Mỹ có thể siết thuế, thị trường xuất khẩu 43 tỷ USD của châu Phi đối mặt bất định

Thị trường xuất khẩu trị giá khoảng 43 tỷ USD của châu Phi sang Mỹ đang đối mặt với nhiều bất định khi thời hạn 31/7 do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra để các đối tác thương mại đạt được thỏa thuận mới với Washington đang đến gần.

Theo chính sách thuế quan đối ứng được Nhà Trắng công bố ngày 2/4, Mỹ dự kiến áp dụng các mức thuế cao hơn đối với nhiều đối tác thương mại nhằm giảm thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước.

Một tuần sau, Mỹ tạm hoãn áp dụng phần lớn các mức thuế này trong 90 ngày, duy trì mức thuế cơ bản 10% để các nước có thời gian đàm phán. Thời hạn sau đó được gia hạn đến ngày 31/7.

 Lo ngại gia tăng sau khi Tổng thống Trump mới đây ký sắc lệnh áp thuế bổ sung 50% đối với một số hàng hóa nhập khẩu từ Canada theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, với lý do Canada áp dụng các chính sách thương mại mang tính phân biệt đối xử. Mức thuế mới sẽ có hiệu lực sau 30 ngày, cho thấy Washington sẵn sàng sử dụng các biện pháp đơn phương nếu không đạt được kết quả đàm phán.

Đối với các nền kinh tế châu Phi phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ, động thái này làm dấy lên lo ngại rằng các nước này cũng có thể phải đối mặt với các mức thuế cao hơn nếu không đạt được các thỏa thuận riêng với Washington trước thời hạn.

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), tổng kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Mỹ và châu Phi đạt khoảng 83,4 tỷ USD trong năm 2025. Trong đó, Mỹ nhập khẩu hàng hóa trị giá 43 tỷ USD từ châu Phi và xuất khẩu hàng hóa sang châu lục này với kim ngạch đạt 40,4 tỷ USD.

Nam Phi hiện là nước xuất khẩu lớn nhất của châu Phi sang Mỹ với các mặt hàng chủ lực gồm ô tô, kim loại nhóm bạch kim, vàng, sắt thép, nông sản và hóa chất. Tiếp theo là Nigeria với dầu thô, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và các sản phẩm năng lượng. Các nước như Ai Cập, Algeria, Maroc, Ghana, Côte d'Ivoire, Angola, Kenya và Ethiopia cũng xuất khẩu đáng kể sang Mỹ với các mặt hàng từ phân bón, hàng may mặc đến ca cao, cà phê, nông sản tươi và khoáng sản chiến lược.

Phần lớn các mặt hàng này đang được hưởng ưu đãi miễn thuế theo Đạo luật Tăng trưởng và Cơ hội cho châu Phi (AGOA), cho phép các nước châu Phi hạ Sahara đủ điều kiện xuất khẩu hàng nghìn mặt hàng vào Mỹ mà không phải chịu thuế nhập khẩu. Mặc dù AGOA đã được gia hạn đến hết năm 2026, song tương lai của chương trình sau thời điểm này vẫn chưa rõ ràng, làm gia tăng sự bất ổn đối với các nhà xuất khẩu châu Phi.

Cho đến nay, chính quyền Mỹ chưa công bố bất kỳ thỏa thuận thương mại chung nào với các nước châu Phi. Trong khi Mỹ cho biết các quốc gia đạt tiến triển trong đàm phán có thể được điều chỉnh mức thuế hoặc miễn trừ, nhiều chính phủ và doanh nghiệp châu Phi vẫn đang theo dõi sát các quyết định sắp tới của Mỹ.

Nếu các mức thuế cao hơn được áp dụng sau ngày 31/7, những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của châu Phi như ô tô, dệt may, nông nghiệp, năng lượng, kim loại và khoáng sản chiến lược có thể chịu tác động đáng kể, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế trên lục địa Đen đang nỗ lực đa dạng hóa xuất khẩu và thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến.