Tài sản người Việt tăng nhanh, tiền sẽ đi đâu?

Tuy nhiên, cùng với quy mô tài sản, một bài toán mới đang nổi lên: làm thế nào để phân bổ, bảo toàn và gia tăng tài sản một cách có hệ thống thay vì chủ yếu dựa vào những kênh đầu tư quen thuộc.

Theo ông Ranganath Ananth, Giám đốc cấp cao, Khối khách hàng cá nhân và quản lý tài sản, HSBC Việt Nam, Việt Nam nổi lên tại châu Á không chỉ nhờ tốc độ tích lũy tài sản nhanh mà còn bởi đặc điểm của nguồn tài sản. Phần lớn tài sản thuộc thế hệ đầu tiên, được hình thành chủ yếu từ khởi nghiệp, bất động sản và tăng trưởng kinh doanh trong thời gian tương đối ngắn.

Sự thay đổi về quy mô và cấu trúc tài sản đang kéo theo nhu cầu mới trong quản lý tài sản. Bên cạnh việc tiếp tục gia tăng tài sản, nhóm khách hàng khá giả ngày càng quan tâm đến bảo toàn, phân bổ và quản lý tài sản; đồng thời, chuẩn bị nguồn lực cho giáo dục con cái, duy trì hoạt động kinh doanh, hưu trí và chuyển giao tài sản cho thế hệ sau.

Báo cáo của HSBC cho thấy, phân khúc khách hàng khá giả tại Việt Nam đang mở rộng nhanh cùng với quá trình tích lũy tài sản. Đến cuối năm 2023, Việt Nam có khoảng 19.000 triệu phú USD, gần gấp đôi so với 10 năm trước và thuộc nhóm các thị trường có tốc độ gia tăng triệu phú nhanh trên thế giới.

Quy mô tài sản được dự báo tiếp tục tăng mạnh, với tổng tài sản tại Việt Nam có thể tăng 125% vào năm 2034. Diễn biến này cho thấy thị trường đang dần chuyển sang một giai đoạn mới, khi nhu cầu không chỉ dừng ở việc tạo lập tài sản mà ngày càng tập trung vào quản lý, bảo toàn và phân bổ tài sản trên quy mô lớn.

Ông Ranganath Ananth cho rằng, đặc điểm của nhóm khách hàng khá giả tại Việt Nam là năng lực tài chính cao nhưng quỹ thời gian hạn chế. Nhiều người vừa điều hành doanh nghiệp, vừa đưa ra các quyết định lớn cho gia đình. Vì vậy, nhu cầu không nhất thiết là những sản phẩm ngày càng phức tạp, mà là các lựa chọn rõ ràng và một kế hoạch có thể kiên trì theo đuổi.

Trong khi đó, tiền gửi, bất động sản và vàng vẫn đem lại cảm giác an toàn và tính hữu hình cho người sở hữu. Việc đầu tư theo danh mục đa dạng giữa các loại tài sản, thị trường địa lý và đồng tiền vẫn đang trong giai đoạn hình thành.

Theo ông Ranganath Ananth, một khoảng cách khác nằm ở văn hóa tư vấn. Tại các thị trường quản lý tài sản trưởng thành, tư vấn thường bắt đầu từ mục tiêu, mức chịu rủi ro và thời hạn đầu tư. Tại Việt Nam, cách tiếp cận “đưa ra sản phẩm trước rồi mới định hình kế hoạch” vẫn phổ biến.

Trong bối cảnh khách hàng khá giả ngày càng kỳ vọng vào tư vấn và kế hoạch dài hạn, khoảng cách này trở thành một vấn đề đáng chú ý của thị trường.

Hành vi của khách hàng khá giả tại Việt Nam đang thay đổi nhanh. Họ ngày càng có những mục tiêu mang tính quốc tế; đồng thời, tìm kiếm khả năng quản lý danh mục chuyên nghiệp hơn, quản trị rủi ro rõ ràng hơn và cơ hội đầu tư ngoài ba nhóm tài sản quen thuộc là bất động sản, vàng và cổ phiếu trực tiếp.

Tuy nhiên, yếu tố con người vẫn có ảnh hưởng lớn đến quyết định tài chính. Theo ông Ranganath Ananth, nhiều quyết định có thể được đưa ra bằng cảm xúc trước rồi mới được lý giải bằng lý trí. Điều này càng rõ tại một thị trường tài sản thế hệ đầu, nơi nhiều khách hàng lần đầu trải qua những giai đoạn biến động mạnh và các chu kỳ thị trường.

Từ góc độ này, rủi ro đối với tài sản dài hạn không chỉ đến từ hiệu suất của thị trường mà còn từ phản ứng của nhà đầu tư trước hiệu suất đó. Thị trường Việt Nam đã có những bước tiến về năng lực triển khai, danh mục sản phẩm và trải nghiệm trên các kênh số. Tuy nhiên, quản lý tài sản theo đúng nghĩa - gồm lập kế hoạch tài chính, phân bổ tài sản theo nguyên tắc và rà soát định kỳ - vẫn chưa được triển khai ở quy mô lớn.

Theo dự báo của McKinsey, tổng tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 11%/năm.

Ông Ranganath Ananth cho rằng, một phần đáng kể tài sản tài chính cá nhân vẫn nằm ở tiền gửi khách hàng sẽ không thay thế tiền gửi chỉ vì xuất hiện một sản phẩm mới. Sự dịch chuyển thường cần hội tụ ba yếu tố: niềm tin, hiểu biết và giải pháp phù hợp.

Theo chuyên gia của HSBC, niềm tin là nền tảng để khách hàng chấp nhận đa dạng hóa tài sản. Điều này đòi hỏi tổ chức tài chính phải minh bạch về rủi ro, tư vấn nhất quán và duy trì chất lượng đồng hành, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường biến động.

Bên cạnh đó, giáo dục tài chính cần hướng vào những câu hỏi thực tế: biến động là gì, vì sao đa dạng hóa có thể giúp kiểm soát rủi ro và nhu cầu thanh khoản cần được lên kế hoạch như thế nào.

Các giải pháp cũng cần phù hợp với đời sống thực tế của khách hàng, với danh mục có cấu trúc rõ ràng, dễ theo dõi, phương án thanh khoản phù hợp và thông tin minh bạch.

Với quy mô tài sản đang tăng nhanh, bước tiếp theo của thị trường quản lý tài sản Việt Nam vì vậy không chỉ nằm ở việc tạo thêm sản phẩm, mà ở việc hình thành một cách tiếp cận có kỷ luật hơn: bắt đầu từ mục tiêu, xây dựng kế hoạch, phân bổ tài sản và duy trì kế hoạch qua các chu kỳ thị trường.