Tái cơ cấu ngành thủy sản từ “gốc” con giống

Với thế mạnh về nuôi trồng và chế biến thủy sản, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh An Giang xác định nâng cao chất lượng giống thủy sản là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để phát triển bền vững ngành hàng thủy sản của tỉnh.

Băn khoăn về chất lượng

Là một trong những nông dân gắn bó lâu năm với nghề nuôi xen canh tôm sú, tôm thẻ, tôm càng xanh và cua biển ở xã Vĩnh Bình, ông Nguyễn Thanh Mỹ (67 tuổi) khẳng định, chất lượng con giống là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại đối với người nuôi. Theo ông Mỹ, so với nhiều năm trước, những năm gần đây chất lượng nguồn con giống tại địa phương từng bước được nâng lên, tỷ lệ tôm, cua thả nuôi đạt khá cao, khoảng 40-60% và cho sản lượng thu hoạch khá, ổn định thu nhập cho nông dân.

Tuy nhiên, lão nông này cũng cho biết, giá con giống có nguồn gốc xuất xử rõ rang, qua kiểm dịch, đạt chất lượng cao được sản xuất tại những cơ sở có uy tín, thương hiệu ở địa phương có giá cao hơn nhiều so với nguồn con giống từ những địa phương khác vận chuyển về bán cho nông dân, nhất là con giống ở các tỉnh miền Trung đưa vào, cũng như những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ tại địa phương. (Mức giá thường cao hơn từ 20 đồng đến 40 đồng/tôm post).

“Nông dân chúng tôi cũng mơ hồ về chất lượng nguồn tôm giống, cua giống nên cứ vựa theo niềm tin vào uy tín, thương hiệu của cơ sở cung ứng con giống mà chọn mua để thả nuôi. Tuy nhiên, cũng có những thời điểm do điều kiện tài chính, hoặc chính sách khuyến mãi giá rẻ nên tôi cũng như một số nông dân ở đây chọn mua ở chi nhánh bán lẻ để giảm chi phí đầu tư, mặc dù vẫn nghi vẫn về chất lượng. Qua những lần mua thả như trên mới cho thấy tỷ lệ tôm nuôi khi mua con giống trôi nổi trên thị trường đạt thấp hơn so với những vụ nuôi mà chúng tôi mua con giống tại cơ sở có uy tín, thương hiệu”, ông Mỹ cho biết.

Bà Tô Diễm Thúy, ngư dân chuyên nuôi cá lồng bè ở đặc khu Kiên Hải cũng chia sẻ, hơn 20 năm qua, nhiều ngư dân địa phương đều mua cá giống thông qua những thương lái chuyên cung ứng cá giống và thu mua cá thương phẩm mặc dù không rõ nguồn gốc xuất xứ và chất lượng cá giống. 

“Chúng tôi chỉ nghe những người bán cá giống giới thiệu nguồn cung ứng từ miền Trung và có khi từ nước ngoài nhưng cũng không quan tâm lắm vì cứ theo kinh nghiệm chọn mua ở những tiểu thương nào mà mình thấy cá nuôi đạt tỷ lệ sống cao hơn thì sẽ gắn bó với họ. Giữa ngư dân chúng tôi cũng thường chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm chọn cá giống để đạt hiệu quả nuôi tốt, tuy nhiên do chất lượng cá giống không ổn định nên hiệu quả nuôi cá những năm gần đây càng giảm. Tôi rất mong tỉnh An Giang có cơ sở sản xuất con giống tại chỗ, hoặc ngành chuyên môn liên kết, kiểm tra chất lượng với những đơn vị cung ứng uy tín và có những cam kết, hỗ trợ đầu tư, bao tiêu đầu ra để nghề nuôi biển phát triển bền vững hơn”, bà Thúy chia sẻ.

Nâng cao chất lượng con giống

Bà Phan Hồng Nhiên, Giám đốc Chi nhánh Công ty TNHH Công ty TNHH Giống thủy sản Dương Hùng tại An Giang cho biết, chi nhánh cung ứng khoảng 900 triệu con sú giống cho hơn 9.000 hộ nông dân trong tỉnh. Công ty ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, kiểm dịch, chọn 100% con giống bố mẹ từ tự nhiên để đảm bảo chất lượng tôm giống. Đặc biệt, với việc ương vèo tôm giống theo quy trình hai giai đoạn, con giống thích nghi dần với môi trường nước, độ mặn và nhiệt độ tại địa phương, nhờ vậy giúp giảm tỷ lệ hao hụt trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt và nâng cao hiệu quả nuôi cho nông dân.

