Quyết định mở kho dự trữ dầu của Mỹ khiến các thành viên IEA "bối rối"

Theo hai nguồn thạo tin, Mỹ đã công bố mức “giải phóng” lượng dự trữ dầu thô khẩn cấp ở quy mô kỷ lục vào tháng 3/2022 mà không qua tham khảo ý kiến của các đối tác trong Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khiến họ phải cố gắng đưa ra phản ứng phù hợp với các đợt mở kho của riêng mình.

Một số nhà quan sát cho rằng hành động đơn phương của Chính phủ Mỹ nhằm giải quyết các vấn đề về giá cả hoặc nguồn cung toàn cầu đang có nguy cơ làm suy yếu mối quan hệ của Mỹ với IEA, cơ quan thường giám sát các đợt giải phóng nguồn cung năng lượng quốc tế từ các kho dự trữ khẩn cấp. Thậm chí, động thái đơn phương của Washington có thể đặt ra câu hỏi về sự tồn tại của IEA còn quan trọng hay không.

Hành động độc lập

Trọng tâm vấn đề là tuyên bố ngày 31/3 của Chính phủ Mỹ rằng họ sẽ giải phóng 180 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) với tốc độ 1 triệu thùng/ngày để làm giảm giá năng lượng toàn cầu đang tăng phi mã, đồng thời giải quyết việc cắt giảm nguồn cung dầu của Nga kể từ khi nước này triển khai hoạt động tại Ukraine vào cuối tháng Hai.

Các nguồn tin nói với hãng tin Reuters (Vương quốc Anh) rằng Washington đã không báo cho IEA hoặc các thành viên của tổ chức này về động thái trên - phá vỡ tiền lệ trước đây. Khối lượng giải phóng kỷ lục cũng là một bất ngờ lớn khi con số này gấp ba lần bất kỳ đợt mở kho SPR nào trước đó.

Về vấn đề trên, Bộ Năng lượng Mỹ cho biết nước này đã "liên hệ thường xuyên" với IEA và các quốc gia thành viên về vấn đề an ninh năng lượng trước khi đưa ra thông báo. Nhưng Bộ cũng xác nhận quyết định mở kho dự trữ dầu chiến lược của họ là "độc lập" với IEA.

Bộ Năng lượng cũng không bình luận về việc liệu phía Mỹ có chia sẻ trước về thời gian và khối lượng giải phóng của nước này hay không. Trong thông báo đưa ra với báo giới, Bộ Năng lượng Mỹ nhấn mạnh nước này và các quốc gia thành viên IEA khác có thể và đã từng độc lập mở kho dự trữ dầu chiến lược của mình mà không liên quan tới bất kỳ hành động chung nào của IEA.

Thông báo cuối tháng Ba của chính quyền Tổng thống Biden đánh dấu lần thứ hai trong vòng sáu tháng nước này mở kho SPR mà không có sự hỗ trợ của IEA. Trước đó vào tháng 11/2021, Mỹ đã cam kết giải phóng 50 triệu thùng để kiềm chế giá tăng do nhu cầu bất ngờ phục hồi sau những ngày đen tối nhất của đại dịch COVID-19.

Trong khi một số thành viên IEA như Hàn Quốc, Vương quốc Anh và Nhật Bản đã đóng góp cho đợt giải phóng năm ngoái, thì bản thân IEA vẫn ngồi ngoài vì nhận thấy không có sự gián đoạn nguồn cung lớn nào cần giải quyết vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, sau khi xung đột ở Ukraine xảy ra, các nước thành viên IEA nhận thấy một động thái phối hợp giải phóng kho dự trữ là phù hợp. Vào ngày 1/3, IEA tuyên bố giải phóng 60 triệu thùng dầu – trong đó một nửa đến từ Mỹ - để chống lại sự gián đoạn nguồn cung từ Nga, nhà sản xuất dầu khí hàng đầu thế giới.

Sự bối rối của IEA

Thông báo của Mỹ được đưa ra chỉ một ngày trước khi các thành viên của IEA nhóm họp để thảo luận về một động thái phối hợp giải phóng kho dự trữ dầu tiếp theo. Sau cuộc họp do Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Jennifer Granholm chủ trì, IEA thông báo các thành viên đã thông qua một kế hoạch giải phóng kho dự trữ, nhưng không đưa ra chi tiết về khối lượng.

Theo hai nguồn tin, sau thông báo của phía Mỹ, ban lãnh đạo của IEA đã bắt đầu các cuộc họp song phương với các thành viên khác để xác định mức đóng góp của từng nước. Sau một tuần ngoại giao, IEA đã đảm bảo được cam kết từ các thành viên không phải nước Mỹ về việc giải phóng thêm tổng cộng 60 triệu thùng dầu.

Tuy nhiên, con số trên là tương đối nhỏ. Theo các quy định của IEA, đóng góp của một quốc gia thành viên trong hành động phối hợp giải phóng khẩn cấp phải tương ứng với tỷ lệ tiêu thụ dầu của quốc gia đó trong nhóm.

Với việc Mỹ chiếm khoảng một nửa lượng tiêu thụ dầu trong số các thành viên IEA, đóng góp của IEA lẽ ra phải gần tương đương với mức của Mỹ. Song nguồn tin quen thuộc với giới ngoại giao cho biết điều đó là bất khả thi, vì không nước nào có nguồn dự trữ đủ lớn.

Nguồn tin nói thêm rằng tỷ lệ của đợt mở kho - 75% do Mỹ thực hiện và 25% do các nước còn lại là rất kỳ lạ.

Khi đó, IEA cũng chỉ lướt qua sự mất cân đối trên. IEA nêu chi tiết về việc xuất kho 120 triệu thùng dầu, trong đó 60 triệu thùng đến từ Mỹ trong hai tháng đầu tiên - bỏ qua thực tế là Mỹ muốn giữ việc mở kho thêm bốn tháng nữa.

Một nguồn tin chia sẻ rằng các thành viên IEA đang ngày một lo lắng rằng Tổng thống Mỹ Joe Biden đang sử dụng việc mở kho SPR để giảm lạm phát trong nước vì lý do chính trị, thay vì bảo vệ các quốc gia tiêu dùng khỏi sự gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Theo nguồn tin quen thuộc với giới ngoại giao, IEA cảm thấy bối rối trước thông báo mở kho của Mỹ, khi đây hoàn toàn là động thái đơn phương do phía Mỹ thực hiện. Nguồn tin khác từ một quốc gia thành viên IEA cũng cho hay thông báo của phía Mỹ rất bất ngờ với họ, đồng thời nhấn mạnh việc các nước thuộc tổ chức quốc tế này đều hiểu rằng họ cần phải hợp tác với nhau./.