Sự kiện kinh tế thế giới nổi bật tuần qua

1. Chính phủ Mỹ đóng cửa lần đầu tiên sau 6 năm sau khi Tổng thống Donald Trump và Quốc hội không thể đạt được thỏa thuận ngân sách trước thời hạn chót ngày 1/10.

Chính phủ Mỹ đã chính thức đóng cửa từ 0h01 ngày 1/10/2025 (giờ địa phương) sau khi Quốc hội và Tổng thống Donald Trump không đạt được thỏa thuận ngân sách, do bất đồng về nguồn tài trợ cho chăm sóc y tế. Ảnh: TTXVN phát

Đây là lần đóng cửa thứ 15 của Chính phủ Mỹ kể từ năm 1981 và là lần đóng cửa đầu tiên kể từ đợt đóng cửa dài nhất trong lịch sử - kéo dài 35 ngày - 6 năm trước. Hệ quả kinh tế có thể lan rộng trên toàn quốc khi khoảng 750.000 nhân viên liên bang sẽ bị cho nghỉ việc tạm thời, thậm chí một số có thể bị sa thải. 

2. Giá vàng giao ngay lập kỷ lục mới 3.895,09 USD/ounce trong phiên 1/10 do chính phủ Mỹ chính thức đóng cửa đã thúc đẩy làn sóng mua vàng và đồng USD yếu đi càng khiến vàng trở nên hấp dẫn nhà đầu tư hơn. Trong bối cảnh kinh tế và chính trị Mỹ đầy biến động vàng đã tăng hơn 47% từ đầu năm.

3. Châu Âu đối mặt nguy cơ thiếu điện trong thập kỷ tới do sự phát triển mạnh mẽ của AI. Đây là cảnh báo được tổ chức tư vấn năng lượng Shift Project đưa ra trong báo cáo mới nhất.

Châu Âu đối mặt nguy cơ thiếu điện trong thập kỷ tới. Ảnh minh họa: Reuters

Các trung tâm dữ liệu – hạ tầng cốt lõi cho AI và điện toán đám mây – sẽ trở thành “ổ tiêu thụ điện khổng lồ”. Riêng tại châu Âu, mức sử dụng điện của những trung tâm dữ liệu được dự báo sẽ tăng thêm khoảng 200 TWh trong giai đoạn 2023–2035, chiếm tới 8% tổng tiêu thụ điện toàn khối. Một kịch bản được cảnh báo là sự bùng nổ AI có thể làm suy yếu nghiêm trọng mục tiêu khử carbon của Liên minh châu Âu.

4. Giá cước vận tải biển toàn cầu chạm mức thấp nhất kể từ đầu năm 2024 do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt thuế quan mới lên các đối tác thương mại hồi đầu năm nay làm nhu cầu vận tải biển toàn cầu sụt giảm mạnh. Chỉ số DWC - chỉ số tổng hợp hàng tuần do công ty nghiên cứu hàng hải Drewry công bố, phản ánh mức giá trung bình cước vận chuyển container trên 8 tuyến chính đến và đi từ Mỹ, châu Âu và châu Á - đã giảm xuống 1.669 USD/container tính đến ngày 2/10. Vận tải biển từ lâu đã được coi là một chỉ báo kinh tế quan trọng, khi khoảng 80% thương mại toàn cầu diễn ra bằng đường biển.

5. Chính phủ Anh bảo lãnh khoản vay 2 tỷ USD cho Jaguar Land Rover nhằm hỗ trợ chuỗi cung ứng của hãng xe này sau khi hoạt động sản xuất bị gián đoạn do một cuộc tấn công mạng. 

Dây chuyền sản xuất của Jaguar Land Rover. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Theo Bộ Thương mại Anh, khoản vay sẽ do khu vực tư nhân tài trợ và Cơ quan tín dụng xuất khẩu UK Export Finance của Anh bảo lãnh. Bộ trưởng Thương mại Peter Kyle, tuyên bố cuộc tấn công mạng không chỉ nhằm vào một thương hiệu biểu tượng của Anh mà còn giáng đòn vào ngành ô tô hàng đầu thế giới của quốc gia này.

6. Số doanh nghiệp AI Trung Quốc chiếm 15% tổng số doanh nghiệp AI toàn cầu, theo số liệu mới công bố của Viện nghiên cứu Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc. Tính đến tháng 9/2025, số lượng doanh nghiệp AI vượt 5.300 công ty, hình thành một hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh bao gồm nền tảng cơ bản, khuôn khổ mô hình và ứng dụng công nghiệp.

7. ADB cảnh báo rủi ro đối với các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương trong Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) cập nhật tháng 9/2025 được công bố ngày 30/9.

Biểu tượng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Ảnh: reuters

Đó là chính sách thương mại khó đoán định của Mỹ, đặc biệt là khả năng áp thuế mới đối với ngành bán dẫn và dược phẩm, cũng như tiến trình đàm phán thương mại Mỹ - Trung còn nhiều trở ngại. Trong báo cáo ADB cũng dự báo kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ tăng trưởng 4,8% trong năm nay và 4,5% vào năm 2026 - giảm lần lượt 0,1 điềm phần trăm và 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 4. 

8. Tuyến tàu đêm Berlin - Paris sẽ ngừng hoạt động vào giữa tháng 12 tới do Pháp không muốn tiếp tục chi trả khoản trợ cấp hàng triệu euro cho tuyến vận tải này. Tuyến tàu này mới hoạt động trở lại vào tháng 12/2023, sau 9 năm gián đoạn. Quyết định này đi ngược lại xu hướng ngày càng nhiều người lựa chọn tàu hỏa cho các chuyến đi quốc tế tại châu Âu.

9. Tài sản của nhóm 1% người giàu nhất nước Mỹ đạt kỷ lục 52.000 tỷ USD, theo dữ liệu mới từ Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Nhóm 10% người Mỹ giàu nhất tức những người có giá trị tài sản ròng hơn 2 triệu USD đã có thêm 5.000 tỷ USD tài sản trong quý II/2025, trong bối cảnh đà tăng của thị trường chứng khoán tiếp tục mang lại lợi ích cho các nhà đầu tư lớn nhất.

10. OpenAI đạt mức định giá hơn 500 tỷ USD sau khi hoàn tất một thỏa thuận với một nhóm nhà đầu tư, trong đó có SoftBank và MGX, những công ty đã chi khoảng 6,6 tỷ USD để mua lại cổ phần từ nhân viên OpenAI.

Biểu tượng Tập đoàn công nghệ Mỹ OpenAI. Ảnh: AFP/TTXVN

Đây là bước phát triển vượt bậc doanh nghiệp khởi nghiệp non trẻ này chỉ 3 năm sau khi ra mắt ứng dụng ChatGPT. Với diễn biến mới này, OpenAI đạt mức định giá ngang hàng Exxon Mobil, tập đoàn dầu khí đã có doanh thu gần 350 tỷ USD và lợi nhuận hơn 30 tỷ USD năm 2024.