Pháp khởi động kế hoạch xây dựng 2 triệu nhà ở đến năm 2030

Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu vừa công bố mục tiêu đầy tham vọng: xây dựng 2 triệu căn nhà ở đến năm 2030, tương đương khoảng 400.000 căn mỗi năm, nhằm đưa lĩnh vực nhà ở thoát khỏi cuộc khủng hoảng kéo dài và đáp ứng một trong những nhu cầu bức thiết nhất của xã hội Pháp hiện nay.

Phát biểu trong chuyến thăm thành phố Rosny-sous-Bois, thuộc tỉnh Seine-Saint-Denis, ông Sébastien Lecornu thừa nhận đây là một mục tiêu “hết sức đồ sộ”, song khẳng định Chính phủ quyết tâm huy động toàn bộ hệ thống chính trị, các địa phương và giới chuyên môn để hiện thực hóa. Theo ông, vấn đề nhà ở là “một trong những tình trạng khẩn cấp lớn của đất nước”, không thể chờ đến cuộc tranh luận chính trị xoay quanh bầu cử tổng thống năm 2027.

Kế hoạch được công bố trong bối cảnh thị trường xây dựng nhà ở tại Pháp rơi vào suy giảm nghiêm trọng. Trong 12 tháng qua, chỉ khoảng 272.700 căn nhà được khởi công, giảm 22% so với mức trung bình của 5 năm trước đó. Cùng với đó, tình trạng thiếu hụt nhà cho thuê và sự kéo dài chưa từng có của danh sách chờ nhà ở xã hội đang tạo sức ép lớn lên đời sống người dân và đà phục hồi kinh tế.

Theo Thủ tướng Pháp, kế hoạch mới được xem là “một trong những chương trình cải cách triệt để nhất trong 10 năm qua” về mặt triết lý điều hành. Chính phủ đặt mục tiêu vừa thúc đẩy mạnh mẽ xây dựng và cải tạo nhà ở, vừa thay đổi cách tiếp cận, theo hướng linh hoạt hơn về thủ tục và chính sách. Ông Lecornu nhấn mạnh cần tránh những rào cản hành chính không cần thiết, đồng thời kêu gọi không đối lập nhà ở xã hội với nhà ở tư nhân, cũng như không đặt khu vực nông thôn và đô thị vào thế đối nghịch.

Một trụ cột quan trọng của kế hoạch là khôi phục động lực đầu tư tư nhân thông qua việc thiết lập một cơ chế ưu đãi thuế mới cho đầu tư cho thuê, thay thế cho cơ chế Pinel đã chấm dứt vào cuối năm 2024. Cơ chế mới, có thể mang tên Bộ trưởng phụ trách nhà ở Vincent Jeanbrun, được thiết kế để khuyến khích các hộ gia đình đầu tư vào bất động sản cho thuê trên phạm vi toàn quốc, với điều kiện cho thuê trong thời hạn 9 năm và với mức giá thấp hơn giá thị trường.

Theo nội dung được công bố, mức khấu trừ thuế sẽ dao động từ 3,5% đến 5,5% mỗi năm, tùy theo loại hình nhà ở và mức trần tiền thuê. Điểm đáng chú ý là nhà đầu tư có thể khấu trừ thâm hụt từ hoạt động cho thuê vào thu nhập chịu thuế chung, qua đó giảm đáng kể nghĩa vụ thuế. Biện pháp này cũng áp dụng cho nhà ở cũ, với điều kiện chi phí cải tạo chiếm ít nhất 30 % giá trị mua.

Chính phủ Pháp kỳ vọng cơ chế này sẽ giúp xây dựng thêm gần 50.000 căn nhà mỗi năm, đồng thời tạo ra hơn 500 triệu euro (599 triệu USD) nguồn thu thuế, chưa kể các hiệu ứng lan tỏa đối với hoạt động kinh tế và việc làm. Tuy nhiên, Thủ tướng Lecornu thừa nhận còn quá sớm để đánh giá đầy đủ chi phí ngân sách do các khoản thuế không thu được, song khẳng định đây là một công cụ “rất mạnh”, nhằm huy động nguồn tiết kiệm trong dân cư phục vụ phát triển.

Song song với việc kích thích đầu tư tư nhân, kế hoạch cũng dành trọng tâm lớn cho lĩnh vực nhà ở xã hội. Dự thảo ngân sách năm 2026 dự kiến dành nguồn hỗ trợ tài chính chưa từng có cho các chủ đầu tư nhà ở xã hội, trong bối cảnh hiện có khoảng 2,9 triệu hộ gia đình đang chờ được phân bổ nhà ở loại hình này.

Chính phủ quyết định từ bỏ kế hoạch tiết kiệm 500 triệu euro từng dự kiến áp dụng đối với khu vực này, qua đó giảm bớt gánh nặng tài chính cho các tổ chức nhà ở xã hội.

Cụ thể, mức cắt giảm tiền thuê đoàn kết – cơ chế áp dụng từ năm 2018 nhằm bù đắp cho việc giảm trợ cấp nhà ở – sẽ được hạ xuống 900 triệu euro trong năm nay, thay vì mức 1,3 tỷ euro như trước. Đồng thời, đóng góp của các chủ đầu tư nhà ở xã hội vào Quỹ quốc gia hỗ trợ xây dựng nhà ở dành cho người thu nhập thấp cũng được giảm đáng kể.

Các biện pháp trên được giới chuyên môn và các tổ chức trong ngành đánh giá tích cực, coi đây là dấu hiệu cho thấy Chính phủ Pháp đã nhận thức rõ mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nhà ở và những hệ lụy xã hội, kinh tế đi kèm. Tuy vậy, kế hoạch toàn diện về nhà ở, dự kiến được công bố trong nửa đầu tháng 2, vẫn có thể bao gồm những nội dung gây tranh luận, liên quan tới cải cách quy định cho thuê, quyền hạn của chính quyền địa phương và chính sách phân bổ nhà ở xã hội.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu xây dựng 2 triệu căn nhà đến năm 2030 được xem vừa là thách thức lớn, vừa là phép thử đối với năng lực điều hành và sự đồng thuận chính trị của Chính phủ Pháp trong những năm tới.