Thiết lập khung pháp lý toàn diện cho dịch vụ carbon rừng

Sáng 2/7, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.

Theo ông Phạm Hồng Lượng, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, việc ban hành Nghị định số 180/2026/NĐ-CP là một dấu mốc quan trọng trong quá trình cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về lâm nghiệp, đặc biệt là các quy định của Luật Lâm nghiệp.

Việt Nam đã có chặng đường dài trong thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Từ năm 2008, Chính phủ thí điểm cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng. Đặc biệt, năm 2017, Luật Lâm nghiệp đánh dấu bước phát triển mới khi đưa dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng vào nhóm các loại hình dịch vụ môi trường rừng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để từng bước hình thành thị trường carbon trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Từ năm 2017 đến nay, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Tổng cục Lâm nghiệp trước đây) đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách để hiện thực hóa loại hình dịch vụ này. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới, phức tạp và kinh nghiệm triển khai trên phạm vi quốc gia của các nước trên thế giới cũng còn rất hạn chế.

Năm 2022, triển khai Thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ (ERPA), Chính phủ ban hành Nghị định số 107/2022/NĐ-CP về thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và quản lý tài chính thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ. Kết quả đạt được vượt xa kỳ vọng ban đầu.

Thành công của mô hình thí điểm đã tạo sự quan tâm rất lớn từ các địa phương và các chủ rừng trên cả nước. Tuy nhiên, do cơ chế thí điểm chỉ áp dụng cho khu vực Bắc Trung Bộ nên nhiều địa phương chưa có cơ sở pháp lý để triển khai, ông Phạm Hồng Lượng cho biết.

Theo ông Phạm Hồng Lượng, Nghị định 180/2026/NĐ-CP quy định tương đối toàn diện về thị trường carbon rừng, từ xác định bên cung ứng, bên sử dụng dịch vụ, trình tự xây dựng và đăng ký dự án carbon rừng; cơ chế tiếp nhận, quản lý, sử dụng nguồn tài chính; đến công tác kiểm tra, giám sát, báo cáo và chia sẻ thông tin.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai chắc chắn sẽ phát sinh nhiều vấn đề mới cần tiếp tục hoàn thiện. Vì vậy, song song với nghị định, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về carbon rừng để trình Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm định, công bố.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 180/2026/NĐ-CP; trong đó quy định cụ thể phương pháp xác định giá trị carbon rừng. Dự kiến thông tư sẽ được ban hành trước thời điểm nghị định có hiệu lực vào ngày 15/7/2026.

Bên cạnh đó, còn nhiều nhiệm vụ cần tiếp tục triển khai như hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về kết quả giảm phát thải, phân bổ kết quả giảm phát thải phục vụ thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC); hệ thống theo dõi, báo cáo và kiểm chứng (MRV). Việc trao đổi, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải chỉ được thực hiện sau khi đã đảm bảo hoàn thành mục tiêu NDC của quốc gia.

Thông tin tại hội nghị, bà Nghiêm Phương Thúy, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, Nghị định số 180/2026/NĐ-CP đã thiết lập khung pháp lý toàn diện cho việc cung ứng và sử dụng dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng. Nghị định quy định cụ thể về đối tượng áp dụng, hình thức và mức chi trả, quản lý và sử dụng nguồn thu, dự án carbon rừng, cũng như việc xác định kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng.

Một điểm mới đáng chú ý của nghị định là nguồn thu từ dịch vụ carbon rừng được ưu tiên sử dụng để hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng dân cư vùng đệm và khu vực tiếp giáp rừng đặc dụng. Quy định này nhằm khuyến khích người dân tham gia bảo vệ, phát triển rừng, qua đó tạo ra các tín chỉ carbon có chất lượng và bảo đảm tính bền vững.

Liên quan đến việc hoàn thiện hành lang kỹ thuật, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, đại diện Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (VFCC), cho biết dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về tín chỉ carbon rừng đã được Hội đồng của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thông qua. Dự kiến, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ sớm công bố tiêu chuẩn này để có hiệu lực đồng thời với Nghị định số 180/2026/NĐ-CP, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý và kỹ thuật cho việc phát triển thị trường carbon rừng tại Việt Nam.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm kỳ vọng nghị định sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các địa phương, chủ rừng và các đơn vị liên quan trong việc huy động thêm nguồn lực cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời góp phần cải thiện sinh kế cho cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng. Đây là lĩnh vực mới, vì vậy công tác đào tạo, tập huấn và nâng cao năng lực cho các địa phương, chủ rừng và các bên liên quan sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới.