Nghịch lý ngành hàng không: Hãng bay chịu lỗ, nhà sản xuất động cơ "hốt bạc"

Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt cùng lúc với hai sức ép lớn là chi phí nhiên liệu tăng cao và tình trạng thiếu hụt động cơ máy bay kéo dài, khiến triển vọng lợi nhuận của các hãng bay trở nên kém khả quan hơn trong những năm tới.

Tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) diễn ra ở Rio de Janeiro, Brazil, nhiều lãnh đạo hãng hàng không cảnh báo các vấn đề liên quan đến động cơ máy bay vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất đối với hoạt động của ngành, bất chấp một số tín hiệu cải thiện trong chuỗi cung ứng.

Theo các hãng hàng không, tình trạng chậm trễ trong kiểm tra, sửa chữa và cung cấp động cơ đã khiến hàng trăm máy bay Airbus A320neo trên toàn cầu phải không thể cất cánh. Các vấn đề không chỉ xuất hiện ở động cơ GTF của Pratt & Whitney mà còn liên quan đến một số dòng động cơ do Rolls-Royce và GE Aerospace sản xuất cho máy bay Boeing và Airbus.

Ông Jerome Cadier, Tổng Giám đốc LATAM Brasil, cho biết hiện hãng vẫn có 12 máy bay thân hẹp phải ngừng khai thác vì các sự cố liên quan đến động cơ. Trong khi đó, Giám đốc điều hành United Airlines Scott Kirby nhận định tình trạng thiếu động cơ có thể tiếp tục là rào cản lớn nhất đối với ngành hàng không trong ít nhất 5 năm tới.

Các doanh nghiệp cho thuê máy bay cũng cho rằng tình hình đã có tiến triển nhưng nguồn cung máy bay và động cơ vẫn rất hạn chế. Theo ông Andy Cronin, Giám đốc điều hành Avolon, áp lực đối với thị trường có thể còn kéo dài thêm vài năm nữa.

Không chỉ ảnh hưởng đến năng lực khai thác, các vấn đề về động cơ còn làm tăng đáng kể chi phí vận hành. Lãnh đạo nhiều hãng hàng không cho biết các động cơ thế hệ mới đang phát sinh nhiều đợt bảo dưỡng ngoài kế hoạch hơn dự kiến, khiến chi phí sở hữu tăng lên và làm giảm bớt lợi ích từ việc tiết kiệm nhiên liệu. Một số hãng cũng cho rằng độ bền thực tế của động cơ thấp hơn so với kỳ vọng ban đầu.

Tình trạng máy bay phải nằm đất đang tác động trực tiếp đến kế hoạch tăng trưởng của nhiều hãng. ITA Airways cho biết gần 20% đội bay của hãng hiện không thể khai thác, gây khó khăn cho chiến lược mở rộng các đường bay đến Mỹ Latinh. Cathay Pacific cũng cho biết khoảng một nửa trong số 10 máy bay Airbus A320 của hãng hàng không giá rẻ HK Express thường xuyên phải dừng hoạt động vì các vấn đề liên quan đến động cơ GTF.

Trong khi đó, IATA cảnh báo lợi nhuận của ngành hàng không toàn cầu trong năm 2026 có thể giảm mạnh do giá nhiên liệu tăng cao và những gián đoạn kéo dài trên thị trường năng lượng. Tổ chức này hiện dự báo lợi nhuận ròng của toàn ngành chỉ đạt khoảng 23 tỷ USD trong năm 2026, thấp hơn đáng kể so với dự báo trước đó là 41 tỷ USD và giảm mạnh so với mức khoảng 45 tỷ USD của năm 2025. Lợi nhuận bình quân trên mỗi hành khách cũng được dự báo giảm xuống còn khoảng 4,5 USD, so với mức 9,1 USD của năm 2025.

Theo Tổng Giám đốc IATA Willie Walsh, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và tình trạng nguồn cung nhiên liệu hàng không bị thắt chặt đang tạo thêm áp lực lên các hãng vận tải. Chỉ riêng tại Mỹ, các hãng hàng không đã chi 5,06 tỷ USD cho nhiên liệu máy bay trong tháng 3/2026, tăng mạnh so với mức 3,88 tỷ USD cùng kỳ năm trước.

Ông Walsh cho biết nhiều hãng đang phải cắt giảm các đường bay kém hiệu quả, điều chỉnh kế hoạch khai thác và tăng giá vé để bù đắp chi phí. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ khả năng chống chịu trước áp lực kéo dài từ giá nhiên liệu và chi phí vận hành gia tăng. Theo ông, ngành hàng không có thể sẽ chứng kiến thêm các vụ sáp nhập, tái cơ cấu hoặc thậm chí đóng cửa doanh nghiệp trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, ông Walsh cũng chỉ ra sự chênh lệch giữa kết quả kinh doanh của các nhà sản xuất động cơ và các hãng hàng không. Theo ông, trong khi các hãng bay phải gánh khoảng 11 tỷ USD chi phí phát sinh do những gián đoạn trong chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất động cơ vẫn ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận đáng kể.

Dù các nhà sản xuất như Pratt & Whitney và GE Aerospace cho biết đang đầu tư mạnh để mở rộng năng lực sản xuất và sửa chữa động cơ, nhiều lãnh đạo ngành hàng không cho rằng những khó khăn hiện nay sẽ chưa thể sớm chấm dứt. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tiếp tục ở mức cao và tình trạng thiếu hụt động cơ chưa được giải quyết triệt để, triển vọng phục hồi và tăng trưởng của ngành hàng không toàn cầu trong thời gian tới vẫn đối mặt với nhiều thách thức.