Nhiều chính sách tín dụng, thuế hỗ trợ doanh nghiệp

Ngày 1/10, Tạp chí Hải quan đã tổ chức Diễn đàn chính sách trực tuyến "Hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch COVID-19: Từ chính sách đến thực tiễn” nhằm đánh giá về các chính sách giãn, hoãn, giảm thuế; các chính sách liên quan lĩnh vực tín dụng ngân hàng; tác động “trợ lực” của các chính sách này đối với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và giải pháp tiếp theo để doanh nghiệp được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ một cách kịp thời, hiệu quả.

Thời gian qua, đại dịch COVID-19 bùng phát, lan rộng tới hầu hết các địa phương trên toàn quốc, đã gây tổn hại rất lớn đến mọi mặt của đời sống; trong đó có hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo số liệu mới nhất của Phòng Thương mại và Công nhiệp Việt Nam (VCCI) tại Hội nghị trực tuyến Thủ tướng Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương về các giải pháp tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh COVID-19 tổ chức vào sáng 26/9, trong 8 tháng năm 2021, đã có trên 85.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, tăng hơn 24% so với cùng kỳ năm 2020 do ảnh hưởng của dịch bệnh và giãn cách xã hội kéo dài.

Trong 4 tháng trở lại đây, tổng cầu nền kinh tế suy giảm, sản xuất, giao thương đình trệ, chuỗi cung ứng đứt gãy, lao động mất việc làm, nhiều đơn hàng bị mất… Đối với các ngành hàng liên quan đến xuất khẩu và sử dụng nhiều lao động, chỉ có 15-20% các nhà máy sản xuất cầm chừng do thực hiện được “3 tại chỗ”, còn lại đến 80-85% số nhà máy phải ngừng ngừng sản xuất. Các con số này cho thấy mức độ khó khăn của doanh nghiệp là rất lớn.

Trong bối cảnh dịch kéo dài suốt từ năm 2020 đến nay với mức độ ngày càng phức tạp, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã ban hành nhiều chính sách, triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ, giúp doanh nghiệp có thêm “sức đề kháng” cũng như nguồn lực để khôi phục và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong số đó, đáng chú ý là các chính sách về giãn, hoãn tiền thuế,  chính sách hỗ trợ về tín dụng, và mới đây nhất Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét ban hành gói miễn, giảm thuế cụ thể lên tới 21,3 nghìn tỷ đồng...

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền Hỗ trợ người nộp thuế, Tổng cục Thuế cho biết, trong năm 2020, ngân sách đã hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp 129 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2021, Bộ Tài chính với vai trò là tham mưu và triển khai trực tiếp các biện pháp có tác động đến nguồn lực tài chính đến người dân và doanh nghiệp.

Theo đó, từ đầu năm do đã lường trước những tác động của dịch bệnh nên Bộ Tài chính đã đề xuất với Chính phủ duy trì chính sách miễn giảm cho khoảng 30 loại phí, lệ phí có tác động đến hoạt động của doanh nghiệp và đời sống người dân. Đồng thời duy trì giảm thuế suất thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng thiết yếu...

Với Nghị định 52/2021/NĐ-CP, Bộ Tài chính ước số tiền gia hạn thuế, tiền cho đất cho doanh nghiệp vào khoảng 115 nghìn tỷ đồng. Tính đến thời điểm hiện tại, tổng số tiền thuế, tiền thuê đất được gia hạn là 78.501 tỷ đồng. Trong đó số tiền được hỗ trợ nhiều nhất là tiền thuế giá trị gia tăng chiếm 60% tổng số tiền hỗ trợ.

 

Bà Nguyễn Thị Thu Hà cho biết, những chính sách này phần nào đó giảm bớt áp lực số tiền phải thanh toán vào ngân sách nhà nước và cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp có nguồn lực tài chính để sản xuất, quay vòng vốn cũng như thanh toán các đầu vào khác. Với công cụ trực tiếp này đã hỗ trợ các doanh nghiệp duy trì quá trình sản xuất.

