Tây Ninh và cuộc làm sạch dữ liệu đất đai sau hợp nhất

Ngày 18/9, Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa làm Trưởng đoàn có buổi làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh về công tác quản lý nhà nước về đất đai. Tham gia Đoàn công tác có lãnh đạo Cục Quản lý đất đai cùng đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đánh giá cao những ý kiến xuất phát từ thực tiễn của địa phương; đề nghị Cục Quản lý đất đai và các đơn vị liên quan nghiên cứu, tiếp thu để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Đối với việc phân định chức năng, nhiệm vụ, Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa chức năng quản lý của Bộ và cơ quan chuyên môn ở địa phương; những nhiệm vụ về tài chính đất đai đã được phân định theo quy định mới phải được chuyển giao rõ ràng, dứt điểm, tránh chồng chéo về trách nhiệm.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa nhấn mạnh, trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, cán bộ cần đặt mình vào vị trí của người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính. Những bất cập khiến người dân phải đi lại nhiều lần, mất thời gian, chi phí hoặc gặp khó khăn khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến cần tiếp tục được rà soát để có giải pháp khắc phục.

Thứ trưởng đề nghị tỉnh Tây Ninh tiếp tục nghiên cứu, đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai đang được hoàn thiện, phản ánh đầy đủ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần để các quy định khi được ban hành có thể sớm đi vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu quản lý và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Đoàn Thị Thanh Mỹ đánh giá, kết quả Tây Ninh đạt khoảng 75% cơ sở dữ liệu đất đai “đúng, đủ, sạch, sống” trong 9 tháng đầu năm là nội dung có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp và minh bạch hóa số liệu đất đai. Tuy vậy, quá trình hoàn thiện dữ liệu chưa thể kết thúc trong một lần. Những dữ liệu hình thành qua nhiều thời kỳ, có biến động nhưng chưa được cập nhật đầy đủ; thông tin người sử dụng đất giữa hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai và dữ liệu dân cư chưa đồng nhất; hồ sơ chưa được số hóa hoặc hồ sơ quét chưa đáp ứng yêu cầu; dữ liệu bản đồ còn phải tiếp tục chỉnh lý để thống nhất với hồ sơ địa chính và hiện trạng quản lý vẫn là những phần việc cần tập trung xử lý.

Đặc biệt, việc hợp nhất dữ liệu từ hai tỉnh trước khi sáp nhập khiến khối lượng công việc lớn hơn, trong khi cán bộ tại cơ sở phải đồng thời thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, giải quyết thủ tục hành chính và rà soát, chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu. Vì vậy, tiến độ giữa các địa bàn chưa hoàn toàn đồng đều.

Đối với cơ sở dữ liệu đất đai, bà Đoàn Thị Thanh Mỹ nhấn mạnh yêu cầu xây dựng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Đây không chỉ là công cụ phục vụ quản lý nhà nước mà còn là nền tảng để tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, công khai, minh bạch thông tin và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Liên quan đến giá đất, đại diện Cục Quản lý đất đai cho rằng, trong quá trình chuyển tiếp, việc xây dựng hệ số điều chỉnh giá đất cần được địa phương nghiên cứu kỹ, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu không làm tăng quá mức chi phí đầu tư của doanh nghiệp và không để thất thoát ngân sách nhà nước. Những kiến nghị của Tây Ninh cũng được ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện các quy định.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, với khoảng 2,59 triệu thửa đất được quản lý trên hệ thống thông tin Đất đai (VBDLIS), trong đó 1.917.794 thửa, tương đương 74,05%, đã thuộc Nhóm 1 - dữ liệu cơ bản đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, tỉnh Tây Ninh đang tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm phục vụ hiệu quả quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, khối lượng dữ liệu lớn hình thành từ hai tỉnh trước hợp nhất, cùng những khác biệt về hồ sơ lịch sử, thông tin người sử dụng đất và quy trình quản lý đang đặt ra yêu cầu phải tiếp tục chuẩn hóa, đối soát và tháo gỡ những điểm nghẽn ngay từ cơ sở.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh triển khai Hệ thống bản đồ dùng chung, qua đó thống nhất nguồn dữ liệu bản đồ địa chính trong khai thác, sử dụng. Đến nay, 96/96 xã, phường đã được tổ chức vận hành, khai thác dữ liệu địa chính trên hệ thống; tỉnh hoàn thành bàn giao 10.744 mảnh bản đồ và sổ mục kê của các đơn vị hành chính để phục vụ quản lý sau sắp xếp.

