Phó Thủ tướng Thường trực: Chống buôn lậu, gian lận thương mại có điểm bắt đầu nhưng không có điểm dừng

Sáng 7/7, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng ban Chỉ đạo nhấn mạnh công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị, có điểm bắt đầu nhưng không có điểm dừng. Theo yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ, hiện công tác này phải đấu tranh mạnh hơn nữa, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị mới có thể thành công được.

Khẩn trương phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu về truy nguồn gốc hàng hóa

Phó Thủ tướng ghi nhận công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua góp phần tạo môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân. Phó Thủ tướng cũng cho biết các cơ quan chức năng Hoa Kỳ đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ ra một số tồn tại hạn chế khi tình trạng hàng hóa nhập lậu, giả mạo nguồn gốc, xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp trong nội địa, tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn ra ở nhiều nơi, gia tăng trên môi trường thương mại điện tử với quy mô lớn, thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhân dân. Tình trạng mua bán trái phép hóa đơn, gian lận thuế, lợi dụng điều kiện thuận lợi thông thoáng trong chính sách xuất nhập khẩu để buôn lậu, gian lận thương mại chưa được phát hiện và xử lý kịp thời, triệt để.

“Cơ chế chính sách về cơ bản đã đầy đủ và kịp thời, nhưng tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp cơ sở, là điều rất quan trọng. Chúng ta có nhiều đường mòn, lối mở, nếu không kiểm soát chặt sẽ xảy ra nhiều vụ vi phạm”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phân tích các nguyên nhân, Trưởng ban Chỉ đạo 389 quốc gia chỉ ra nhận thức, trách nhiệm của một số người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị lực lượng chức năng đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chưa cao. Công tác kiểm tra, giám sát, hậu kiểm chưa thường xuyên, triệt để, toàn diện, còn làm chiếu lệ, cá biệt có tình trạng tiếp tay, bảo kê cho các đối tượng vi phạm pháp luật. Việc triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là dữ liệu về truy xuất nguồn gốc hàng hóa còn chậm…

Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục gia tăng, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia, tập trung đấu tranh ngăn chặn hiệu quả các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy; buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu đi các nước khác, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: chăm sóc sức khỏe nhân dân là trước hết, trên hết, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường đấu tranh với hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng giả, kém chất lượng, ảnh hưởng tới sức khỏe người dân và các thế hệ tương lai.

Các bộ, ngành tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bộ Công Thương, Bộ Công an khẩn trương phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu về truy nguồn gốc hàng hóa, tăng cường kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin, triển khai và nâng cao hiệu quả các đường dây nóng, bảo đảm thu thập, xử lý kịp thời tin báo từ quần chúng nhân dân.

Cùng với đó, tăng cường kiểm tra, giám sát đối với công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của các bộ, ngành, địa phương trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, cũng như lực lượng thực thi nhiệm vụ. Giáo dục cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhận thức tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, không tiếp tay, bảo kê, bao che cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại. Tăng cường công tác tuyên truyền, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu để khích lệ, động viên tinh thần, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Siết quản lý thương mại điện tử, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Tại hội nghị, các bộ, ngành, địa phương đã kiểm điểm việc thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm, đồng thời nêu các giải pháp thực hiện tốt nhiệm vụ trong 6 tháng cuối năm.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như xăng dầu, thương mại điện tử, an toàn thực phẩm và đặc biệt là đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thực hiện nghiêm Công điện số 38/CĐ-TTg, chỉ trong thời gian ngắn triển khai đợt cao điểm đấu tranh với xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Công Thương đã phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm, chặn trên 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm; lực lượng Quản lý thị trường xử lý hơn 300 vụ việc trên môi trường mạng. Đồng thời, đã xử lý trên 1.500 vụ việc giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Đặc biệt, đã chuyển 24 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra, góp phần từng bước chuyển từ xử lý hành chính sang xử lý nghiêm các hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

Sáu tháng cuối năm, Bộ Công Thương tiếp tục tập trung xử lý vi phạm trên thương mại điện tử, tăng cường phối hợp với các sàn và ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc để phát hiện, xử lý vi phạm.

Trung tướng Vũ Trung Kiên, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho biết, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đã tăng cường tuần tra, kiểm soát biên giới, vùng biển, phối hợp đấu tranh với tội phạm xuyên biên giới. Sáu tháng đầu năm, lực lượng đã góp phần triệt phá nhiều chuyên án lớn, nhiều đường dây tổ chức tội phạm xuyên biên giới, bao gồm cả đối tượng người nước ngoài, bị phát hiện. Số tiền thu nộp ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính, bán phát mại hàng hóa bị tịch thu đạt trên 170 tỷ đồng. Đặc biệt, lực lượng Cảnh sát biển, Biên phòng cùng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Bộ Công an đã triệt phá đường dây ma túy lớn trên biển, thu giữ trên 1 tấn ma túy.

Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an), thực tiễn đấu tranh cho thấy, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa tiền tệ qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng cấm đang diễn biến ngày càng phức tạp với phương thức thủ đoạn tinh vi, có sự đan xen giữa không gian thực và không gian mạng, giữa hoạt động trong nước và xuyên biên giới, đặt ra những thách thức không nhỏ. Sáu tháng đầu năm, Bộ Công an đã khởi tố 1.333 vụ/2.354 bị can.

Bộ Công an đang triển khai đợt cao điểm đấu tranh với tội phạm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ 7/5 đến 6/8/2026. Sau 8 tuần đã khởi tố 141 vụ, 254 bị can, thu giữ hàng hóa gần 143,4 tỷ đồng.

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Công an kiến nghị các bộ, ngành liên quan tập thúc đẩy cải cách về thể chế; chỉ đạo nghiên cứu cơ chế để sửa đổi nhanh nhất các quy định nhằm giải quyết những "điểm nghẽn”, tạo thuận lợi cho công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.