Quốc hội thông qua Nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù cho 3 thành phố lớn

Sáng 11/12, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua các Nghị quyết của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô; sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh; sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 136/2024/QH15 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng. Cả 3 Nghị quyết này đều có hiệu lực thi hành từ ngày mai (12/12/2025).

Xác định rõ thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô cho Chủ tịch UBND thành phố

Nghị quyết của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô được 431 đại biểu Quốc hội tán thành (chiếm 91,12% tổng số đại biểu Quốc hội). Nghị quyết này thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư, quy hoạch, đô thị, kiến trúc, xây dựng, đất đai, tài chính để thực hiện dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Nghị quyết sau khi tiếp thu chỉnh lý gồm 12 điều. Nghị quyết quy định dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô là các dự án đầu tư công theo quy định của Luật Đầu tư công, dự án PPP theo quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, dự án đầu tư kinh doanh theo quy định của Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội; dự án đầu tư công, dự án PPP đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia; dự án đầu tư công, dự án PPP sử dụng vốn ngân sách địa phương, nguồn vốn hợp pháp khác của địa phương trên địa bàn thành phố có quy mô tổng mức đầu tư từ 30.000 tỷ đồng trở lên.

Bên cạnh đó còn có dự án đầu tư thuộc danh mục dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược theo quy định của pháp luật về Thủ đô có quy mô vốn đầu tư từ 30.000 tỷ đồng trở lên; dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị tại Nghị quyết này là dự án xây dựng lại nhà chung cư thuộc trường hợp phải phá dỡ theo quy định pháp luật về nhà ở; dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết một ô phố đô thị hoặc nhiều ô phố đô thị; dự án đầu tư mới, cải tạo công trình để xử lý các điểm nghẽn, cấp bách về ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị.

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về xác định rõ thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô cho Chủ tịch UBND thành phố, Chính phủ đã chỉnh lý, bổ sung trong dự thảo Nghị quyết tại khoản 4, khoản 7 Điều 6 theo hướng "Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô sau khi lấy ý kiến của các bộ, ngành liên quan và được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua"; "Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô khi chưa phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô...".

Tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố Hồ Chí Minh

433 đại biểu đã nhấn nút thông qua Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (chiếm 91,54% tổng số đại biểu Quốc hội).

Nghị quyết này quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh về quản lý đầu tư; tài chính, ngân sách nhà nước; quản lý đô thị, tài nguyên, môi trường; danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược; thành lập và hoạt động của Khu thương mại tự do Thành phố Hồ Chí Minh; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; tổ chức bộ máy của chính quyền Thành phố.

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, để tăng cường phân cấp, phân quyền và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm việc triển khai thực hiện Nghị quyết một cách công khai, minh bạch, không để trục lợi chính sách… tại các khoản 2, khoản 3, khoản 5 Điều 1 dự thảo Nghị quyết đã giao HĐND Thành phố ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản hướng dẫn thuộc thẩm quyền để triển khai thực hiện Nghị quyết một cách hiệu quả, tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố.

Theo Nghị quyết, sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 2 Điều 4 theo hướng HĐND Thành phố quyết định sử dụng ngân sách địa phương để triển khai dự án đầu tư công độc lập nhằm thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án đầu tư theo đồ án thiết kế đô thị riêng, quy hoạch đô thị vùng phụ cận các nhà ga thuộc các tuyến đường sắt được cấp có thẩm quyền phê duyệt, vùng phụ cận các nút giao thông dọc tuyến đường Vành đai 3 thuộc địa phận Thành phố để thu hồi đất, chỉnh trang, phát triển đô thị, thực hiện tái định cư, tạo quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất thực hiện các dự án đầu tư phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ theo quy định của pháp luật hoặc thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án đường sắt áp dụng loại Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT) theo quy định của pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 2 Điều 4 như sau: Tại nhà ga đường sắt, khu tập kết bảo dưỡng, sửa chữa tàu (đề-pô) và vùng phụ cận các nút giao thông dọc tuyến đường Vành đai 3 được UBND Thành phố xác định phát triển theo mô hình TOD, UBND Thành phố được quyết định việc đầu tư xây dựng kết hợp với xây dựng nhà ở, xây dựng công trình thương mại dịch vụ, công trình sự nghiệp, công trình công cộng và UBND Thành phố được quyết định các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch khác với quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đô thị và nông thôn nhưng phải bảo đảm đáp ứng về hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và quy định về an toàn môi trường đối với khu dân cư theo quy định của pháp luật.

Đồng thời bổ sung điểm c1 vào sau điểm c nội dung: Nhà ở, công trình thương mại dịch vụ, công trình sự nghiệp, công trình công cộng tại khu vực nhà ga đường sắt, khu tập kết bảo dưỡng, sửa chữa tàu (đề-pô) được bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua, cho thuê lại theo quy định của pháp luật trong thời hạn hoạt động dự án.

Đối với dự án đường sắt địa phương theo mô hình TOD sử dụng toàn bộ ngân sách của Thành phố hoặc vốn ứng trước của nhà đầu tư để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với diện tích đất thu hồi dành cho đường sắt và khu vực TOD, Thành phố được giữ lại 100% số tiền thu được từ khai thác quỹ đất khu vực TOD để ưu tiên đầu tư các dự án đường sắt địa phương và các dự án giao thông thuộc tuyến TOD.

Bổ sung các trường hợp thu hồi đất ngoài quy định của Luật Đất đai

Quốc hội cũng đã biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 136/2024/QH15 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng với 442 đại biểu tán thành, chiếm 93,45% tổng số đại biểu Quốc hội.

Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết do Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng trình bày cho thấy, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với thành phố Đà Nẵng và các cơ quan có liên quan để thực hiện việc rà soát các cơ chế, chính sách tại dự thảo Nghị quyết, bảo đảm thực hiện đúng các chủ trương, chính sách và chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền tại Nghị quyết số 27- NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII; Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị và ý kiến kết luận Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư.

Trước ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc bổ sung các trường hợp thu hồi đất ngoài quy định tại Điều 79 Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan rà soát, bảo đảm bám sát ý kiến chỉ đạo của Thường trực Ban Bí thư. Cụ thể, Nghị quyết chỉ quy định các trường hợp thu hồi đất để thực hiện các dự án: Trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa với quy mô đến 50ha và dịch vụ logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa với quy mô đến 50ha, trung tâm triển lãm với quy mô dưới 100ha, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường nhằm giải quyết các vấn đề bức thiết, đặc thù riêng có của Đà Nẵng.

Trên cơ sở triển khai thực hiện tại địa phương, các trường hợp thu hồi đất nêu trên để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn thành phố phát huy hiệu quả tích cực, Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội cho phép mở rộng, luật hóa chính sách này để áp dụng chung trên cả nước.

Ngoài ra, một số trường hợp thu hồi đất nêu trên đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại thành phố Hải Phòng theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 và cũng sẽ được áp dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi Nghị quyết số 98/2023/QH15 tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Do đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội giữ nguyên như nội dung dự thảo Nghị quyết.