Phát hiện bất ngờ về biến đổi hóa học đại dương

Cá mập tại vùng biển ngoài khơi Australia. Ảnh tư liệu: AFP/ TTXVN

Theo nghiên cứu do nhà sinh học biển Maximilian Baum thuộc Đại học Heinrich Heine Düsseldorf (Đức) dẫn dắt, khi nước biển có nồng độ axit cao hơn do hấp thụ ngày càng nhiều khí CO₂ từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, răng cá mập có nguy cơ bị ăn mòn, nứt vỡ và suy giảm độ bền.

Nhóm nghiên cứu đã thu thập hơn 600 chiếc răng rụng tự nhiên của cá mập san hô vây đen tại một thủy cung, sau đó đặt chúng trong môi trường nước có độ axit hiện nay và độ axit dự báo vào năm 2300. Kết quả cho thấy các mẫu răng tiếp xúc với nước có độ axit cao hơn xuất hiện nhiều vết nứt, lỗ rỗng, hiện tượng ăn mòn chân răng và suy thoái cấu trúc tổng thể.

Các nhà khoa học nhận định những thay đổi này có thể diễn ra từ từ, song lại tạo thêm một mối đe dọa mới đối với cá mập – loài vốn đã chịu áp lực lớn từ ô nhiễm, đánh bắt quá mức và biến đổi khí hậu. Ông Baum nhấn mạnh: “Răng là yếu tố then chốt quyết định thành công tiến hóa của cá mập trong vai trò kiểm soát các quần thể sinh vật biển khác”.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Marine Science, trong bối cảnh axit hóa đại dương ngày càng trở thành vấn đề được giới khoa học quan tâm. Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), nếu xu hướng phát thải hiện nay tiếp diễn, đại dương có thể axit hóa hơn gần 10 lần vào cuối thế kỷ XXIII.

Một số chuyên gia độc lập cho rằng cá mập vẫn có khả năng thích nghi nhất định. Ông Nick Whitney - nhà khoa học cao cấp tại Thủy cung New England - nhận định răng cá mập hình thành bên trong mô miệng nên phần nào được bảo vệ khỏi tác động tức thời của môi trường. Trong khi đó, ông Gavin Naylor - Giám đốc Chương trình nghiên cứu cá mập Florida - cho rằng đánh bắt quá mức vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với cá mập hiện nay.

Tuy vậy, các chuyên gia đều thống nhất rằng axit hóa đại dương sẽ gây ra nhiều tác động sâu rộng đối với hệ sinh thái biển, không chỉ với cá mập mà còn với các loài có vỏ như hàu, nghêu và thậm chí cả cấu trúc vảy của cá. Trong dài hạn, những thay đổi này có thể làm xáo trộn nghiêm trọng chuỗi thức ăn đại dương.