Nghị quyết 57-NQ/TW thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Từ khoản đầu tư khoảng 1 tỷ đồng để đổi mới máy móc tại một doanh nghiệp gỗ ở Nghệ An, tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW đang dần được cụ thể hóa bằng những quyết định đầu tư, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh.

Chia sẻ với phóng viên bên lề sự kiện Triển lãm công nghệ thông minh lần thứ 4 tại Việt Nam (OCTF 2026) vừa diễn ra mới đây, ông Ngô Xuân Luận, Giám đốc Công ty TNHH gỗ GERVIN tại Nghệ An, cho biết năm 2026 là năm thứ hai doanh nghiệp tham dự OCTF với mục tiêu tìm kiếm giải pháp công nghệ phục vụ chuyển đổi số tại nhà xưởng. Câu chuyện bắt đầu từ nhu cầu cụ thể: đổi mới máy móc, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tại OCTF năm 2025, GERVIN đã ký hợp đồng với một đơn vị để đổi mới hệ thống máy móc với giá trị khoảng 1 tỷ đồng. Theo ông Luận, khoản đầu tư này giúp giảm ba nhân lực trực tiếp tham gia sản xuất và doanh nghiệp tính toán, lương nhân công mỗi tháng khoảng 15 triệu đồng/ 1 người mỗi tháng và phải tăng hàng năm, vì thế có thể thu hồi vốn sau khoảng hai năm nhờ tiết giảm chi phí nhân công. Bên cạnh bài toán chi phí, có thể thấy nhiều doanh nghiệp coi công nghệ không chỉ là khoản đầu tư cho tương lai, mà trở thành công cụ trực tiếp giải bài toán năng suất, nhân lực và hiệu quả vận hành.

Câu chuyện của GERVIN phản ánh một định hướng trọng tâm của Nghị quyết 57-NQ/TW: người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết cũng xác định Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình này.

Riêng đối với khu vực doanh nghiệp, Nghị quyết yêu cầu có chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đầu tư cho chuyển đổi số, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp. Đồng thời, thúc đẩy doanh nghiệp tái đầu tư hạ tầng, đầu tư nghiên cứu và phát triển.

Nhìn từ trường hợp của GERVIN, những định hướng lớn đó đang được cụ thể hóa bằng một quyết định đầu tư rất thực tế. Khi doanh nghiệp bỏ vốn đổi mới máy móc vì nhìn thấy hiệu quả kinh tế, tinh thần của chính sách bắt đầu được chuyển hóa thành hành động ở cấp cơ sở. Hiệu quả chuyển đổi được lượng hóa bằng số lao động trực tiếp giảm đi, chi phí tiết kiệm và thời gian hoàn vốn.

Đáng chú ý, quá trình này không diễn ra theo cách doanh nghiệp đầu tư công nghệ chỉ để “hiện đại hóa” hình thức. Với GERVIN, động lực xuất phát từ chính sức ép nâng cao hiệu quả sản xuất. Khi chi phí nhân công, năng suất và khả năng cạnh tranh trở thành những bài toán hằng ngày, doanh nghiệp buộc phải tìm đến công nghệ như một giải pháp để thay đổi phương thức sản xuất. Đây cũng là một trong những dấu hiệu cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước dịch chuyển từ chủ trương, định hướng sang nhu cầu tự thân của doanh nghiệp.

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược được xác định là những nội dung trọng tâm, cốt lõi.

Sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57, TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cho rằng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng khoa học, công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh đã có sự thay đổi rõ rệt.

Những chuyển động này cũng phần nào được thể hiện qua một số số liệu. Đến cuối tháng 8/2026, cả nước có 968 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, trong đó Hà Nội có 221 doanh nghiệp, chiếm gần 23%. Từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, cả nước có 2.647 công bố quốc tế trên cơ sở dữ liệu Scopus. Lũy kế đến ngày 15/8/2026, Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) đạt 4,7 tỷ giao dịch; 100% địa phương đã kết nối, chia sẻ dữ liệu qua NDXP. Qua đó cho thấy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao năng lực tạo lập tri thức và hội nhập học thuật quốc tế. Tuy nhiên, giá trị của khoa học - công nghệ chỉ được phát huy đầy đủ khi các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và giải pháp phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Theo mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết 57, đến năm 2030, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 40% tổng số doanh nghiệp; quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP; tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân và doanh nghiệp đạt trên 80%. Việt Nam cũng hướng tới từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, phát triển hạ tầng công nghệ số tiên tiến, hiện đại.

Tuy nhiên, để những mục tiêu đó trở thành kết quả thực chất, bài toán không chỉ nằm ở vốn đầu tư cho máy móc mà còn ở nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận, vận hành và phát triển công nghệ.

Hợp tác giữa Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh và Siemens Việt Nam là một ví dụ. Phòng thí nghiệm Tự động hóa Siemens tại trường được đầu tư với nhiều thiết bị tự động hóa cùng 300 giấy phép phần mềm TIA Portal, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận công nghệ và môi trường thực hành sát hơn với thực tế sản xuất.

Ông Trần Vinh Thanh, Giám đốc Phát triển kinh doanh Siemens Việt Nam, cho rằng công nghệ chỉ có thể được triển khai và ứng dụng hiệu quả khi có đội ngũ nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và phát triển các giải pháp mới. Vì vậy, việc doanh nghiệp đồng hành với cơ sở đào tạo được xác định là một hướng đi nhằm góp phần phát triển nguồn nhân lực cho Việt Nam.

Điều này cũng phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết 57 về phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao; đổi mới đào tạo, phát triển nhân lực trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ then chốt, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.