Nhu cầu phân bón được dự báo tăng tốc trong năm 2021

Báo cáo cập nhật ngành phân bón do Công ty cổ phần Chứng khoán FPT (FPTS) công bố mới đây đã nhận định: Năm 2021, triển vọng tích cực từ ngành nông nghiệp là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng tiêu thụ phân bón Việt Nam. Với tình hình thời tiết năm 2021 dự báo thuận lợi, cùng giá các loại nông sản đang ở mức cao, sẽ là điều kiện tốt để người nông dân tăng cường chăm bón cho cây trồng, nâng cao năng suất, từ đó gia tăng nhu cầu sử dụng phân bón.

Các chuyên gia FPTS dẫn báo cáo triển vọng thị trường hàng hóa tháng 11/2020 của Ngân hàng Thế giới (WB), giá gạo thế giới năm 2021 dự kiến đạt mức trung bình 498 USD/tấn, cao hơn 21,8% so với mức trung bình 5 năm từ 2016 - 2020. "Lúa gạo là loại cây trồng có mức độ ảnh hưởng lớn nhất đến nhu cầu phân bón Việt Nam. Giá gạo ở mức cao giúp bà con nông dân có điều kiện gia tăng sản xuất, mở rộng diện tích gieo trồng. Với tình hình thời tiết năm 2021 dự báo thuận lợi sẽ là điều kiện tốt để người nông dân tăng cường chăm bón cho cây trồng, nâng cao năng suất, từ đó gia tăng nhu cầu sử dụng phân bón", báo cáo của FPTS khẳng định.

Tổng nhu cầu tiêu thụ phân bón năm 2021 được các chuyên gia dự báo hồi phục trở lại. Theo AgroMonitor, tổng nhu cầu tiêu thụ phân bón trong năm 2021 dự kiến đạt khoảng 10,3 triệu tấn, tăng 5,5% so với năm 2020. Tiêu thụ hầu hết các loại phân bón đều tăng đáng kể, đặc biệt là phân DAP (+12%), phân lân (+8,7% ) và phân NPK (+4,6% ). Tiêu thụ phân Urê dự báo ổn định (+0,5%), phân Kali (+2,4%) và phân bón khác (+10,3% ).

Năm 2021, dự kiến tổng nhu cầu phân bón tại Đồng bằng sông Cửu Long (khu vực tiêu thụ phân bón lớn nhất cả nước) sẽ hồi phục khoảng 4 - 6% so với cùng kỳ; trong đó, chủ yếu tăng tiêu thụ phân DAP, NPK và các chủng loại khác như phân lân, phân bón hữu cơ.

Theo dự báo của Hiệp hội Phân bón thế giới (IFA), nhu cầu tiêu thụ phân bón toàn cầu năm 2021 dự kiến đạt 194,9 triệu tấn chất dinh dưỡng, tăng 1,8% so với năm 2020. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 kéo dài có thể không ảnh hưởng đáng kể đến chuỗi cung ứng phân bón toàn cầu như đã diễn ra trong năm 2020. Tuy nhiên, sự phục hồi kinh tế toàn cầu chậm và không đồng đều giữa các quốc gia có thể ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ thực phẩm, nguồn ngân sách chính phủ, cũng như điều kiện tài chính của người nông dân. Do đó, nhu cầu phân bón toàn cầu có thể cần nhiều thời gian hơn để tăng tốc trở lại.

Bên cạnh đó, các chuyên gia FPTS cũng cho rằng, chính sách thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phân bón là một yếu tố quan trọng cần theo dõi trong năm 2021.

Từ năm 2015 đến nay, phân bón được chuyển từ diện chịu thuế giá trị gia tăng 5% sang không chịu thuế giá trị gia tăng theo Luật 71/2014/QH13 đã tạo ra những khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước. Việc thay đổi chính sách thuế này khiến các doanh nghiệp sản xuất nội địa không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, làm tăng giá thành sản xuất. Điều này đã tạo điều kiện cho phân bón nhập khẩu tràn vào Việt Nam với lợi thế cạnh tranh cao hơn sản phẩm nội địa. 

Ngày 28/10/2020, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Nghị quyết số 159/NQ-CP thông qua hồ sơ trình Quốc hội về Dự án Nghị quyết thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phân bón. Theo đó, mặt hàng phân bón có thể được chuyển từ diện không chịu thuế giá trị gia tăng sang chịu thuế giá trị gia tăng với thuế suất 5%. 

Tuy nhiên, trong Kỳ họp thứ 10 diễn ra trong tháng 11/2020, Quốc hội khóa 14 vẫn chưa thông qua Nghị quyết này do có ý kiến cho rằng, việc chuyển mặt hàng phân bón sang diện chịu thuế giá trị gia tăng 5% sẽ gây thêm khó khăn cho người nông dân trong thời điểm dịch COVID-19 vẫn chưa được dập tắt. Như vậy, các doanh nghiệp sản xuất phân bón nội địa tiếp tục phải tính phần thuế giá trị gia tăng đầu vào vào giá thành sản xuất, cho đến khi Nghị quyết trên được Quốc hội thông qua. 

Theo nhận định của FPTS, vẫn có nhiều khả năng Nghị quyết về thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phân bón tiếp tục được trình Quốc hội vào các kỳ họp tới trong năm 2021.

Theo các chuyên gia đến từ Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn Thương Tín (SBS), ngành phân bón sẽ hưởng lợi lớn từ chính sách thuế mới nếu được thông qua. Chính sách thuế giá trị gia tăng mới này giúp doanh nghiệp sản xuất phân bón cắt giảm chi phí và cải thiện tỷ suất lợi nhuận, gia tăng khả năng cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ được hoàn thuế do được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Ngành phân bón Việt Nam năm 2020 tăng trưởng khả quan bất chấp tình hình dịch bệnh trên toàn cầu. Tính đến tháng 11/2020, sản xuất các loại phân bón trong nước đều tăng so với cùng kỳ năm 2019. Cụ thể, phân Urê đạt khoảng 2,19 triệu tấn (+7,3%), phân NPK đạt khoảng 2,64 triệu tấn (+3,5%) và phân DAP đạt 339,4 nghìn tấn (+3,3%). Tuy nhu cầu tiêu thụ phân bón trong nước năm 2020 bị ảnh hưởng bởi diễn biến thời tiết cực đoan nhưng nhìn chung kết quả kinh doanh các doanh nghiệp đầu ngành đều tăng trưởng đáng kể.

Năm 2020, thị trường phân bón Việt Nam chứng kiến sự biến động mạnh trong giá các loại phân bón, đặc biệt là phân đơn như Urê, DAP, Kali. Hầu hết các loại phân bón đều giảm về mức đáy vào giữa năm và hồi phục trở lại vào những tháng cuối năm 2020. Trong khi đó, giá phân NPK nội địa ổn định trong suốt năm 2020, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất phân NPK từ phân đơn được hưởng lợi từ sự chênh lệch giá này.

Với triển vọng khả quan trong năm 2021, hầu hết các doanh nghiệp phân bón nội địa đều được hưởng lợi. Các chuyên gia FPTS đưa ra khuyến nghị khả quan đối với ngành phân bón Việt Nam năm 2021. Nhà đầu tư có thể xem xét cơ hội đầu tư vào các doanh nghiệp đầu ngành, có năng lực cạnh tranh và tình hình tài chính tốt như Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM), hoặc doanh nghiệp có triển vọng xuất khẩu sản phẩm ra các nước khu vực châu Á như Công ty cổ phần Phân bón Dầu Khí Cà Mau (DCM) và Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền (BFC)./.