Mặt bằng giá năm 2018 có diễn biến thế nào?

Tại hội thảo diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2017 và dự báo năm 2018 diễn ra ngày 9/1 ở Hà Nội, các chuyên gia kinh tế đã cùng phân tích những diễn biến, các yếu tố cơ bản nguyên nhân chủ yếu tạo ra bức tranh về thị trường giá cả trong nước thời gian qua.

* Khó có thể có những "cú sốc" đẩy mặt bằng giá tăng

Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, lạm phát năm 2017 đạt chỉ tiêu Quốc hội đề ra ở mức dưới 4%, cung cầu thị trường được đảm bảo. Việc điều hành giá nhất quán theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, mặt bằng giá cả thị trường được bình ổn góp phần tiết giảm chi phí cho doanh nghiệp, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Thẩm định giá Việt Nam, các nhân tố tác động đẩy giá thị trường tăng là giá hàng hóa trên thị trường thế giới có những biến động nhất định đã tác động kéo giá thị trường tăng theo (chỉ số giá xuất khẩu hàng hóa năm 2017 tăng 2,93%, chỉ số giá hàng nhập khẩu tăng 2,57% so với năm trước)

Nhưng ông Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng, nhìn vào sự vận động của giá thị trường năm 2017 vẫn còn những bất cập như công tác dự báo thị trường kém nên chưa chủ động điều hòa tốt cung cầu đối với ngành chăn nuôi dẫn đến giá thịt lợn có thời kỳ giảm sâu, thấp hơn giá thành sản xuất gây thua lỗ cho người chăn nuôi.

Bên cạnh đó, công tác bình ổn giá, kiểm soát giá cả thị trường tại các khu vực xảy ra bão lũ ở một số tỉnh miền Trung chưa đạt hiệu quả nên đã để tình trạng các thương nhân lợi dụng thiên tai tăng giá bất hợp lý phổ biến đối với nhiều loại hàng hóa như rau củ, vật liệu xây dựng (gạch, gói, gỗ, tôn…). Riêng nhóm lương thực thực phẩm tại các tỉnh này trong tháng 11/2017 chỉ số giá tăng cao hơn nhiều so với các tỉnh khác.

Dự báo về thị trường giá cả năm 2018, các chuyên gia kinh tế cho rằng, khó có thể có những cú sốc đẩy mặt bằng giá tăng cao đột biến tạo ra những cơn sốt về giá. Vì thế, mặt bằng giá năm nay sẽ ổn định, thậm chí có xu hướng giảm nhẹ.

Cục Quản lý giá cho hay, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu ngày càng tăng do năng lực sản xuất trong nước gia tăng cùng với việc ký kết các Hiệp định tự do thương mại của Chính phủ giúp người dân có nhiều cơ hội được mua hàng hoá sản xuất trong nước và hàng hoá nhập khẩu với giá cạnh tranh.

Cụ thể, nhóm giá dịch vụ bưu chính viễn thông tiếp tục ổn định hoặc giảm. Mặc dù có một số áp lực tăng giá do trọng số các mặt hàng tính lạm phát cơ bản chiếm 60% rổ hàng hoá tính CPI trong năm 2017 và dự kiến năm 2018.

Lạm phát cơ bản dự báo vẫn được kiểm soát trong khoảng 1,6-1,8%. Bên cạnh đó, tỷ giá, lãi suất vẫn được điều hành ổn định, giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, do thước đo lạm phát được tính theo gốc so sánh CPI bình quân năm nên việc lựa chọn thời điểm và liều lượng điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý phù hợp có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát theo chỉ tiêu Quốc hội đề ra ở mức khoảng 4%.

* Xử lý nguồn gốc sâu xa của lạm phát

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Thỏa thị trường vẫn tiềm ẩn các nhân tố tác động gây bất lợi đến mục tiêu kiểm soát lạm phát nêu trên.

Ở trong nước có nhiều áp lực, tiềm ẩn nguy cơ đẩy lạm phát cao như mở rộng tín dụng, tỷ giá, tác động vòng tiếp theo của việc điều chỉnh giá điện, thực hiện lộ trình lương tối thiểu, lộ trình giá thị trường đối với một số giá hàng hóa dịch vụ Nhà nước còn định giá… Cộng với những hậu quả của thiên tai, dịch bệnh bệnh có thể diễn biến phức tạp, khó lường.

Với kinh nghiệm điều tiết giá năm 2017, để kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng năm 2018, ông Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng ngoài việc tiếp tục xử lý nguồn gốc sâu xa của lạm phát cần tiếp tục cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Đồng thời, nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả và sức cạnh tranh, ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, triển khai đồng bộ có hiệu quả một số giải pháp điều tiết lớn ngay từ đầu năm. Đó là, luôn đảm bảo có đủ nguồn hàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng (cả tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho đời sống), trong mọi tình huống, ở mọi vùng miền, mọi thời điểm trong năm. 

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô trí Long cho rằng, trong năm 2018, giá cả thị trường sẽ chịu tác động của nhiều yếu tố dịch bệnh, thời tiết, khí hậu…

Do vậy, giữ lạm phát ở mức 4% là một thách thức không nhỏ, khi các giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng năm 2017 như: đẩy nhanh đầu tư, nới tăng trưởng dư nợ tín dụng… có thể tác động trễ tới diễn biến chỉ số giá tiêu dùng trong năm sau.

Lạm phát 2018 sẽ chịu áp lực chủ yếu từ việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ công và giá thực phẩm. Gía dịch vụ công năm 2018 tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình tăng giá giai đoạn 2016 – 2020 nên được dự báo đóng góp vào lạm phát tổng thể, tương đương năm 2017 khoảng 2- 2,25%.

Theo PGS.TS Ngô trí Long, để thực hiện mục tiêu tốc độ tăng giá tiêu dùng bình quân 4% thì công tác quản lý giá, bình ổn giá cần tiếp tục tăng cường nhằm kiểm soát lạm phát, bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, theo dõi chặt chẽ diễn biến của chỉ số CPI để có dự điều chỉnh kịp thời.

Đồng thời, điều hành CPI phái bám sát và hỗ trợ cho mục tiêu tăng trưởng tránh tạo ra lạm phát kỳ vọng hay tạo ra độ trễ của lạm phát trong những năm sau. Định hướng điều hành lạm phát cần bám sát quy luật cung cầu của thị trường, không áp đặt thủ tục hành chính

Trong đó, cần kiểm soát chặt chẽ phương án giá và mức giá đối với các hàng hóa, dịch vụ do nhà nước định giá, giám sát chặt chẽ kê khai giá của doanh nghiệp đối với mặt hàng bình ổn, mặt hàng kê khai giá…

Tất cả những mặt hàng dịch vụ mà nhà nước định giá trong năm 2018 cần điều chỉnh cho phù hợp với từng thời điểm, tránh hiện tượng đưa vào thời điểm cao dễ dẫn đến phản ứng dây chuyền, xảy ra biến động./.