Làng nghề vào vụ Tết, tăng tốc sản xuất giữ hồn quà quê

Còn hơn 1 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều làng nghề truyền thống của Hưng Yên đang bước vào mùa bận rộn nhất trong năm với nhịp lao động hối hả. Không chỉ là cao điểm sản xuất, vụ Tết hàng năm còn là dịp để các làng nghề khẳng định sức sống bền bỉ, giá trị truyền thống và hướng đi đổi mới trong dòng chảy kinh tế hiện đại. 

* Giữ hồn quà quê ngày Tết 

Những ngày này về làng Nguyễn (xã Đông Hưng), mùi thơm của vừng, lạc rang, mạch nha lan tỏa khắp các ngõ xóm, tạo nên hương vị đặc trưng của làng nghề trăm tuổi. Theo lịch sử địa phương, người sáng tạo ra loại bánh này là bà Nguyễn Thị Tần (làng Nguyên Xá, phủ Tiên Hưng, trấn Sơn Nam Hạ, tức xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, nay là xã Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên).

Công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức (xã Đông Hưng) hối hả sản xuất các sản phẩm để phục vụ thị trường Tết. Ảnh: Thế Duyệt – TTXVN

Bà có nhiều công lao với triều đình nhà Lê. Trong cung, bà đã sáng chế ra một loại bánh có tên là bánh ngũ vị. Sau khi đem tiến vua, bánh được vua Hiển Tông khen ngon và đặt tên là "bánh Cáy". Từ đó, bánh Cáy gắn liền với quê hương bà Nguyễn Thị Tần. Trải qua bao thăng trầm, người dân nơi đây vẫn nỗ lực gìn giữ, phát triển nghề truyền thống, đưa bánh Cáy là món quà quê dân dã đặc trưng của vùng quê lúa. 

Giữa không khí tất bật sản xuất vụ Tết, chị Vũ Thị Nắng, công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức nhanh tay đóng từng thùng hàng kịp vận chuyển vào các tỉnh miền Nam. Đây cũng là doanh nghiệp có sản lượng bánh kẹo cung cấp thị trường Tết lớn nhất xã Đông Hưng. Chị cho biết, từ giữa tháng 12/2025, công nhân đã tăng ca để đẩy nhanh tiến độ sản xuất, bảo đảm tiến độ đơn hàng dịp cao điểm cuối năm. Nếu như ngày thường, sản lượng chỉ đạt khoảng 1 – 1,2 tấn bánh kẹo/ngày thì vào vụ Tết, con số này tăng lên 3 – 4 tấn. 

Theo anh Trần Văn Đông, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức, dù sản xuất với quy mô lớn, Công ty vẫn luôn chú trọng giữ gìn hương vị truyền thống, coi đó là “linh hồn” của sản phẩm. Những năm gần đây, Công ty đã mạnh dạn đầu tư nhiều máy móc, dây chuyền tự động, đồng thời cải tiến bao bì, mẫu mã theo hướng hiện đại, sang trọng, nghiên cứu sản xuất thêm hàng chục loại bánh kẹo khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Hiện Công ty có 5 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao, xuất bán tại 34 tỉnh, thành phố trong cả nước, qua đó khẳng định sức sống và thương hiệu làng nghề bánh kẹo truyền thống. 

Công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức (xã Đông Hưng) hối hả sản xuất các sản phẩm để phục vụ thị trường Tết. Ảnh: Thế Duyệt – TTXVN

Theo UBND xã Đông Hưng, hiện làng nghề sản xuất bánh kẹo trên địa bàn xã có trên 500 hộ, cơ sở, công ty tham gia sản xuất, kinh doanh; trong đó có hơn 60 cơ sở hoạt động thường xuyên, số còn lại tập trung sản xuất vào dịp Tết và mùa lễ hội. Dù cao điểm vụ Tết chỉ kéo dài khoảng hai tháng song góp phần giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. 

Đến nay, làng nghề có 14 sản phẩm bánh kẹo của 5 công ty, cơ sở đạt chứng nhận OCOP 4 sao, chủ yếu là bánh cáy, kẹo lạc, kẹo vừng, chè lam… Năm 2025, tổng giá trị sản xuất của xã đạt 4.770 tỷ đồng, trong đó làng nghề sản xuất bánh kẹo chiếm 30%, góp phần đưa thu nhập bình quân đầu người lên 76 triệu đồng/năm, tỉ lệ hộ nghèo giảm còn 0,86%.

