"Liều doping" cho kinh tế Nhật Bản

 Kế hoạch này dự kiến sẽ được thông qua tại Thượng viện vào tuần tới.

Đây là khoản ngân sách bổ sung lớn nhất kể từ năm tài chính 2022, được thiết kế để tài trợ cho gói kích thích kinh tế nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt tăng cao và hỗ trợ đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh chính phủ thực hiện các chính sách tài khóa mở rộng. Chính phủ Nhật Bản dự định phát hành 11.700 tỷ yen trái phiếu mới để tài trợ hơn 60% ngân sách.

Để giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt cho các hộ gia đình, Chính phủ Nhật Bản đang chuẩn bị một loạt biện pháp như trợ cấp điện và khí đốt trong 3 tháng đầu năm tới và trợ cấp tiền mặt cho các gia đình có con nhỏ. Chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng tìm cách tăng cường đầu tư vào các ngành công nghiệp như chất bán dẫn và đóng tàu.

Ngoài ra, ngân sách bổ sung cũng phân bổ chi tiêu cho quốc phòng để đảm bảo Nhật Bản có thể đạt mục tiêu chi 2% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng ngay trong năm nay, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch trước đó.

Hiện tại, dù liên minh cầm quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi không chiếm đa số tại Thượng viện nhưng dự kiến ngân sách bổ sung vẫn có thể được thông qua tại Thượng viện vào tuần tới, do đã nhận được sự ủng hộ của một số đảng đối lập, bao gồm cả đảng Dân chủ vì Nhân dân.

Theo các nhà phân tích, ngân sách bổ sung có thể sẽ giúp kinh tế Nhật Bản vượt qua một số khó khăn trong giai đoạn hiện nay. Một khảo sát gần đây của công ty nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research, tổng số vụ phá sản doanh nghiệp tại Nhật Bản trong giai đoạn từ tháng 1-11/2025 đã lên tới 9.372 vụ. Với đà này, nhiều khả năng con số của năm 2025 sẽ vượt mốc 10.000 vụ năm thứ hai liên tiếp.

Tokyo Shoko Research cho biết, trong tháng 11/2025, số vụ phá sản với các khoản nợ từ 10 triệu yen (khoảng 64.500 USD) trở lên đã giảm 7,5% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 778 vụ. Tổng nợ trong tháng 11 đã giảm 48,6% xuống còn 82,4 tỷ yen, nguyên nhân là do số vụ phá sản liên quan đến các khoản nợ từ 500 triệu yen trở lên đã giảm một nửa.

Xét theo ngành nghề, lĩnh vực dịch vụ ghi nhận số vụ phá sản cao nhất trong tháng với 250 vụ, mặc dù con số này đã giảm 17,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Dữ liệu cho thấy các doanh nghiệp nhỏ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng giá cả leo thang và thiếu hụt lao động.

Trước đó, chi tiêu hộ gia đình tại Nhật Bản trong tháng 10/2025 đã giảm thực tế 3,0% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu lần suy giảm đầu tiên trong 6 tháng qua. Báo cáo do Chính phủ Nhật Bản công bố ngày 5/12 cho thấy sự sụt giảm này chủ yếu do chi phí mua ô tô lao dốc và sức tiêu thụ thực phẩm trì trệ trong bối cảnh lạm phát tăng cao. Theo Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, các hộ gia đình có từ hai thành viên trở lên đã chi tiêu trung bình 306.872 yen (khoảng 2.000 USD) trong tháng 10/2025.

Cuộc khảo sát do công ty nghiên cứu tư nhân Teikoku DataBank thực hiện đối với 195 nhà sản xuất thực phẩm lớn trên toàn nước Nhật cho thấy, tổng số mặt hàng là thực phẩm và đồ uống tăng giá trong năm nay, bao gồm cả tháng 12, là 20.609 mặt hàng. Đây là lần đầu tiên sau hai năm, số lượng mặt hàng tăng giá vượt quá 20.000, tăng 64,6% so với con số 12.500 mặt hàng của năm ngoái.

Xét theo mặt hàng, mức tăng giá bao gồm nhiều loại sản phẩm như gia vị, đồ uống nói chung, thực phẩm chế biến… Nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc các doanh nghiệp tăng giá là giá nguyên liệu thô và chi phí logistics tăng đáng kể.

Đại diện của công ty thực hiện khảo sát Teikoku DataBank cho rằng giá cả dịch vụ đã tăng vượt quá phạm vi mà doanh nghiệp có thể tự hấp thụ được bằng nỗ lực của mình, dẫn đến số lượng các mặt hàng tăng giá trong năm nay đã tăng mạnh.

Trong quý III/2025, kinh tế Nhật Bản đã giảm 1,8% so với cùng kỳ năm ngoái, ghi nhận lần sụt giảm đầu tiên trong 6 quý. Nguyên nhân là do xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ.

Mức sụt giảm nói trên thấp hơn so với mức giảm ước tính trung bình 2,5% của thị trường trong một cuộc thăm dò của Reuters. Trước đó, kinh tế Nhật Bản tăng trưởng 2,3% (đã điều chỉnh) trong quý từ tháng 4-6/2025. So với quý trước đó, kinh tế Nhật Bản giảm 0,4% trong quý III/2025, thấp hơn mức giảm dự báo trung bình là 0,6%.

Trong đó, xuất khẩu là lực cản chính, khi tác động từ các mức thuế quan cao hơn của Mỹ ngày càng gia tăng. Những nhà sản xuất ô tô chứng kiến khối lượng hàng xuất khẩu giảm mạnh, dù họ đã hấp thụ chi phí thuế quan chủ yếu bằng cách giảm giá xuất khẩu.

Bên cạnh đó, hoạt động đầu tư nhà ở cũng đè nặng lên tăng trưởng do các quy định chặt chẽ hơn về hiệu suất năng lượng được đưa ra vào tháng 4 bắt đầu có hiệu lực.

Ngoài ra, tiêu dùng tư nhân, chiếm hơn một nửa GDP, chỉ tăng 0,1%, thấp hơn mức tăng 0,4% của quý II, cho thấy chi phí thực phẩm cao đang khiến các hộ gia đình ngại chi tiêu.

Nhiều nhà phân tích khu vực tư nhân kỳ vọng đà tăng trưởng của kinh tế Nhật Bản sẽ phục hồi trong quý IV/2025. Một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Nhật Bản với 37 nhà kinh tế dự báo nền kinh tế nước này sẽ tăng 0,6% trong quý cuối cùng của năm 2025./.