Đối với dữ liệu của hai tỉnh trước khi hợp nhất, Tây Ninh thực hiện chuyển đổi, hợp nhất và tổ chức khai thác trên hệ thống dùng chung, theo hướng kế thừa dữ liệu lịch sử, không làm mất dữ liệu đã được xây dựng. Cùng với dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, tỉnh tiếp tục số hóa, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ địa chính; đối soát thông tin người sử dụng đất với dữ liệu dân cư; xử lý hồ sơ chưa được quét, chưa ký số hoặc chưa đáp ứng yêu cầu về dung lượng, cấu trúc. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao tính minh bạch trong quản lý đất đai, rút ngắn quá trình kiểm tra, đối chiếu và từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Võ Minh Thành cho rằng, đất đai vẫn là một trong những vấn đề lớn đối với quá trình phát triển của địa phương, nhất là trong bối cảnh Tây Ninh thuộc vùng Đông Nam Bộ và đang triển khai các định hướng phát triển mới. Trong đó, việc chuẩn bị bảng giá đất để bảo đảm đồng bộ với quy định mới từ ngày 1/1/2027 đang đặt ra áp lực lớn về thời gian và quy trình thực hiện.

Theo ông Võ Minh Thành, quá trình xây dựng bảng giá đất kéo dài, phải thực hiện theo trình tự pháp luật, trong khi chức năng, nhiệm vụ liên quan đến tài chính đất đai đang có sự chuyển giao, khiến địa phương cần được hướng dẫn sớm để tránh tình trạng chuẩn bị nhưng không kịp hoàn tất theo thời điểm luật có hiệu lực.

Một vướng mắc khác mà địa phương đang gặp phải là, nếu phân cấp mạnh cho cấp xã thì phải đi kèm nguồn lực, biên chế và kinh phí để thực hiện. Việc chỉ chuyển giao thẩm quyền mà không bảo đảm nguồn lực có thể tạo áp lực lớn cho cấp cơ sở, nhất là với những dự án có phạm vi liên quan nhiều đơn vị hành chính.

Từ thực tiễn này, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh kiến nghị việc phân cấp cần được quy định đồng bộ, thống nhất về pháp lý, hạn chế tình trạng mỗi địa phương áp dụng cách ủy quyền khác nhau. Nếu luật đã giao thẩm quyền cho cấp xã thì cần đồng thời bảo đảm điều kiện thực hiện, từ nhân lực đến kinh phí và năng lực chuyên môn.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, khi thu hồi đất, người dân cần được thông tin cụ thể về công trình, dự án và ranh giới thực hiện. Nếu quy hoạch chỉ dừng ở việc phân bổ chỉ tiêu mà chưa xác định cụ thể danh mục, phạm vi dự án, quá trình triển khai về sau có thể gặp khó khăn trong giải thích, vận động và thực hiện các thủ tục liên quan.

Tây Ninh cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu theo hướng tinh gọn, thống nhất giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng. Thực tế hiện nay, quy hoạch sử dụng đất có thời kỳ 10 năm, trong khi quy hoạch xây dựng có tầm nhìn dài hơn; phạm vi, ranh giới và cách thể hiện danh mục công trình, dự án cũng khác nhau. Điều này có thể gây chồng chéo trong tiếp nhận đầu tư, xác định ranh giới và triển khai thu hồi đất.