử dụng nhiều trong thương mại điện tử. Do thương mại điện tử phát triển rất nhanh (20-25%/năm) nên rác thải ngày càng tăng, ảnh hưởng đến môi trường.

Để khắc phục tình trạng này, các nhóm giải pháp cần phải được thực hiện đồng bộ: về phía Nhà nước xây dựng chính sách khuyến khích doanh nghiệp và người dân chuyển từ sử dụng sản phẩm truyền thống sang sản phẩm xanh, giảm lượng rác thải thông qua các chương trình khuyến mại, chính sách hỗ trợ cụ thể. Kiểm soát, đánh giá hiệu quả thực hiện của doanh nghiệp thương mại điện tử hiện nay. Trong dự thảo Luật Thương mại điện tử, Bộ Công Thương đã lồng ghép quy định từ khuyến khích đến bắt buộc.

Với cộng đồng, Bộ trưởng cho rằng, cần tăng cường tuyên truyền, đẩy mạnh xã hội hóa trong việc thu gom rác thải từ thương mại điện tử để tái chế. Đối với các doanh nghiệp, cần quan tâm đổi mới nguyên liệu bao gói, bảo đảm bảo quản hàng hóa. Bộ Công Thương đã và đang có chương trình khuyến khích đối với doanh nghiệp thực hiện mô hình này. Với người tiêu dùng, ưu tiên lựa chọn các sản phẩm tiêu dùng xanh. Bộ Công Thương đã khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử thúc đẩy người tiêu dùng lựa chọn các sản phẩm tiêu dùng xanh thông qua hình thức giảm giá bán sản phẩm.

Sẽ ban hành Chiến lược phát triển logistics

Để góp phần kéo giảm chi phí logistics, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ ngành liên quan trình Chính phủ Chiến lược phát triển logistics giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn 2050.

Hiện nay, Thủ tướng đã chỉ đạo và sẽ sửa đổi ngay trong kỳ họp này, trong đó tập trung vào một số nhóm giải pháp chính: thứ nhất nâng cấp hạ tầng giao thông, xây dựng các trung tâm logistics lớn, góp phần giảm thời gian, chi phí vận tải, lưu kho; hoàn thiện thể chế, môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp logistics, đặc biệt trong khâu giao nhận, sử dụng cửa khẩu; thúc đẩy liên kết vùng, tạo kết nối giữa sản xuất và thị trường, gia tăng khối lượng hàng hóa, đẩy nhanh tốc độ lưu thông; hỗ trợ doanh nghiệp logistics nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh xúc tiến, mở rộng thị trường logistics; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành dịch vụ logistics, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) trong các khâu then chốt như quản lý cảng, quản lý kho vận tải đa phương thức, giao hàng chặng cuối. Cuối cùng là nâng cao vai trò các hiệp hội, xây dựng doanh nghiệp tiên phong cho ngành logistics.