Mới đây nhất, Chính phủ đã trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nghị quyết về một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch COVID-19 số tiền khoảng 21,3 nghìn tỷ đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, gói hỗ trợ này mang tính chất miễn giảm trực tiếp số thuế phải nộp trong khi các gói hỗ trợ trước chỉ là gia hạn thời hạn nộp thuế và mang tính chất là Nhà nước cho vay và không phải nộp lãi. Nhiều sắc thuế được hỗ trợ như: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và tiền chậm nộp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, những chính sách về thuế và tín dụng đã tác động rất lớn và giúp cho doanh nghiệp giảm bớt khó khăn trong bối cảnh dịch bệnh. Trong số đó, các nhóm giải pháp có thể tự thực hiện, áp dụng đồng loạt và không thông qua thực thi của bộ máy các cấp sẽ tiếp cận được với doanh nghiệp nhanh hơn.

Do đó, trong thời gian tới, ông Đậu Anh Tuấn mong muốn các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp sẽ được thiết kế theo hướng doanh nghiệp có thể tự thực hiện; đơn giản hóa cơ chế giải đáp vướng mắc; kịp thời sửa đổi những điểm bất hợp lý và xây dựng một kênh đánh giá kết quả triển khai.

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng thì thời gian qua hệ thống ngân hàng đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như thực hiện việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ cho các doanh nghiệp theo tinh thần Thông tư 03/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.

Để có nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp các tổ chức tín dụng đã nỗ lực mở rộng hoạt động kinh doanh, đẩy mạnh hoạt động dịch vụ nhằm tăng lợị nhuận.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho hay, ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp hoàn toàn từ tiền của các ngân hàng, không có nguồn lực nào khác. Nên quy định doanh nghiệp có nợ xấu không được vay vốn cần tiếp cận từ 2 phía, nhất là khi lĩnh vực ngân hàng rất nhạy cảm.

Nếu doanh nghiệp không bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, vẫn sản xuất kinh doanh hiệu quả thì nên chia sẻ ngược lại với các ngân hàng. Doanh nghiệp nếu có nợ xấu, nhưng chứng minh được khả năng phục hồi, trả được nợ thì ngân hàng có thể xem xét cấp tín dụng.

Tuy nhiên, theo Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng, những khó khăn đang khiến dư địa hỗ trợ doanh nghiệp của các tổ chức tín dụng đã gần như cạn kiệt. Tác động của COVID-19 đến các tổ chức tín dụng có độ trễ, hiện ngân hàng đồng ý cho doanh nghiệp vay nhưng nếu doanh nghiệp không trả được nợ thì ngân hàng là người chịu ảnh hưởng. Vì thế, để các tổ chức tín dụng có thêm nguồn lực và điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp thì chính sách phải dài hạn.

Về nguồn lực cho tín dụng, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho hay, chính sách tiền tệ đã sử dụng hết khả năng, nên cần sự vào cuộc của chính sách tài khóa. Chính phủ có thể phát hành trái phiếu, vay từ ngân hàng trung ương như các quốc gia khác… để có đủ nguồn lực hỗ trợ nền kinh tế.

TS. Nguyễn Quốc Hùng đã so sánh khủng hoảng dịch bệnh năm 2021 với khủng hoảng suy thoái toàn cầu năm 2009, khi đó Chính phủ đã có gói hỗ trợ nền kinh tế lên tới 145.000 tỷ đồng; trong đó hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp lên đến 1 tỷ USD. Nhưng hậu quả là phải thành lập Công ty quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC) vào năm 2014.

Vì vậy, theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, chính sách phải đủ mạnh để đảm bảo quyền lợi của hội viên khi giải quyết tham gia hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng rất không mong muốn để lại khoản nợ xấu khổng lồ trong vài năm nữa, các ngân hàng lại lo ngại mang danh “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.

”Chính vì những lo lắng như thế nên các tổ chức tín dụng phải thận trọng khi cho vay vốn. Nên để tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, Ngân hàng Nhà nước phải ban hành cơ chế, chính sách, đừng đặt doanh nghiệp là đối tượng, phải coi họ là đối tác. Hơn nữa, việc ban hành chính sách cần sự đồng hành của các bộ, ngành liên quan”, TS. Nguyễn Quốc Hùng nêu rõ./.