Nhu cầu vật liệu tăng cao, TP. Hồ Chí Minh tìm nguồn cung cho các dự án hạ tầng

Tiến độ giải phóng mặt bằng chưa đồng bộ, nguồn cung một số loại vật liệu còn hạn chế đang ảnh hưởng đến việc tổ chức thi công các dự án giao thông trọng điểm tại TP. Hồ Chí Minh như cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Thủ Dầu Một – Chơn Thành và Vành đai 4. Đây là nội dung được đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. Hồ Chí Minh cung cấp tại họp báo thông tin kinh tế - xã hội do UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức, chiều 29/10. 

Ông Lê Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông cho biết: Dự án cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Dương trước đây, được khởi công từ đầu năm 2025.  Dự án có chiều dài tuyến xây dựng mới khoảng 45,65 km, tổng diện tích đất thu hồi khoảng 332,92 ha, ảnh hưởng đến 1.655 trường hợp. Đến nay, đã có 1.399 trường hợp bàn giao mặt bằng, đạt khoảng 95,37% diện tích cần thu hồi. Tuy nhiên, một số trường hợp chưa hoàn tất nhận tiền bồi thường, tháo dỡ công trình, di dời tài sản và bàn giao mặt bằng trên thực địa.

Tình trạng mặt bằng bị chia cắt, chưa hình thành các đoạn tuyến liên tục gây khó khăn cho việc tổ chức thi công, nhất là tại các vị trí cầu, nút giao, đường tiếp cận và khu vực có công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu. Theo báo cáo của doanh nghiệp dự án, đến cuối tháng 10/2026, các nhà thầu đã huy động 25 mũi thi công, triển khai đào bóc đất hữu cơ, xây dựng đường công vụ, đắp nền đường, thi công hệ thống thoát nước, hầm chui dân sinh và cọc khoan nhồi; đồng thời chuẩn bị triển khai các hạng mục cầu.

Để tháo gỡ vướng mắc, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông đang phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương và doanh nghiệp dự án giải quyết hồ sơ tồn đọng, đẩy nhanh chi trả bồi thường, bố trí tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng. Mục tiêu là hoàn thành bàn giao phần mặt bằng còn lại trong tháng 11/2026. Cùng với đó, doanh nghiệp dự án được yêu cầu tăng cường nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công đồng thời nhiều hạng mục, tăng ca, tăng kíp tại những vị trí đủ điều kiện. Việc giải phóng mặt bằng và di dời các công trình điện, nước, viễn thông cần được ưu tiên tại các vị trí đường găng, công trình cầu, nút giao và những đoạn tuyến cần kết nối liên tục.

Tình trạng bàn giao mặt bằng phân tán cũng ảnh hưởng đến tiến độ dự án đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh, đoạn qua địa bàn tỉnh Bình Dương trước đây. Theo ông Lê Ngọc Hùng, nhiều khu vực mới được bàn giao những đoạn nhỏ lẻ, chưa đủ điều kiện tổ chức thi công liên tục. Tại các vị trí đã có mặt bằng, doanh nghiệp dự án đang triển khai đường công vụ, bóc đất hữu cơ và đắp nền đường; những khu vực còn lại được dọn dẹp, phát quang, quản lý ranh mốc để chuẩn bị thi công.

Bên cạnh mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng cũng là thách thức khi nhiều dự án giao thông đồng loạt đẩy nhanh tiến độ. Theo số liệu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tổng hợp, trong 4 tháng cuối năm 2026, có 20 dự án, công trình trọng điểm cần Thành phố hỗ trợ điều phối khoảng 8 triệu m³ vật liệu các loại, gồm đá xây dựng, cát xây dựng, cát san lấp và đất đắp. Nhu cầu vật liệu hiện đang tập trung cho các dự án Vành đai 3 và cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài. Trong đó, cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài cần khối lượng lớn đất đắp và cát san lấp, trong khi Vành đai 3 có nhu cầu đáng kể về đá xây dựng. Các dự án Vành đai 2, Vành đai 4, nút giao An Phú và mở rộng đường nối cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây cũng cần được bảo đảm nguồn cung.

Về năng lực cung ứng, ông Lê Ngọc Hùng cho biết nguồn đá xây dựng trên địa bàn cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu trong những tháng cuối năm sau khi triển khai các giải pháp tăng công suất khai thác. Tuy nhiên, một số chủng loại cấp phối đá dăm và giá bán tại một số mỏ vẫn cần được xử lý. Trong khi đó, nguồn đất đắp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, có cự ly vận chuyển phù hợp với từng công trình còn hạn chế. Nguồn cát tự nhiên trong khu vực có giới hạn, trong khi nhiều dự án lớn cùng tăng tốc thi công. Một số mỏ đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, nâng công suất; thông tin về trữ lượng và giá đất đắp chưa được công bố đầy đủ, gây khó khăn cho việc lựa chọn nguồn cung.

Từ nay đến cuối năm 2026, các dự án thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông thành phố còn cần khoảng 0,9 triệu m³ đá xây dựng, chủ yếu là cấp phối đá dăm. Một phần nguồn cung dự kiến được bố trí từ các mỏ tại khu vực Bình Dương trước đây; khối lượng còn lại đang được phối hợp với cơ quan chức năng và doanh nghiệp khai thác để đáp ứng nhu cầu.

Để chủ động nguồn cung, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông đang rà soát nhu cầu thực tế, kết nối trực tiếp nhà thầu với chủ mỏ và cập nhật khối lượng theo tiến độ thi công. Nhu cầu được báo cáo định kỳ hằng tháng cho Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường. Kế hoạch nhu cầu vật liệu cho năm 2027 và giai đoạn 2028–2030 cũng đã được gửi Sở Xây dựng để phục vụ công tác điều phối.

Ban đồng thời đôn đốc nhà thầu ký hợp đồng, tiếp nhận kịp thời vật liệu tại các mỏ đã được Thành phố điều phối hoặc cấp phép theo cơ chế đặc thù, tránh tình trạng nguồn cung đã được bố trí nhưng không được sử dụng. Đối với các công trình có thể triển khai trước những hạng mục ít phụ thuộc vào cát, việc điều chỉnh trình tự thi công được xem xét nhằm hạn chế gián đoạn thi công.

Đối với đá xây dựng, Thành phố định hướng khai thác hiệu quả, nâng công suất các mỏ trên địa bàn, nhất là tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây. Nguồn cát san lấp được đa dạng hóa thông qua việc yêu cầu nhà thầu chủ động tìm kiếm nguồn hợp pháp từ các địa phương lân cận và nguồn nhập khẩu theo kế hoạch của UBND Thành phố.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông kiến nghị cơ quan chức năng tiếp tục áp dụng, mở rộng cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác mỏ cát, đất, đá xây dựng và cát nghiền; kiểm soát giá bán tại các mỏ được cấp phép theo cơ chế này; đồng thời bổ sung nguồn cát xây dựng, cát san lấp và đất đắp vào kế hoạch điều phối giai đoạn 2027–2030.

Cùng với đó, việc công bố đầy đủ thông tin về trữ lượng, chất lượng, giá vật liệu tại các mỏ và quy hoạch bãi tập kết để tiếp nhận đất đào dư, tái sử dụng làm vật liệu san lấp được xác định là yêu cầu cần thiết. Những giải pháp này nhằm tăng khả năng chủ động nguồn cung, hạn chế nguy cơ gián đoạn thi công, góp phần bảo đảm tiến độ các dự án giao thông trọng điểm của Thành phố.