Phản ứng của các nước Trung Đông về quyết định Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran

ổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng, tuyên bố quyết định rút Mỹ khỏi JCPOA, ngày 8/5. Ảnh: THX/ TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Saudi Arabia đã hoan nghênh quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran đồng thời áp đặt trở lại các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Tehran.

Saudi Arabia, một đồng minh thân cận của Mỹ tại Trung Đông, cho biết sẽ làm việc với Mỹ và cộng đồng quốc tế để giải quyết chương trình hạt nhân và chương trình tên lửa đạn đạo của Iran cũng như sự hỗ trợ của nước này đối với các nhóm vũ trang trong khu vực.

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Saudi Arabia nêu rõ: "Iran đã sử dụng các thành quả kinh tế có được từ việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt để tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động gây bất ổn trong khu vực, đặc biệt bằng cách phát triển các tên lửa đạn đạo và hỗ trợ các nhóm khủng bố trong khu vực".

Được đánh giá là thành tựu ngoại giao nổi bật của cựu Tổng thống Barack Obama, thỏa thuận hạt nhân Iran, được biết đến là Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) mà Tehran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức) hồi tháng 7/2015, cam kết dỡ bỏ các lệnh trừng phạt để đổi lại việc Iran hạn chế chương trình hạt nhân của mình.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã liên tục chỉ trích thỏa thuận hạt nhân Iran vì cho rằng văn kiện quốc tế này không giải quyết chương trình tên lửa đạn đạo và vai trò của Tehran trong các cuộc xung đột ở Yemen và Syria, cũng như các hoạt động hạt nhân của nước này sau năm 2025.

Saudi Arabia đã gọi thỏa thuận hạt nhân Iran là "thỏa thuận không hoàn thiện". Hồi tháng 3/2018, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã phát biểu với hãng tin CBS rằng "không còn nghi ngờ gì nữa" vương quốc của ông sẽ phát triển các vũ khí hạt nhân nếu Iran làm vậy.

Sau khi Tổng thống Trump thông báo rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố hoàn toàn ủng hộ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump, coi đây là quyết định "lịch sử". Ông Netanyahu tái khẳng định Israel phản đối JCPOA ngay từ đầu với lập luận rằng thỏa thuận này thay vì ngăn cản lại mở đường cho Iran tiến tới sở hữu một kho vũ khí hạt nhân chỉ trong vòng vài năm tới.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Syria trong một tuyên bố cho biết nước này kịch liệt lên án quyết định của Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, cho rằng động thái mới nhất của ông chủ Nhà Trắng sẽ làm gia tăng căng thẳng trên thế giới.

Ngày 7/5, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif  tái khẳng định chính quyền Tehran sẽ phản ứng mạnh nếu Washington kiên quyết rút khỏi thỏa thuận này. Ảnh: AFP/TTXVN

Ngay sau quyết định của Tổng thống Trump, Tổng thống Iran Hassan Rouhani nói rằng nước này có thể tiếp tục thực hiện thỏa thuận hạt nhân nếu các lợi ích của Tehran với các nước ký thỏa thuận được đảm bảo.

Tuy nhiên, ông Rouhani cũng tuyên bố rằng nếu các lợi ích quốc gia của Iran không được đáp ứng, Tehran sẽ nối lại hoạt động làm giàu urani công nghiệp ở tốc độ thông thường. Nhà lãnh đạo Iran cho biết ông đã ra lệnh cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) tiến hành các bước chuẩn bị cần thiết để đẩy nhanh các hoạt động làm giàu urani nếu JCPOA chỉ còn trên giấy./.