Quy định mới về phân loại đô thị: Hướng tới phát triển xanh, bền vững​

Nghị định yêu cầu khai thác, sử dụng hiệu quả đất đai; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế trong quản lý, đầu tư phát triển đô thị. Ảnh minh họa: TTXVN

Nghị định được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho quá trình phát triển đô thị theo hướng hiện đại, tăng trưởng xanh và bền vững. 

Theo Nghị định, đô thị hiện hữu là các đô thị đã được cấp có thẩm quyền công nhận hoặc xác định loại đô thị theo quy định tại Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15. Đô thị mở rộng bao gồm đô thị hiện hữu và khu vực mở rộng liền kề, có phạm vi ranh giới được xác định theo quy hoạch chung đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nghị định cũng làm rõ khái niệm phát triển đô thị tăng trưởng xanh, là việc quy hoạch, đầu tư xây dựng đô thị bảo đảm các nội dung về tăng trưởng xanh, hạ tầng xanh, không gian xanh và công trình xanh, phù hợp với từng vùng, miền và từng đô thị trong từng giai đoạn phát triển. 

Nghị định 35/2026/NĐ-CP quy định 6 nguyên tắc phát triển đô thị, nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ, hài hòa giữa kinh tế, xã hội, môi trường và quốc phòng, an ninh. Theo đó, phát triển đô thị phải phù hợp với quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn theo từng cấp độ, gắn với chương trình, kế hoạch phát triển đô thị của từng địa phương. Quá trình cải tạo, chỉnh trang, mở rộng hoặc phát triển đô thị mới phải đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai và phát triển bền vững; đồng thời gắn với bảo vệ tài nguyên nước, duy trì dòng chảy tối thiểu, không vượt ngưỡng khai thác nước dưới đất theo quy định pháp luật. 

Bên cạnh đó, Nghị định yêu cầu khai thác, sử dụng hiệu quả đất đai; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế trong quản lý, đầu tư phát triển đô thị; kết nối đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng số, hướng tới xây dựng đô thị hiện đại, văn minh. Việc phát triển đô thị cũng phải gắn với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, di sản, kiến trúc; duy trì và phát triển không gian xanh, mặt nước, cảnh quan thiên nhiên, tạo môi trường sống tốt cho cư dân, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, cộng đồng và nhà đầu tư. 

Một điểm nhấn đáng chú ý của Nghị định là việc xác định 3 nhóm tiêu chí phát triển đô thị tăng trưởng xanh. Nhóm tiêu chí hạ tầng xanh bao gồm các chỉ số về tỷ lệ vận tải hành khách công cộng, phương tiện sử dụng năng lượng xanh, giao thông hạn chế phát thải, hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng, tỷ lệ dân số được cung cấp nước sạch và diện tích cây xanh công cộng bình quân đầu người. Nhóm tiêu chí môi trường đô thị tập trung vào chất lượng không khí, tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải và nước thải đạt quy chuẩn, cũng như kiểm soát nồng độ bụi mịn trong không khí. Nhóm tiêu chí năng lượng và giảm phát thải bao gồm tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, điện mặt trời mái nhà tự sản – tự tiêu và số lượng công trình xanh. 

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, Nghị định quy định nhiều chính sách ưu đãi về tài chính, quỹ đất và nâng cao năng lực quản lý. Theo đó, các dự án đầu tư xây dựng tại đô thị nếu đáp ứng tiêu chí tăng trưởng xanh có thể được Nhà nước bảo lãnh tín dụng, vay vốn ưu đãi từ các quỹ bảo vệ môi trường và quỹ liên quan đến tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Chủ đầu tư cũng được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế khi đầu tư vào hạ tầng xanh, công trình xanh, tiết kiệm năng lượng, xử lý nước thải, rác thải. 

Các địa phương được ưu tiên bố trí quỹ đất đã giải phóng mặt bằng cho các dự án hạ tầng xanh, công trình công cộng sử dụng năng lượng sạch; đồng thời bố trí ngân sách để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý đô thị.

Nghị định 35/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể trình tự, thủ tục công nhận loại đô thị, từ đô thị loại I đến loại II và loại III, phân định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Xây dựng, Hội đồng thẩm định liên ngành và Bộ Xây dựng. Quy trình được thiết kế với các mốc thời gian rõ ràng, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Việc ban hành Nghị định 35/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý phát triển đô thị, thúc đẩy quá trình đô thị hóa theo hướng xanh, thông minh và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.