Tìm lời giải cho bài toán nhân lực logistics tại cửa khẩu

Cùng với sự gia tăng phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu trên địa bàn, tỉnh Lạng Sơn đã tích cực kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư, cung ứng các dịch vụ logistics, hạ tầng vào khu vực cửa khẩu. Hiện nay, nếu như trước đây, các doanh nghiệp luôn cần một lượng lớn lao động bốc xếp, sang tải hàng hóa, thì nay lại cần nhiều hơn những nhân sự có tay nghề, am hiểu logistics, xuất nhập khẩu, vận tải và công nghệ...

Thực tế này đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới công tác đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có chính sách phù hợp để thu hút, giữ chân lao động có chuyên môn, qua đó, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế cửa khẩu theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.

Chuyển từ “sức người” sang kỹ năng

Tại các khu vực cửa khẩu của tỉnh Lạng Sơn như: Tân Thanh, Hữu Nghị, Chi Ma cùng với sự gia tăng về quy mô xuất nhập khẩu thì phương thức tổ chức sản xuất, lưu chuyển hàng hóa cũng đang có những thay đổi rõ nét. Máy móc, thiết bị hiện đại ngày càng được đưa vào vận hành, hỗ trợ các khâu bốc xếp, sang tải, vận chuyển… góp phần giảm sức lao động và nâng cao năng suất. Sự thay đổi đó cũng đang làm dịch chuyển nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp tại khu vực cửa khẩu, từ lao động giản đơn sang lao động có kỹ năng nghề.

Đã làm việc tại doanh nghiệp kinh doanh bến bãi trong khu vực cửa khẩu Chi Ma một thời gian dài, chị Hoàng Thị Cói, xã Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn cảm nhận rõ những thay đổi về hạ tầng cửa khẩu và quy trình  xếp dỡ hàng hóa khi máy móc đưa vào vận hành. Chị Cói cho biết: “Trước đây, để sang tải 1 container hàng tạp thì phải mất nhiều giờ đồng hồ, với số lao động hàng chục người, người lao động phải mang, vác hàng hóa rất nhiều và rất tốn sức. Từ khi đơn vị đầu tư nhiều xe nâng, cùng hệ thống băng tải tự động để hỗ trợ thì công việc giảm bớt sức nặng, thời gian sang tải nhanh hơn, người lao động không phải thường xuyên mang hàng trên vai như trước, nhân lực vận hành cũng ít đi”.

Việc các doanh nghiệp đưa nhiều thiết bị vào các khâu lưu chuyển hàng hóa đã góp phần cải thiện điều kiện lao động và cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người trực tiếp vận hành. Bởi máy móc hiện đại cần lao động có kiến thức, kỹ năng và khả năng xử lý tình huống trong quá trình làm việc. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng, thiết bị thì nhu cầu về đào tạo cũng ngày càng hiện hữu.

Đặc biệt, song song cùng lực lượng trực tiếp tham gia các khâu lưu chuyển hàng hóa, các doanh nghiệp kinh doanh bến bãi trong khu vực cửa khẩu Lạng Sơn ngày càng cần thêm đội ngũ đảm nhiệm những công việc đòi hỏi chuyên môn về logistics, xuất nhập khẩu và công nghệ, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, từ đó, tăng sức cạnh tranh của kinh tế cửa khẩu.

Phó Giám đốc vận hành công viên logistics Viettel Lạng Sơn Vũ Văn Dũng cho biết: “Đơn vị hiện có khoảng 200 nhân sự; trong đó, 20% là nhân sự vận hành chủ chốt. Lực lượng này làm việc theo ca và bảo đảm đơn vị luôn hoạt động và vận hành 24/24 giờ. Do đặc thù công việc, Công viên logistics Viettel Lạng Sơn thường xuyên, liên tục tổ chức đào tạo để tuyển chọn, nâng cao chất lượng nhân sự”.

Tạo môi trường giữ lao động

Thống kê của Sở Nội vụ Lạng Sơn cho thấy, hiện có khoảng 55.000 người tham gia thị trường lao động ở khắp các ngành nghề. Riêng trong khu vực các cửa khẩu, nguồn lao động làm việc tại các đơn vị kinh doanh bến bãi vẫn cơ bản đáp ứng nhu cầu về bốc xếp, nhưng thiếu nhiều nhân lực có chuyên môn, tay nghề cao ở mọi vị trí. Mặc dù, bình quân mỗi năm, các doanh nghiệp luôn có nhu cầu tuyển khoảng 100 - 200 lao động có tay nghề.

Tuy nhiên, hiện tại Lạng Sơn chưa có cơ sở đào tạo chuyên sâu về vận hành một số thiết bị chuyên dùng như: máy cẩu, máy nâng hạng và nhân lực phục vụ quản trị doanh nghiệp, logistics và vận tải cũng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

Ông Vi Hoài Nam, Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm, Sở Nội vụ tỉnh Lạng Sơn cho biết, trình độ, kỹ năng nghề của nhân sự tuyển dụng vào làm tại các đơn vị bến bãi, xuất nhập khẩu còn hạn chế, nhất là đối với những vị trí cần tay nghề cao như vận hành thiết bị nâng hạ, sử dụng cẩu siêu trường siêu trọng... Nguồn nhân lực này cần được đào tạo thêm để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

Thực tế, nếu không có nguồn nhân lực phù hợp, các doanh nghiệp sẽ phải tuyển lao động từ địa phương khác hoặc dành thêm thời gian, chi phí để đào tạo lại. Trong khi đó, lao động địa phương có thể bỏ lỡ cơ hội việc làm nếu chưa được trang bị những kỹ năng mà thị trường đang cần.

Về giải pháp vừa giúp người lao động thích ứng với sự thay đổi của công nghệ, vừa tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho doanh nghiệp, ông Mai Đức Trung, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần dịch vụ xuất nhập khẩu Tổng hợp Chi Ma HTT, tỉnh Lạng Sơn chia sẻ, đối với những vị trí đặc thù như: vận hành máy cẩu, máy nâng hạng và các thiết bị chuyên dùng, việc đào tạo lao động cần chú trọng thực hành, gắn với thiết bị và quy trình vận hành thực tế; điều này đơn vị cũng đã và đang thực hiện đối với lao động tuyển mới.

Ngoài ra, người lao động sau đào tạo cần có khả năng đáp ứng ngay yêu cầu công việc, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động đang làm việc tại cửa khẩu.

Đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động thông quan xuất nhập khẩu hàng hóa, việc đào tạo lao động cũng cần mở rộng sang các lĩnh vực tay nghề cao như: logistics, quản lý kho, điều phối vận tải, xuất nhập khẩu, quản trị doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ trong lưu chuyển hàng hóa… đồng thời, các doanh nghiệp chủ động nghiên cứu xây dựng những chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ và môi trường làm việc phù hợp…

“Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục phối hợp các doanh nghiệp để có hỗ trợ đầy đủ nhân sự theo yêu cầu doanh nghiệp, đáp ứng tốt tình hình kinh doanh của các đơn vị tại cửa khẩu”, Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh Lạng Sơn khẳng định.

Khi nguồn nhân lực nhân lực chất lượng cao đáp ứng đầy đủ và đảm bảo được nhiều công việc, những lợi thế về hoạt động xuất nhập khẩu cùng hệ thống logistics trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn sẽ có thêm điều kiện để phát huy, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như tạo thêm những việc làm có chất lượng cho lao động địa phương.