*Đổi mới sản xuất, nâng giá trị sản phẩm OCOP 

Cùng với làng nghề sản xuất bánh kẹo Đông Hưng, những ngày cuối năm, làng nghề làm hương ở tổ dân phố Cao (phường Sơn Nam) cũng bước vào mùa bận rộn nhất trong năm. Qua từng ngõ nhỏ, mùi hương thảo mộc lan tỏa trong nắng gió đông se lạnh, gợi cảm giác thân quen, ấm áp của Tết cổ truyền đang đến gần.

Ngươi dân tổ dân phố Cao (phường Sơn Nam) sản xuất các sản phẩm hương để phục vụ thị trường Tết. Ảnh: Thế Duyệt – TTXVN

Giữa khoảng sân ngập nắng, anh Nguyễn Như Thành (chủ cơ sở sản xuất Tâm Nguyên Hương) nhẹ tay xếp thẳng hàng từng nén hương để hương được phơi, thấm dần mùi thảo mộc, thuốc bắc. Anh Thành chia sẻ, nghề làm hương không chỉ là nghề mưu sinh, mà còn là gìn giữ làng nghề có tuổi đời 300 năm tuổi. Từ sản xuất hoàn toàn thủ công, đến nay cơ sở đã mạnh dạn đưa máy móc vào một số khâu nhằm nâng cao năng suất, đồng thời mở rộng kênh tiêu thụ qua các nền tảng thương mại điện tử. Làng nghề hoạt động quanh năm, nhưng những tháng cuối năm luôn là thời điểm nhộn nhịp nhất, tranh thủ những ngày nắng đẹp để hương được hong khô tự nhiên, giữ trọn mùi thơm dịu nhẹ, tinh khiết.

Nghề làm hương ở Sơn Nam nổi tiếng bởi các loại hương truyền thống được phối trộn từ 36 – 40 vị thuốc bắc với mùi thơm dịu nhẹ, thuần khiết. Mỗi dòng họ, mỗi gia đình có một “bài thuốc” riêng từ những bí kíp phối trộn các vị thảo mộc khác biệt, trong đó có những nguyên liệu quen thuộc như quế chi, hoàng đàn, hồi, hương bài, đinh hương…

Công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức (xã Đông Hưng) hối hả sản xuất các sản phẩm để phục vụ thị trường Tết. Ảnh: Thế Duyệt – TTXVN

Ông Nguyễn Như Khanh, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề hương xạ Tổ dân phố Cao cho biết, hiện toàn tổ dân phố có gần 100 hộ gắn bó với nghề, tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động địa phương với thu nhập bình quân từ 5 – 7 triệu đồng/người/tháng. Đặc biệt, năm 2022 Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể “Hương xạ thôn Cao” (nay là Tổ dân phố Cao) cho làng nghề, góp phần khẳng định giá trị, uy tín và nguồn gốc sản phẩm hương truyền thống của địa phương đồng thời giúp làng nghề nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát triển bền vững.

Theo Sở Công thương tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện có 177 làng nghề, trong đó 160 làng nghề được UBND tỉnh công nhận với hơn 67.000 cơ sở sản xuất, thu hút trên 87.000 lao động. Năm 2025, tổng doanh thu từ hoạt động làng nghề đạt trên 11.800 tỷ đồng. Đến nay, 34 làng nghề đã được công nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận; 49 sản phẩm của các làng nghề tham gia đánh giá xếp hạng sản phẩm OCOP, trong đó có 31 sản phẩm đạt hạng 3 sao và 18 sản phẩm đạt hạng 4 sao. Năm 2026 tỉnh sẽ xây dựng Đề án “Hỗ trợ nâng cao khả năng nhận diện sản phẩm, kết nối kênh tiêu thụ nông sản đặc sản, chủ lực, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề tỉnh Hưng Yên với cộng đồng các nhà bán lẻ giai đoạn 2026-2030”, qua đó nâng tầm thương hiệu sản phẩm OCOP, từng bước đưa sản phẩm OCOP Hưng Yên tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Nhịp sản xuất rộn ràng ở các làng nghề Hưng Yên không chỉ mang theo hương vị Tết cổ truyền mà còn phản ánh sức sống bền bỉ của kinh tế nông thôn. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các làng nghề đang từng bước đổi mới, kết hợp hài hòa giữa gìn giữ tinh hoa truyền thống và ứng dụng khoa học, công nghệ, tạo nền tảng phát triển bền vững, góp phần làm giàu cho quê hương.