Phát triển kinh tế tư nhân cần tháo gỡ điểm nghẽn về nhận thức và thể chế

Trong bài viết “Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng”, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Kinh tế tư nhân cần phấn đấu trở thành lực lượng chủ lực, đi đầu trong ứng dụng công nghệ và đổi mới, sáng tạo, để đạt mục tiêu đóng góp khoảng 70% GDP vào năm 2030; ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân có năng lực cạnh tranh toàn cầu, làm chủ công nghệ và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng quốc tế; cùng cả nước xây dựng nên một Việt Nam năng động, độc lập, tự chủ, tự cường và phát triển thịnh vượng”.

Tiến sĩ Chử Văn Lâm, Phó Chủ tịch Hội Kinh tế Việt Nam (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) chia sẻ, bài viết có sự thay đổi cách tiếp cận mang tính nền tảng đối với khu vực kinh tế tư nhân. Không còn dừng lại ở việc ghi nhận vai trò, bài viết thể hiện sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức. Kinh tế tư nhân không chỉ là một bộ phận cấu thành, mà phải được coi là lực lượng đi đầu trong việc tạo ra của cải vật chất, đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.

Thực tiễn cho thấy, kinh tế tư nhân ngày càng đóng góp lớn cho nền kinh tế quốc dân. Theo thống kê, khu vực này hiện chiếm khoảng 51% GDP, đóng góp hơn 30% ngân sách nhà nước, khoảng 40 triệu việc làm và hơn 80% tổng số lao động trong nền kinh tế. Cùng với gần một triệu doanh nghiệp và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, kinh tế tư nhân đã trở thành “xương sống” trong nhiều ngành, lĩnh vực, từ công nghiệp, nông nghiệp, thương mại đến công nghệ, logistics, dịch vụ hiện đại. Tổng Bí thư đã thẳng thắn chỉ ra, khu vực kinh tế tư nhân vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ và vừa, sức cạnh tranh còn thấp, năng lực tiếp cận các nguồn lực như đất đai, vốn, công nghệ, lao động chất lượng cao còn hạn chế. Nhiều chính sách hỗ trợ chưa thực sự phát huy hiệu quả, trong khi môi trường kinh doanh vẫn tồn tại những yếu tố bất ổn, thiếu nhất quán giữa chủ trương và thực thi.

Một điểm quan trọng được Tổng Bí thư đề cập và cũng là nội dung Tiến sĩ Chử Văn Lâm đặc biệt tâm đắc, đó là việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, minh bạch và công bằng, nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh không có sự phân biệt giữa các thành phần kinh tế. Điều này thể hiện rõ tư duy hiện đại trong quản trị quốc gia – Nhà nước không “làm thay” thị trường, mà tạo điều kiện để thị trường vận hành lành mạnh, minh bạch, thúc đẩy sáng tạo và đổi mới từ doanh nghiệp.

Từ góc độ lý luận, Tiến sĩ Chử Văn Lâm cho rằng, theo học thuyết kinh tế Mác, sản xuất hàng hóa chỉ tồn tại khi có hai điều kiện: phân công lao động xã hội và sự tồn tại của sở hữu tư nhân. Nếu không có khu vực tư nhân thì không thể có sản xuất hàng hóa đúng nghĩa, như vậy cũng không thể có một nền kinh tế thị trường đúng nghĩa. Do đó, việc khẳng định, bảo đảm quyền sở hữu tư nhân, quyền tài sản, quyền kinh doanh là nền tảng thiết yếu của quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Bài viết của Tổng Bí thư đã cho thấy rất rõ, muốn kinh tế tư nhân phát triển thì phải bắt đầu từ nhận thức đúng. Chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường là một quá trình dài và phức tạp. Tuy đã đạt nhiều thành tựu, nhưng trong hệ thống chính sách, tư duy hành chính vẫn còn dấu vết của tư duy cũ, chưa thực sự giải phóng nguồn lực xã hội, đặc biệt là từ khu vực tư nhân.

Phó Chủ tịch Hội Kinh tế Việt Nam Chử Văn Lâm nhận định, điểm nghẽn mang tính bao trùm hiện nay không chỉ là đất đai, tín dụng hay nguồn nhân lực mà là thể chế và nhận thức. Chính vì vậy, bài viết của Tổng Bí thư có ý nghĩa định hướng sâu sắc, giúp mở đường cho việc tháo gỡ tận gốc những rào cản này. Phát triển kinh tế tư nhân không phải là chuyện “nới lỏng” hay “ưu đãi” đơn lẻ, mà là một quá trình kiến tạo tổng thể môi trường phát triển, từ luật pháp, hệ thống chính sách, đến bảo đảm quyền tài sản, quyền kinh doanh và quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực. Đặc biệt, việc cải cách thủ tục hành chính là điểm khởi đầu để khơi thông mọi nguồn lực. Nếu một doanh nghiệp mất hàng tháng trời để xin giấy phép đầu tư, đăng ký đất đai, tiếp cận vốn, thì cơ hội kinh doanh sẽ bị đánh mất. Không phải chỉ là cải cách trên giấy, mà là cải cách trong hành vi thực thi công vụ, trong cam kết.