Làm sạch mã số thuế: Chặn kẽ hở cho doanh nghiệp "ảo"

Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh" đang được ngành thuế triển khai đồng loạt trên cả nước. Ảnh: TTXVN

Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh" đang được ngành thuế triển khai đồng loạt trên cả nước không chỉ nhằm xử lý hàng trăm nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, mà còn hướng đến mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu người nộp thuế chính xác, minh bạch.

Tại Thuế tỉnh, thành phố trên cả nước, sự vào cuộc của chính quyền địa phương đang góp phần tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong kỷ nguyên số. 

Thời gian qua có không ít doanh nghiệp rơi vào tình huống mua hàng hóa có đầy đủ hợp đồng, chứng từ, hóa đơn nhưng sau đó vẫn bị loại chi phí hoặc không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng vì bên bán là doanh nghiệp không còn hoạt động hợp pháp.

Cũng có những trường hợp cá nhân bị lợi dụng giấy tờ tùy thân để thành lập doanh nghiệp "ma", đến khi phát sinh nợ thuế hoặc vi phạm mới phát hiện mình trở thành người đại diện theo pháp luật trên giấy tờ.

Những câu chuyện như vậy cho thấy dữ liệu người nộp thuế không chính xác không chỉ gây khó khăn cho cơ quan quản lý mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của doanh nghiệp, người dân.

Đó cũng là lý do Cục Thuế phát động Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh" trên phạm vi toàn quốc, tập trung xử lý hai nhóm đối tượng là người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06). 

Mục tiêu của chiến dịch không chỉ là "dọn dẹp" dữ liệu hành chính mà hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu người nộp thuế đầy đủ, chính xác và đồng bộ để phục vụ mô hình quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu. 

Chị Thủy, giám đốc một công ty chuyên về hàng gia dụng cho rằng, việc làm sạch mã số thuế sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng mở rộng mạng lưới nhà cung cấp và đại lý trên cả nước.

Theo chị Thủy, khi dữ liệu người nộp thuế được chuẩn hóa, doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc sàng lọc đối tác, hạn chế nguy cơ giao dịch với những đơn vị đã ngừng hoạt động hoặc có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn, từ đó giảm chi phí kiểm soát nội bộ và tránh những tranh chấp phát sinh trong quá trình quyết toán thuế. 

"Điều doanh nghiệp mong muốn không phải là có thêm các thủ tục kiểm tra, mà là một cơ sở dữ liệu minh bạch để chúng tôi có thể yên tâm lựa chọn đối tác. Khi thị trường được sàng lọc, những doanh nghiệp tuân thủ pháp luật sẽ có lợi thế cạnh tranh công bằng hơn, trong khi các doanh nghiệp hoạt động không minh bạch sẽ khó có cơ hội tồn tại”, chị Thủy nói. 

Để đạt mục tiêu đó, nhiều địa phương đang triển khai những giải pháp rất quyết liệt.

Tại Quảng Trị, Thuế tỉnh xác định một trong những nguyên nhân khiến dữ liệu người nộp thuế thiếu chính xác là tình trạng doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh chuyển địa điểm hoặc ngừng hoạt động nhưng không thực hiện thủ tục thay đổi thông tin hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.

Theo Trưởng Thuế tỉnh Quảng Trị Hà Văn Khoa, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của chính người nộp thuế mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý, làm giảm tính chính xác của cơ sở dữ liệu đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế. Vì vậy, cùng với việc rà soát, xác minh, cơ quan thuế địa phương tăng cường tuyên truyền để doanh nghiệp nhận diện những rủi ro pháp lý có thể phát sinh.

Lãnh đạo Thuế tỉnh Quảng Trị cũng khuyến nghị doanh nghiệp duy trì hoạt động thực tế tại địa chỉ đã đăng ký; khi chuyển địa điểm phải kịp thời thực hiện thủ tục thay đổi thông tin; trường hợp ngừng hoặc chấm dứt hoạt động cần hoàn tất đầy đủ nghĩa vụ và thủ tục theo quy định nhằm tránh phát sinh các hệ lụy pháp lý. 

