Tân Phước hướng tới đô thị cảng thông minh, hạt nhân kinh tế biển

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Đoàn Mạnh Dương-TTXVN

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh nhìn nhận, việc kiến tạo thành công Đô thị Cảng thông minh gắn với Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ sẽ tạo ra một hệ sinh thái kinh tế hoàn toàn mới, nơi hội tụ và tương tác của các dòng hàng hóa, dòng vốn, dòng dữ liệu, dòng công nghệ và dòng nhân lực chất lượng cao, đem lại giá trị lớn hơn gấp nhiều lần hạ tầng cảng biển đơn thuần. 

Theo đó, Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh ba nguyên tắc cốt lõi trong quá trình phát triển Đô thị Cảng thông minh Tân Phước để định hướng cho phường. Đó là quy hoạch phải đi trước một bước về cả thời gian và tư duy. Cần dự báo sát mô hình kinh tế định hướng phát triển lâu dài và hạ tầng phải được đặt trong nền kinh tế số, coi dữ liệu, hạ tầng số, trung tâm điều hành thông minh.

Nền tảng số là hạ tầng phát triển cốt lõi bên cạnh đường sá, cầu cảng hay kho bãi. Sức cạnh tranh của đô thị tương lai quyết định bởi chất lượng thể chế, môi trường đầu tư, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ dựa vào quy mô xây dựng vật lý. 

Bí thư Đảng ủy phường Tân Phước Dương Ngọc Châu cho biết, mục tiêu của địa phương là phát triển theo mô hình Đô thị Cảng tích hợp "Sản xuất – Dịch vụ – Sinh thái"; trong đó cảng nước sâu và khu thương mại tự do là bệ đỡ kết nối toàn cầu, công nghiệp công nghệ cao và logistics thông minh tạo động lực.

Đồng thời, đô thị dịch vụ TOD quanh ga Cái Mép Hạ thu hút nhân tài và hạ tầng xanh thích ứng tự nhiên làm nền tảng phát triển bền vững. Phường khẳng định sẵn sàng đóng vai trò là một "phòng thí nghiệm mở", đồng hành với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các dịch vụ logistics kỹ thuật số, đô thị cảng thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế tuần hoàn và cả các mô hình kinh tế tầm thấp (như drone giao hàng) ngay trên địa bàn. 

Các đại biểu tham gia Hội thảo. Ảnh: Đoàn Mạnh Dương-TTXVN

Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, trước tiên, địa phương phải tận dụng được không gian, thể chế, chính sách, hạ tầng hiện có để phát huy tối đa nhưng tiềm năng, lợi thế có được.

Bên cạnh đó, trong quy hoạch và triển khai thực hiện phải tách được dòng hàng hóa ra khỏi khu dân cư; đánh giá cẩn thận những rủi ro để có cơ chế kiểm soát trước, tránh ưu đãi bằng quỹ đất, đồng thời phải bảo vệ tốt hệ sinh thái tự nhiên. 

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã nêu những bài học kinh nghiệm từ các nước tiên tiến trên thế giới, gợi mở những mô hình phù hợp với thực trạng của địa phương để phường định hường, xây dựng quy mô phát triển phù hợp.

Đồng thời, khuyến cáo phường phải tránh “bẫy hậu cần giá trị gia tăng thấp” như việc chỉ quy hoạch các bãi container rỗng, các khu bến cảng biệt lập hay khu công nghiệp thâm dụng đất đai gây ra các hệ lụy về kẹt xe, ô nhiễm và áp lực dân số cơ học chất lượng thấp. 

Hợp nhất địa giới hành chính đã mở ra một dư địa phát triển chưa từng và với cấu trúc không gian mới, khu vực ven biển phía Nam của Thành phố Hồ Chí Minh; trong đó, phường Tân Phước được xác định là trung tâm mặt tiền hướng biển, cực kinh tế biển chiến lược của thành phố cũng như cả nước. 

Phường Tân Phước có quy mô hơn 8.361 ha diện tích tự nhiên, tiếp giáp trực tiếp cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và ôm trọn Khu Thương mại Tự do Cái Mép Hạ, mang đến cho địa phương này sứ mệnh lịch sử là hậu phương trực tiếp, hạt nhân đô thị của Khu thương mại tự do.

Địa phương còn là mắt xích quan trọng trong kết nối hành lang kinh tế "Trung tâm tài chính quốc tế – Cảng biển – Cảng hàng không" nối liền Trung tâm Thủ Thiêm, sân bay Long Thành với khu cảng biển nước sâu Cái Mép-Thị Vải.