Nhiều chính sách ưu đãi phát triển kinh tế biển

Dự kiến ngày 11/11, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Xây dựng sẽ thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), trên cơ sở hợp nhất và sửa đổi toàn diện Bộ luật Hàng hải Việt Nam hiện hành và Luật Giao thông đường thủy nội địa hiện hành. 

Về nội dung, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) gồm 21 chương, 318 điều. So với tổng số điều của Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004, dự thảo giảm 30% số điều.

Một trong những cải cách quan trọng tại dự thảo bộ luật là chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy nội địa; trong đó: ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp phát triển cảng, đội tàu, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, khoa học - công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. 

Song song đó là quy định ưu đãi, hỗ trợ đối với cảng xanh, tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; hạ tầng điện bờ, trạm sạc, tiếp nhận và xử lý chất thải, công nghệ sạch và các dự án chuyển đổi xanh khác. 

Về phát triển công nghiệp hàng hải và nâng cao năng lực vận tải biển, dự thảo bộ luật bổ sung quy định về công nghiệp hàng hải phát triển theo chuỗi giá trị và vòng đời sản phẩm; đồng thời bổ sung quy định doanh nghiệp khai thác tuyến vận tải biển container theo tuyến cố định từ Việt Nam ra nước ngoài và ngược lại phải đăng ký tuyến trước khi khai thác. 

Dự thảo bộ luật cũng tạo cơ chế đặc thù về quy hoạch, đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải và đường thủy; trong đó bổ sung tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn. 

Tại dự thảo bộ luật cũng đề xuất quy định cơ chế xác định thời hạn đối với dự án bến cảng biển quy mô lớn được phân kỳ thành nhiều dự án thành phần, bảo đảm phù hợp tổng thể dự án và thời hạn theo pháp luật về đầu tư. Khi hết thời hạn hoạt động, dự án hoặc dự án thành phần cảng biển chấm dứt và không được gia hạn; dự án đã được chấp thuận trước khi Bộ luật có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo thời hạn đã được xác lập. 

Dự thảo bộ luật đề cập tới quy định khung tiêu chí chuyên ngành để lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư xây dựng bến cảng biển, cảng thủy nội địa; xác định danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện đối với nhà đầu tư và giao Chính phủ cụ thể hóa. Đồng thời, bổ sung hình thức bồi hoàn giá trị đầu tư còn lại đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa đầu tư bằng ngân sách nhà nước khi cần xử lý để thực hiện dự án, công trình mới. 

Để nội luật hóa cho phù hợp, bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định về cơ chế bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải và năng lực thực thi của nhà chức trách hàng hải Việt Nam. 

Theo đó, bổ sung quy định dịch vụ hoa tiêu tại vùng hoa tiêu bắt buộc do doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện; bổ sung quy định doanh nghiệp được giao cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng hoa tiêu bắt buộc, tuyến hoa tiêu dẫn tàu có nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước một khoản tiền từ hoạt động cung cấp dịch vụ do sử dụng kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa. 

Dự thảo bộ luật cũng quy định lộ trình chuyển đổi đối với tàu sông mang cấp đăng kiểm VR SB đang hoạt động trên biển; từ ngày 31/12/2033, tàu chưa thực hiện chuyển đổi theo quy định không được hoạt động trên biển. Ngoài ra, bổ sung quy định cho phép Nhà chức trách hàng hải Việt Nam được để lại một phần số tiền phí thu theo quy định của Chính phủ để hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế, đầu tư phát triển và hiện đại hóa. 

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Xây dựng, dự án bộ luật được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa; thực hiện cam kết của Việt Nam với cộng đồng quốc tế; thu gọn hệ thống pháp luật chuyên ngành; xử lý dứt điểm tình trạng đan xen giữa lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, tạo thuận lợi cho quá trình tra cứu, áp dụng. 

Dự án này được kỳ vọng tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa; khắc phục những vướng mắc, bất cập; đề xuất các giải pháp để giải quyết các vấn đề mới, vấn đề phát sinh; khơi thông các điểm nghẽn, tạo ra động lực mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế, đảm bảo quốc phòng - an ninh trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.