Lý do khiến các nhà sản xuất Canada chuyển dịch sang Mỹ

Trong cuộc khảo sát với 275 nhà sản xuất, 57% cho biết họ đã tạm dừng, giảm hoặc hủy bỏ các dự án chi tiêu vốn do sự bất ổn kinh tế và những mối đe dọa từ thương mại và thuế quan, 42% đã thu hẹp hoặc tạm dừng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển. Và hơn một nửa (52%) cho biết, họ hiện đang hoạt động ở “chế độ chịu đựng”.

Những phát hiện này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận xung quanh Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) đang ngày càng gay gắt. Bà Anamika Gadia, Đối tác và Trưởng bộ phận Thị trường Công nghiệp Quốc gia tại KPMG Canada, cho biết hành động của chính phủ về khả năng cạnh tranh tổng thể, thuế, quy định và thương mại sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định liệu đầu tư sản xuất trong tương lai có ở lại Canada hay không.

Bà Gadia nói: “Năm ngoái, cuộc thảo luận xoay quanh vấn đề sống còn. Năm nay, đó là về khả năng chịu đựng. Các nhà sản xuất đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kinh ngạc, thích ứng với thuế quan và sự bất ổn để vượt qua giai đoạn biến động cao độ này.

Nhưng các doanh nghiệp chỉ có thể hoạt động ở chế độ chịu đựng trong một thời gian nhất định. Các công ty có thể trì hoãn đầu tư, chấp nhận chi phí cao hơn và điều chỉnh hoạt động của mình, nhưng họ không thể duy trì trạng thái chờ đợi mãi mãi. Đến một lúc nào đó, sự bất ổn bắt đầu định hình các quyết định dài hạn về nơi đầu tư, sản xuất và tăng trưởng sẽ diễn ra”.

Theo bà Gadia, duy trì ngành sản xuất của Canada sẽ đòi hỏi các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào năng suất, công nghệ và đa dạng hóa thị trường, trong khi chính phủ nỗ lực giảm bớt sự bất ổn và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Câu hỏi đặt ra bây giờ là liệu Canada có thể tạo ra các điều kiện giúp các nhà sản xuất tự tin tiếp tục xây dựng, đầu tư và ở lại đây hay không.

Trong khi hầu hết các nhà sản xuất (80%) đang lên kế hoạch giữ trụ sở chính tại Canada, 11% có kế hoạch chuyển trụ sở chính sang Mỹ trong vòng 5 năm tới. Bà Gadia cho rằng, mặc dù tỷ lệ phần trăm đó có vẻ nhỏ, nhưng ngành sản xuất chiếm hơn 10% Tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Canada, do đó, ngay cả khi một tổn thất nhỏ như vậy, cũng có thể tác động đáng kể đến nền kinh tế.

Bà Gadia nói: “Rủi ro lớn hơn không nằm ở vị trí hiện tại của các công ty, mà là ở các quyết định đầu tư trong tương lai. Nhiều nhà sản xuất đang tạm dừng đầu tư vào Canada và đánh giá lại xem tăng trưởng và năng lực sản xuất trong tương lai nên được đặt ở đâu”.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy, các nhà sản xuất vẫn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường Mỹ, với 61% đồng ý rằng doanh nghiệp của họ không thể tồn tại nếu không tiếp cận được thị trường này. 86% nhà sản xuất xuất khẩu hàng hóa ra ngoài Canada, và trong số các nhà xuất khẩu, 96% cho biết sản phẩm của họ tuân thủ USMCA, nghĩa là chúng không phải chịu thuế quan.

Bà Joy Nott, người phụ trách mảng Đối tác, Thương mại và Hải quan tại KPMG Canada, cho biết: “Mặc dù thuế quan là một yếu tố hiển nhiên, nhưng các nhà sản xuất Canada đang đưa ra các quyết định dài hạn về địa điểm đặt nhà máy dựa trên đánh giá rộng hơn về nơi họ có nhiều khả năng đạt được lợi thế cạnh tranh nhất. Sắc lệnh hành pháp của Nhà Trắng ngày 3/6/2026 về việc tăng cường thực thi hải quan tạo ra thêm một lý do để các công ty xem xét việc chuyển sản xuất sang Mỹ.

Theo sắc lệnh này, các công ty có trụ sở chính ở nước ngoài, bao gồm cả những doanh nghiệp Canada, sẽ cần duy trì mức tối thiểu tài sản hữu hình tại Mỹ để nhập khẩu hàng hóa dưới tên của chính họ. Nếu không, các nhà xuất khẩu Canada có thể phải phụ thuộc vào khách hàng Mỹ để đóng vai trò là nhà nhập khẩu chính thức, điều này có thể gây căng thẳng cho các mối quan hệ thương mại quan trọng”.

Trong số các công ty đã chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động sang Mỹ, những lý do hàng đầu để chuyển địa điểm theo như những người được hỏi là: tránh hoặc giảm thuế nhập khẩu cao, sự bất ổn thương mại liên tục, chi phí hoạt động thấp hơn, môi trường thuế thuận lợi hơn và khả năng tích hợp và tối ưu hóa chuỗi cung ứng tốt hơn.

Khi được hỏi, những người đang lên kế hoạch chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh sang Mỹ, điều gì sẽ khuyến khích họ ở lại và phát triển công ty tại Canada, những người được hỏi cho biết, nếu được: Đảm bảo sự ổn định về thương mại tự do; Tiếp tục giảm thuế quan và miễn thuế đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ; Giảm thuế doanh nghiệp; Cải thiện chi phí sinh hoạt và khả năng chi trả nhà ở cho người lao động; Cung cấp nguồn năng lượng rẻ hơn; Và cải thiện khả năng tiếp cận lao động lành nghề, họ sẽ cân nhắc tới việc ở lại.