Trong khi đó, Thanh Hóa lựa chọn cách triển khai đồng bộ ngay từ đầu. Thuế tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, từng bộ phận. Tại hội nghị triển khai chiến dịch, các đơn vị được hướng dẫn thống nhất phương pháp rà soát, xác minh và cập nhật dữ liệu để bảo đảm mỗi mã số thuế phản ánh đúng tình trạng hoạt động thực tế của người nộp thuế. 

Theo Trưởng Thuế tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Văn Thủy, mục tiêu của chiến dịch không chỉ dừng ở việc xử lý các mã số thuế không còn phù hợp với thực tế mà hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu người nộp thuế đầy đủ, chính xác và đồng bộ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng hơn. 

Một trong những điểm đáng chú ý của chiến dịch lần này là sự tham gia của cả hệ thống chính trị.

Tại Phú Thọ, Thuế tỉnh đã đề nghị Công an tỉnh, Sở Tài chính, UBND các xã, phường, Hiệp hội Doanh nghiệp cùng phối hợp triển khai. Theo kế hoạch, lực lượng công an sẽ phối hợp xác minh địa chỉ kinh doanh, danh tính chủ doanh nghiệp, sử dụng dữ liệu dân cư để chuẩn hóa thông tin và xử lý các trường hợp giả mạo giấy tờ, lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp trái pháp luật.

Chính quyền cấp xã được giao phối hợp rà soát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh; phát hiện sớm những trường hợp không có trụ sở, kho bãi thực tế hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật; đồng thời hỗ trợ các đơn vị đã giải thể, sáp nhập hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. 

Không chỉ vậy, Thuế tỉnh Phú Thọ còn đề nghị các cơ quan báo chí địa phương phối hợp tuyên truyền chính sách, đồng thời công khai danh sách các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký để cộng đồng doanh nghiệp chủ động nhận diện rủi ro trong giao dịch. 

Tại Hải Phòng, UBND thành phố đã ban hành văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp triển khai đồng bộ chiến dịch. Thuế thành phố được giao chủ trì phối hợp với Sở Tài chính, Công an thành phố, UBND các xã, phường rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế; xác minh địa chỉ kinh doanh; xử lý các trường hợp sử dụng thông tin giả mạo để thành lập doanh nghiệp.

Đồng thời, thành phố khuyến nghị doanh nghiệp chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế, hoàn thiện hồ sơ còn tồn tại và tuyệt đối không cho mượn hoặc mua bán thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp. 

Ở góc độ quản lý, việc làm sạch mã số thuế còn có ý nghĩa lớn hơn khi ngành Thuế đang chuyển mạnh sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu. Một cơ sở dữ liệu chính xác sẽ giúp cơ quan thuế phân tích rủi ro hiệu quả hơn, lựa chọn đúng đối tượng thanh tra, kiểm tra, đồng thời giảm tối đa việc kiểm tra không cần thiết đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt. 

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, dữ liệu minh bạch sẽ giúp giảm nguy cơ giao dịch với các doanh nghiệp không còn hoạt động hợp pháp, hạn chế rủi ro về hóa đơn, tạo thuận lợi trong vay vốn, đấu thầu, ký kết hợp đồng và thực hiện các thủ tục hành chính. 

Trong thời gian tới, cơ quan thuế cũng sẽ bổ sung chức năng tra cứu trên ứng dụng eTax Mobile để người dân có thể theo dõi và phát hiện kịp thời các dấu hiệu bị mạo danh thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh. Đồng thời, ngành thuế khuyến cáo người dân tuyệt đối không cho mượn, cho thuê hoặc mua bán căn cước công dân và thông tin cá nhân để thực hiện các giao dịch trái quy định.

Theo chỉ đạo của Cục Thuế, các địa phương phải huy động tối đa nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với chính quyền các cấp để hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch; đồng thời coi đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm thực hiện các cam kết của Việt Nam về minh bạch thông tin phục vụ quản lý thuế và trao đổi thông tin quốc tế.