Vi phạm xây dựng, kinh doanh bất động sản có thể bị phạt đến 1 tỷ đồng

Việc xác định đúng hành vi, thời hiệu và đặc biệt là thẩm quyền xử phạt trở thành yêu cầu quan trọng để tránh quyết định xử lý bị vướng về pháp lý.

Đây là một trong những nội dung được Bộ Xây dựng lưu ý tại hội nghị phổ biến pháp luật và tập huấn nghiệp vụ xử lý vi phạm hành chính diễn ra ngày 17/9.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng, bên cạnh việc xây dựng, sửa đổi và hoàn thiện các văn bản pháp luật, việc nâng cao nhận thức, nắm vững quy định và tăng hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật là nhiệm vụ quan trọng.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, công tác thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng và các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng thời gian qua được các cơ quan Trung ương và địa phương quan tâm.

Hội nghị tập trung trao đổi, giải đáp những vấn đề còn vướng mắc, qua đó giúp các địa phương, cơ quan, đơn vị nắm bắt đầy đủ nội dung các nghị định mới và tổ chức thực hiện hiệu quả. Trọng tâm chính tập trung vào Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà, kinh doanh bất động sản và Nghị định 311/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CР quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Bà Đặng Thị Hải Yến - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Xây dựng) thông tin, Nghị định 339 có hiệu lực từ ngày 26/8, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong 7 lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng, gồm quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng, phát triển đô thị, công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý và phát triển nhà, kinh doanh bất động sản.

Nghị định gồm 8 chương, 91 điều, quy định cụ thể hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, đối tượng bị xử phạt, thẩm quyền xử phạt và lập biên bản. Mức phạt tiền tối đa đối với vi phạm trong lĩnh vực xây dựng và kinh doanh bất động sản là 1 tỷ đồng. Với lĩnh vực quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý và phát triển nhà, mức phạt tối đa là 300 triệu đồng.

Ngoài phạt tiền, các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động xây dựng từ một đến 6 tháng; đình chỉ hoạt động giám sát thi công xây dựng từ 6 đến 9 tháng; đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản từ 3 đến 6 tháng hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản từ 3 đến 6 tháng.

Một số trường hợp còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề. Thời hạn tước chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng từ 6 đến 12 tháng, giấy phép xây dựng từ 3 đến 12 tháng. Tang vật, phương tiện vi phạm hành chính cũng có thể bị tịch thu.

Nghị định quy định thời hiệu xử phạt một năm đối với vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản và quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; hai năm đối với lĩnh vực xây dựng, quản lý và phát triển nhà.

Với vi phạm đã kết thúc, thời hiệu được tính từ thời điểm hành vi chấm dứt. Đối với nhà ở riêng lẻ, thời điểm này là ngày đưa công trình vào sử dụng. Nếu không xác định được ngày đưa vào sử dụng, thời điểm chấm dứt hành vi được tính là ngày hoàn thành công trình ghi trong hợp đồng thi công xây dựng. Với vi phạm đang thực hiện, thời hiệu xử phạt được tính từ thời điểm phát hiện hành vi.

Bà Nguyễn Thanh Hà, Phó cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) cho biết, việc triển khai Nghị định 339 diễn ra trong bối cảnh tổ chức bộ máy được sắp xếp, đặc biệt tại địa phương đã thực hiện mô hình chính quyền hai cấp.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được giao, các Sở Xây dựng phải triển khai khối lượng lớn công việc liên quan đến thi hành pháp luật. Nếu thiếu công cụ pháp lý hoặc áp dụng chưa chặt chẽ, đầy đủ căn cứ trong kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm, các quyết định xử phạt có thể phát sinh vướng mắc.

Theo bà Hà, Nghị định 339 có nhiều thay đổi cơ bản so với Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng; trong đó cập nhật các hành vi vi phạm trên cơ sở những luật chuyên ngành.

Do đó, việc triển khai Nghị định số 339 có ý nghĩa thiết thực, giúp các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng và các Sở Xây dựng địa phương nắm bắt, tiếp cận và tổ chức thực hiện nhiệm vụ đúng quy định, bài bản và hiệu quả.

Đáng chú ý, Nghị định 311 có các quy định chuyển tiếp nhằm xử lý vấn đề thẩm quyền xử phạt đối với những chức danh chưa được quy định trong Nghị định 339.

Trong quá trình kiểm tra, phát hiện và xử lý vụ việc, các cơ quan, đơn vị cần đồng thời nghiên cứu, áp dụng quy định về thẩm quyền xử phạt tại Nghị định 311 gắn với Nghị định 339, bảo đảm việc xử lý đúng quy định pháp luật./.