Thương mại điện tử Thái Lan: Thách thức từ các nền tảng ngoại

Các chuyên gia trong ngành cảnh báo về một cuộc khủng hoảng tiềm tàng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của Thái Lan.

Ông Pawoot Pongvitayapanu, Tổng Giám đốc điều hành của Pay Solutions và là một nhân vật nổi bật trong lĩnh vực thương mại điện tử Thái Lan, tiết lộ rằng các nền tảng nước ngoài hiện kiểm soát 2/3 thị trường. Doanh nghiệp vừa và nhỏ của Thái Lan ngày càng phụ thuộc vào những nền tảng này, đặc biệt là Shopee và Lazada, cùng nhau chiếm tới 79% thị phần.

Trong khi đó, TikTok đang nhanh chóng mở rộng ảnh hưởng của mình, gây áp lực lên các đối thủ cạnh tranh đã thành danh. Ông Pawoot tuyên bố: "Chúng tôi đang chứng kiến sự xâm lấn. Phần lớn các nền tảng hoạt động tại Thái Lan đều do nước ngoài sở hữu. Với sự cạnh tranh hạn chế, họ nắm giữ quyền kiểm soát đáng kể".

Sự độc quyền này đang tước đi quyền truy cập vào dữ liệu khách hàng quan trọng của các doanh nhân Thái Lan và cản trở khả năng xây dựng mối quan hệ trực tiếp với khách hàng của họ. Do đó, các nền tảng lớn có thể tăng phí tùy ý, với sự giám sát hạn chế của chính phủ.

Sự tràn ngập hàng hóa Trung Quốc đang làm trầm trọng thêm tình hình, buộc các nhà bán lẻ trực tuyến của Thái Lan phải tham gia vào cuộc chiến giá cả khốc liệt.

* Phí tăng và khả năng mặc cả giảm

Theo báo cáo "Thương mại điện tử tại Đông Nam Á 2024" của công ty tư vấn Momentum Works có trụ sở tại Singapore, thị trường thương mại điện tử của Thái Lan được định giá khoảng 680 tỷ baht (20 tỷ USD). Thị phần do Shopee nắm giữ là 49%, Lazada (30%) và TikTok Shop (21%).

Ông Pawoot lưu ý: "Ban đầu, họ cung cấp phiếu giảm giá và giao hàng miễn phí, đồng thời cho phép các thương gia bán hàng mà không phải trả bất kỳ khoản phí dịch vụ nào. Điều này dẫn đến khoản lỗ hàng năm lên tới hàng tỷ USD. Các doanh nghiệp Thái Lan không thể chịu đựng được những khoản lỗ kéo dài như vậy, nhiều doanh nghiệp phải rời khỏi thị trường".

Sự phụ thuộc quá nhiều vào những nền tảng nước ngoài này khiến các doanh nhân Thái Lan gần như không có quyền mặc cả, buộc họ phải chấp nhận các điều khoản bất lợi. "Phí dịch vụ, trước đây không tồn tại, đã tăng đều đặn. Một số người bán hiện phải đối mặt với mức phí 7-10%, không có lựa chọn nào khác. Chỉ với ba công ty lớn, có vẻ như đang có một nỗ lực phối hợp để tăng giá", ông Pawoot chia sẻ.

Hơn nữa, các thương gia phải gánh chịu mức phí nền tảng cao làm xói mòn lợi nhuận. Tình trạng này phần lớn không được các cơ quan quản lý kiểm soát. Cạnh tranh về giá gay gắt buộc người bán phải tham gia vào "cuộc chiến giá cả" và các hoạt động khuyến mại, cuối cùng làm giảm lợi nhuận và đe dọa tính bền vững lâu dài.

Việc tiếp cận dữ liệu khách hàng vẫn là một thách thức đáng kể. Các nền tảng nước ngoài thường hạn chế quyền truy cập dữ liệu, cản trở khả năng thấu hiểu hành vi của khách hàng và phát triển chiến lược tiếp thị hiệu quả của các doanh nhân.

Trong khi đó, các nền tảng của Thái Lan đang tụt lại so với các đối tác nước ngoài về đầu tư vào các công nghệ tiên tiến, chẳng hạn như Trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và nền tảng dữ liệu khách hàng (CDP). Khoảng cách công nghệ này, cùng với tình trạng thiếu hụt các chuyên gia tiếp thị kỹ thuật số lành nghề, đang cản trở khả năng cạnh tranh lâu dài.

* Các doanh nghiệp Trung Quốc tích cực thâm nhập thị trường

           

Việc các doanh nghiệp Trung Quốc tích cực thâm nhập thị trường Thái Lan, cả trực tuyến và ngoại tuyến, đặt ra một thách thức lớn khác. Trong khi các cơ quan chính phủ, chẳng hạn như Văn phòng Ban Bảo vệ người tiêu dùng (OCPB), đã thảo luận với các nhà cung cấp nền tảng, thì các giải pháp cụ thể vẫn chưa xuất hiện.

Chiến trường thương mại điện tử hiện tại được đặc trưng bởi ba đối thủ chính: các nền tảng nước ngoài thống trị, những người bán cạnh tranh (cả Thái Lan và nước ngoài) và hàng hóa Trung Quốc được cung cấp với mức giá thấp hơn đáng kể.

           

* Lợi ích từ đầu tư nước ngoài?

Ông Pawoot đặt câu hỏi về lợi ích thực sự của đầu tư nước ngoài tại Thái Lan, đặc biệt là hoạt động đầu tư vào các khu kinh tế đặc biệt và những khoản đầu tư được Hội đồng Đầu tư (BOI) thúc đẩy. "Thái Lan thực sự được lợi như thế nào từ đầu tư nước ngoài? Chúng ta có nhận được 100% lợi ích không? Nhiều nhà máy do nước ngoài sở hữu sử dụng ít hơn hai công nhân nhiều hơn dự kiến. Một số công ty Trung Quốc mang máy móc và robot của riêng họ vào, dẫn đến việc làm tại địa phương rất ít", ông Pawoot nói.

Ông trích dẫn ví dụ về thuế quan của Mỹ đối với các tấm pin Mặt trời từ Thái Lan, được phát hiện có nguồn gốc từ một công ty Trung Quốc hoạt động tại Thái Lan và được hưởng các đặc quyền thuế của Thái Lan. "Một số công ty đã hoạt động ở đây trong 6-7 năm, tạo ra doanh thu đáng kể, nhưng không phải trả thuế. Lợi ích thực sự cho Thái Lan là gì?".

Ông Pawoot cho rằng Chính phủ Thái Lan tập trung vào việc thu hút các công ty công nghệ toàn cầu thành lập các trung tâm dữ liệu tại Thái Lan, nhưng những lợi ích có thể bị cường điệu hóa. "Chúng ta có thực sự được hưởng lợi không? Là một doanh nghiệp Thái Lan, khi tôi trả tiền cho các dịch vụ trung tâm dữ liệu, số tiền đó sẽ được chuyển cho Google Singapore hoặc AWS tại Mỹ. Lợi ích cho Thái Lan ở đâu?"

Ông thúc giục chính phủ đánh giá giá trị thực sự của đầu tư nước ngoài và thực hiện các biện pháp để tối đa hóa lợi ích, chẳng hạn như bắt buộc tuyển dụng lao động địa phương và ghi chép doanh thu cho mục đích thuế.