“Xác định nguồn con giống quyết định hiệu quả nuôi, Công ty chúng tôi luôn thận trọng, tâm huyết, trách nhiệm sản xuất ra từng lô tôm đạt chất lượng nhất; đồng thời luôn đồng hành hỗ trợ nông dân thông qua các hoạt động, chương trình tập huấn, cử cán bộ kỹ thuật hỗ trợ trực tiếp nhằm giúp nông dân nuôi đạt hiệu quả cao. Chúng tôi cũng mong cấp trên tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng sản xuất, kinh doanh, vận chuyển tôm giống để hạn chế tình trạng con giống trôi nổi ảnh hưởng đến nghề nuôi tôm”, bà Nhiên cho biết.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, toàn tỉnh hiện có trên 900 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản các loại (tôm, cua, cá tra, cá nước ngọt khác). Nhìn chung, các cơ sở từng bước đầu tư nâng cấp hạ tầng, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng con giống, cơ bản đáp ứng nhu cầu nuôi thủy sản của người dân, nhất là các đối tượng nuôi chủ lực như cá tra, tôm nước lợ, cua biển...

Năm 2026, tỉnh có kế hoạch sản xuất và ương dưỡng khoảng 81 tỷ con giống thủy sản các loại, tăng 1,3% so với năm 2025; riêng tôm giống nước lợ đạt trên 17 tỷ con và cá tra gần 2 tỷ con. Hoạt động sản xuất, kinh doanh giống thủy sản cơ bản đáp ứng nhu cầu mùa vụ thả nuôi của người dân, góp phần ổn định sản xuất và hỗ trợ phát triển ngành nuôi trồng thủy sản.

Tuy nhiên, lĩnh vực sản xuất giống thủy sản vẫn còn một số khó khăn như: Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ; chất lượng con giống giữa các cơ sở chưa đồng đều; việc kiểm soát nguồn giống nhập tỉnh (tôm sú, tôm chân trắng), nhất là giống vận chuyển từ ngoài tỉnh về vẫn còn những khó khăn nhất định; con giống nuôi biển (cá biển, nhuyễn thể) còn phụ thuộc khai thác tự nhiên và nhập tỉnh; tình hình dịch bệnh, biến động thời tiết, môi trường và chi phí đầu vào tăng cao cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và ương dưỡng con giống thủy sản trong thời gian qua.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, ngành tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và công nghệ mới vào sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản; đặc biệt là công nghệ sản xuất giống tôm càng xanh toàn đực, chọn tạo và gia hóa giống tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra, cá rô phi chất lượng cao, sạch bệnh nhằm phục vụ nhu cầu nuôi thâm canh, bán thâm canh.

Bên cạnh đó, ngành cũng tăng cường quản lý chất lượng con giống thủy sản từ khâu sản xuất, lưu thông đến tiêu thụ; đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ các cơ sở sản xuất, kinh doanh và các điểm giao dịch giống thủy sản, việc vận chuyển giống thủy sản từ ngoài tỉnh vào An Giang; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh giống thủy sản, đồng thời ngăn chặn con giống không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch hoặc không đảm bảo chất lượng.

Cùng đó, ngành cũng khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất giống đầu tư mở rộng quy mô, ứng dụng quy trình sản xuất tiên tiến, tiêu chuẩn sản xuất giống tốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước xây dựng thương hiệu giống thủy sản chất lượng của địa phương; tập huấn, chuyển giao kỹ thuật ương dưỡng, kỹ thuật phòng bệnh, quản lý môi trường cho các cơ sở sản xuất giống và người nuôi; nhất là kỹ thuật ương cá tra giống; đẩy mạnh liên kết chuỗi sản xuất và tiêu thụ giữa cơ sở sản xuất giống, cơ sở nuôi thương phẩm và doanh nghiệp chế biến xuất khẩu; khuyến khích ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sản xuất giống, truy xuất nguồn gốc và quản lý môi trường nuôi.

“Ngoài ra, ngành cũng định hướng phát triển mạnh sản xuất giống thủy sản chất lượng cao theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu, an toàn dịch bệnh, giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu”, ông Lê Hữu Toàn thông tin thêm.