Nâng cao chất lượng quản trị của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán

Ngày 23/5, tại Hà Nội, Hội Kế toán công chứng Australia (CPA) phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh (HOSE) tổ chức hội thảo với chủ đề “Quan hệ nhà đầu tư theo thông lệ quốc tế”.

Hội thảo nằm trong chuỗi các chương trình chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm quốc tế nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty của các doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ông Lê Công Điền, Vụ trưởng Vụ Giám sát Công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, việc xây dựng, hình thành và duy trì một nền tảng quản trị công ty tốt luôn là nội dung quan trọng được quan tâm và thảo luận trong các chương trình hành động kinh tế tại hầu hết các quốc gia, cộng đồng kinh tế và các khu vực kinh tế trên thế giới. Bởi, quản trị công ty tốt giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng và góp phần vào sự thịnh vượng của nền kinh tế nói chung.

Năm 2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định 71/2017/NĐ-CP ngày 6/6/2017 (Nghị đinh 71) và Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 95/2017/BTC (Thông tư 95) hướng dẫn về quản trị công ty áp dụng đối với công ty đại chúng. Nghị định 71 và Thông tư 95 thể hiện quyết tâm của Chính phủ và các cơ quan quản lý thị trường về vấn đề phổ biến và phát triển các thông lệ tốt về quản trị công ty đối với doanh nghiệp. Đồng thời, là nền tảng cốt lõi cho việc nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán.

Để từng bước hiện thực hóa quyết tâm của Chính phủ, các cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng hai sở giao dịch Chứng khoán đã nỗ lực phổ biến, nâng cao nhận thức về quản trị công ty cho doanh nghiệp, khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng thông lệ quản trị công ty tốt.

Bên cạnh đó, tiến hành các chương trình đánh giá công bố thông tin minh bạch; vinh doanh các doanh nghiệp có tiến bộ về quản trị công ty, tổ chức các chương trình đào tạo, khảo sát thực tế, tuần lễ quản trị công ty, phát hành ấn phẩm hướng dẫn doanh nghiệp niêm yết và triển khai đánh giá công bố thông tin minh bạch đối với doanh nghiệp đăng ký giao dịch.

Theo ông Điền, năm 2018, trong bối cảnh xây dựng Luật Chứng khoán sửa đổi, Ủy ban Chứng khoán sẽ tiếp tục nghiên cứu, triển khai chuẩn hóa quy định về quản trị công ty đối với công ty đại chúng, quản trị công ty với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nhằm nâng cao chất lượng các doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Đồng thời, ban hành Bộ nguyên tắc quản trị công ty nhằm hoàn thiện khuôn khổ quy định về quản trị công ty cho thị trường chứng khoán Việt Nam theo thông lệ quốc tế. Cùng đó, tổ chức hoạt động hỗ trợ thị trường và doanh nghiệp; hỗ trợ các sở giao dịch và các tổ chức liên quan thực hiện các chương trình quản trị công ty.

Ông Phan Đức Hiếu, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, mặt bằng chung về quản trị công ty ở Việt Nam đang ở mức độ rất thấp và có khoảng cách rất xa so với mặt bằng chung của khu vực.

Thẻ điểm về quản trị công ty 6 nước ASEAN cũng ghi nhận quản trị thực tế đối với các công ty niêm yết ở Việt Nam là thấp nhất, thậm chí có một khoảng cách rất xa so với các nước ở xung quanh. Vấn đề quan hệ với cổ đông cũng là vấn đề rất mới đối với các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Hiện có rất ít công ty nhận thức được vấn đề này, chưa nói đến có hành động thực tế để triển khai.

Ông Hiếu cho rằng, xét về bản chất, ở các nước có trình độ quản trị công ty cao thì nhận thức về quản trị rất khác. Đó là công ty sẽ áp dụng nguyên tắc về quản trị tốt vì lợi ích của chính công ty, ngay cả khi luật pháp không yêu cầu.

Theo ông Hiếu, hiện nay, quản trị công ty ở Việt Nam đang ở giai đoạn rất sơ khai. Thực tiễn cho thấy, sự can thiệp của nhà nước đôi khi lại cần thiết, ở chừng mực nhất định, đó là các quy định luật pháp yêu cầu doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ, nhưng sự can thiệp của nhà nước không phải là tất cả và sẽ không đủ.

Để việc quản trị công ty hiệu quả, cần phải tạo ra tổ chức trung gian, hay còn gọi là các tổ chức theo dõi đánh giá về quản trị doanh nghiệp. Chẳng hạn như ở Malaysia có những hiệp hội, hay những công ty được thành lập nhằm bảo vệ cổ đông. Hoặc có những tổ chức chuyên đào tạo về quản trị doanh nghiệp, cũng như thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ lợi ích của cổ đông. Những tổ chức trung gian như vậy sẽ tạo ra sức ép giúp các công ty quản trị tốt, thực hiện các biện pháp bảo vệ tốt hơn việc bảo vệ lợi ích cổ đông.

Ông Hiếu cho rằng, ở Việt Nam hiện nay để thúc đẩy quản trị công ty thì sự can thiệp của nhà nước thông qua luật pháp đang ở mức độ có thể chấp nhận được với rất nhiều luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán… được ban hành. Nhưng cái thiếu nhất là các tổ chức trung gian để góp phần tạo ra áp lực, cũng như là trực tiếp nâng cao nhận thức thúc đẩy quản trị doanh nghiệp. Trong giai đoạn sắp tới, nhà nước cần tạo ra môi trường, cơ chế thúc đẩy cơ chế giám sát việc quản trị công ty tại các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nhà nước cần khuyến khích các tổ chức trung gian ban hành các hướng dẫn Bộ quy tắc về quản trị áp dụng trong ngành, lĩnh vực.

Theo Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội Nguyễn Anh Phong, quan hệ nhà đầu tư đóng vai trò quan trọng trong phát triển doanh nghiệp với tư cách là một trong những kênh thông tin chính để thu hẹp khoảng cách giữa các công ty và các cổ đông cũng như các bên liên quan. Đồng thời hỗ trợ các công ty huy động vốn từ thị trường chứng khoán.

Ông Phong cũng khẳng định, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội luôn nỗ lực trong việc thúc đẩy các hoạt động quản trị công ty tốt của các công ty niêm yết và các công ty giao dịch trên sàn UPCOM. Ngoài ra, hợp tác với các tổ chức chuyên nghiệp để cung cấp kiến thức cũng như tạo ra sân chơi cho các công ty và thành viên thị trường trao đổi thông tin và kinh nghiệm về quản trị công ty trong quá trình phát triển bền vững của các doanh nghiệp./.