Làm sạch dữ liệu tàu cá, Cà Mau tăng tốc gỡ “thẻ vàng” IUU

Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây được coi là bước đi quyết liệt nhằm thực hiện có hiệu quả Công điện của Thủ tướng Chính phủ và sớm đưa nghề cá địa phương ra khỏi danh sách cảnh báo của Ủy ban châu Âu (EC).

Nhiều chuyển biến tích cực

Tỉnh Cà Mau đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn. Qua rà soát thực tế, khâu tuyên truyền đã được thực hiện đa dạng về hình thức, giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân. Những nỗ lực này đã mang lại những con số biết nói, minh chứng cho sự thay đổi diện mạo của ngành kinh tế biển.

Với hơn 310 km bờ biển và đội tàu hơn 5.000 chiếc, Cà Mau sở hữu tiềm năng kinh tế biển. Tuy nhiên, việc thuỷ sản Việt Nam bị Ủy ban châu Âu (EC) áp "thẻ vàng" đang là lực cản lớn đối với ngành khai thác của tỉnh. Việc kiên trì tháo gỡ nút thắt này không chỉ nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hoá, mở rộng thị phần xuất khẩu, mà còn là trách nhiệm bảo tồn nguồn lợi thuỷ sản, xây dựng nghề cá minh bạch cho tương lai.

Khâu tuyên truyền được các đơn vị xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Trung tá Phạm Thanh Nhân, Chính trị viên Đồn Biên phòng Gành Hào chia sẻ: “Việc tuyên truyền, giúp ngư dân nắm vững chủ trương của Đảng và Nhà nước, các quy định liên quan đến IUU, nhất là hiểu được những lợi ích thiết thực khi “thẻ vàng” được gỡ bỏ. Từ đó, khơi dậy trong ngư dân tinh thần tự giác bảo vệ nguồn lợi thủy sản và khai thác có trách nhiệm”.

Ông Huỳnh Văn Long (Ấp 1, xã Gành Hào), ngư dân dày dạn kinh nghiệm cho biết, trước khi tàu xuất bến, cán bộ biên phòng xem xét rất kỹ hồ sơ, thiết bị. Thông qua các thiết bị giúp xác định chính xác vị trí tàu hoạt động trên biển. Thêm nữa, có tàu Hải quân tuần tra thường xuyên nên ngư dân an tâm bám biển, không khai thác vi phạm sang vùng biển nước ngoài; từ đó, góp phần chung tay cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” IUU.

Cùng chung quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU, anh Đặng Quốc Thuỳ (xã Gành Hào) cho biết, nhờ sự hỗ trợ của cán bộ biên phòng, ngư dân nắm rõ phạm vi vùng khơi và vùng biển giáp ranh để không vi phạm. Mỗi khi ra khơi, các tàu khai thác đều được bật suốt 24/24 giờ. Cả thuyền trưởng, ngư dân và các tàu khi khai thác ngoài khơi đều nhận thức rõ việc chấp hành các khuyến cáo của ngành chức năng, không đánh bắt ở vùng biển nước ngoài.

“Có gỡ được thẻ vàng thì nghề cá mới phát triển bền vững, ngư dân mới có thu nhập và thủy sản Việt Nam khi xuất bán ra nước ngoài mới có giá trị cao, hiệu quả kinh tế mới được nhiều sau các chuyến vươn khơi bám biển”, ngư dân Đặng Quốc Thùy chia sẻ.

Theo ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, đến nay, 100% tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc đăng ký, đăng kiểm và được cấp phép khai thác theo đúng quy định pháp luật. Song song đó, tỉnh đã hoàn tất việc rà soát và cập nhật dữ liệu toàn bộ đội tàu vào Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase) và Hệ thống giám sát hành trình (VMS). Việc quản lý hồ sơ cũng ghi nhận những bước tiến lớn khi tỉnh đã truy vết đầy đủ 218 tàu cá xóa đăng ký tính từ năm 2020 và thực hiện số hóa 100% đối với nhóm tàu cá hết hạn giấy phép khai thác thủy sản.

Tại các cửa biển và cảng cá, quy trình kiểm soát tàu ra, vào bến được thực hiện nghiêm túc. Các cảng cá chỉ định đã được trang bị đầy đủ nhân lực và thiết bị hiện đại để vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và Nhật ký khai thác điện tử (elogbook). Việc cấp giấy xác nhận (SC) và giấy chứng nhận (CC) nguồn gốc thủy sản cũng được duy trì đúng quy định, tạo niềm tin cho các ngư dân khi vươn khơi bám biển, lẫn cho các thị trường xuất khẩu về nguồn gốc thủy sản. 

Nhận diện "nút thắt" và hành động quyết liệt

Mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau cũng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" cần xử lý ngay. Hiện tại, tỷ lệ số hóa giấy phép khai thác thủy sản mới đạt 97,66%. Vẫn còn 7 tàu tại 3 địa phương trọng điểm chưa đạt yêu cầu, gồm: huyện Ngọc Hiển (1 tàu), thị trấn Cái Đôi Vàm (2 tàu) và thị trấn Gành Hào (4 tàu). 

Đáng chú ý, một số nhiệm vụ trọng tâm vẫn đang trong quá trình hoàn thiện như: việc tham mưu quy định quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; xây dựng quy chế phối hợp trong theo dõi, kiểm soát tàu tại cảng; và cơ chế chia sẻ thông tin xử lý vi phạm IUU. Đặc biệt, công tác xử lý các vi phạm nghiêm trọng vẫn còn độ trễ. Hiện còn 5 hồ sơ tàu cá mất tín hiệu trên 10 ngày liên quan đến kết luận của Thanh tra Chính phủ và 4 trường hợp tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn chưa có kết quả xử lý cuối cùng. 

Trước tình hình trên, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu Thủ trưởng các sở, ngành và địa phương phải coi chống IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Người đứng đầu các đơn vị sẽ phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra sai sót, chậm trễ làm ảnh hưởng đến nỗ lực gỡ "Thẻ vàng" của cả nước. 

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp rà soát, tham mưu điều chỉnh Kế hoạch hành động của địa phương cho phù hợp với tình hình mới trước ngày 9/5/2026. Đơn vị này cũng có nhiệm vụ khẩn trương hoàn thiện các quy trình quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và kiện toàn Ban Chỉ đạo IUU các cấp. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu ban hành Quy trình quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn tỉnh Cà Mau; kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ công tác liên ngành giúp việc

Ban Chỉ đạo về chống khai thác IUU; quy chế phối hợp trong theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá ra, vào cảng và xuất, nhập bến; trao đổi, chia sẻ thông tin xử lý tàu cá vi phạm IUU. Đồng thời, theo dõi, đôn đốc các địa phương thực hiện công tác số hóa tàu cá nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, đảm bảo 100% tàu cá được số hóa đảm bảo theo yêu cầu.

Cùng đó, Công an tỉnh được giao nhiệm vụ là khẩn trương điều tra, xác minh và xử lý dứt điểm các hồ sơ tàu cá mất tín hiệu và vi phạm vùng biển nước ngoài. Kết quả xử lý cuối cùng phải hoàn thành trước ngày 30/5/2026 để phục vụ thanh tra của các cấp có thẩm quyền. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chỉ đạo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng kiểm soát chặt chẽ tàu cá ra vào cửa biển, đảm bảo tất cả tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, không được ra biển khai thác thủy sản.

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cũng chỉ đạo Ủy ban nhân dân các xã, phường có tàu cá khẩn trương triển khai số hóa hồ sơ tàu cá nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, bảo đảm dữ liệu được cập nhật đầy đủ, đồng bộ và truy xuất được kết quả. Đặc biệt là phải tổ chức giám sát chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, đảm bảo tàu cá này luôn hiện diện tại khu vực neo đậu trên địa bàn quản lý.

Với sự chỉ đạo quyết liệt từ UBND tỉnh và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Cà Mau đang tập trung toàn lực để làm sạch dữ liệu tàu cá, thắt chặt kỷ cương trong khai thác biển. Mục tiêu không chỉ là gỡ bỏ cảnh báo "Thẻ vàng" của EC mà còn hướng tới phát triển một ngành nghề cá bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế sâu rộng.