Tăng giám sát các hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải

Ngày 2/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành văn bản số 3154/BNNMT-MT gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tăng cường rà soát, kiểm tra, giám sát các hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải trên địa bàn.

Theo đó, vừa qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh tình trạng can thiệp, làm sai lệch số liệu tại một số hệ thống quan trắc tự động, liên tục nước thải, khí thải của các doanh nghiệp.

Để kịp thời chấn chỉnh và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan khẩn trương tổ chức rà soát, kiểm tra các hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn, trong đó tập trung vào việc yêu cầu các cơ sở thực hiện kiểm tra bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định về đo lường; đánh giá độ chính xác của hệ thống quan trắc tự động, liên tục; ghi nhận đầy đủ sai số và xử lý theo quy định tại Điều 35 và Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan thực hiện kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống: căn cứ nguồn lực của địa phương để xem xét, lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để thực hiện quan trắc đối chứng; phối hợp với tổ chức độc lập có đủ năng lực để đánh giá độ chính xác tương đối (RA) theo quy định tại Khoản 6 Điều 35 và Khoản 6 Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Trường hợp sai lệch vượt ngưỡng quy định thì tạm dừng việc công nhận dữ liệu; yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống theo quy định và ghi lại hệ số chuyển đổi được cài đặt trong hệ thống để tiếp tục quản lý. Mọi thay đổi liên quan tới các hệ số cài đặt trên thiết bị phải được cơ sở báo cáo cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, quản lý.

Cùng với đó, kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị (event log) để phát hiện các thay đổi bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh hệ số kỹ thuật để bù trừ sai lệch điểm zero/span sau khi kiểm định, hiệu chuẩn với hành vi cố tình cài đặt hệ số nhằm làm sai lệch dữ liệu; kiểm soát chặt chẽ quyền quản trị và bảo mật hệ thống nhận, truyền và quản lý dữ liệu (data logger): Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất (Admin, Master, Supervisor...) của thiết bị data logger theo đúng quy định tại Điều 39 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan tăng cường an ninh, niêm phong và giám sát hệ thống: kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị theo quy định; rà soát hệ thống camera tại hệ thống quan trắc của cơ sở, bảo đảm có 1 camera phía bên trong nhà trạm để quan sát bộ điều khiển (data controller) của thiết bị phục vụ mục tiêu an ninh cho nhà trạm theo đúng quy định tại Điều 33 và Điều 36 của Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT; dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 3 tháng và truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ đối chiếu khi cần thiết; kiểm tra các đường ống thải và ống dẫn mẫu: trực tiếp kiểm tra thực địa ống dẫn dòng thải và đường ống dẫn mẫu từ điểm lấy mẫu về buồng phân tích; kiên quyết xử lý theo quy định nếu phát hiện các hành vi cố tình pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt hệ thống bypass hoặc đường ống ngầm không đúng quy định.

Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan cần kiểm tra chuyên sâu thiết bị: trong trường hợp cần thiết đối với một số cơ sở, có thể phối hợp với các đơn vị có chức năng kiểm định, hiệu chuẩn để kiểm tra các đầu đo cảm biến (sensor) và thiết bị phân tích; bảo đảm không để xảy ra việc can thiệp kỹ thuật; ngăn chặn việc bơm khí trơ hoặc chất khác vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo. Trường hợp phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu, đề nghị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm.