Tổng Vụ trưởng Vụ Đông Nam Á của ADB: Ba trọng tâm cải cách để Việt Nam tăng trưởng bứt phá

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng với kỳ vọng đạt mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030 để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Tuy nhiên, những "cơn gió ngược" từ các điều kiện kinh tế toàn cầu đang đặt ra không ít thách thức cho lộ trình này.

Câu hỏi đặt ra là kinh tế Việt Nam đang có những thế mạnh cốt lõi nào và cần những đòn bẩy cải cách đột phá gì để không chỉ đứng vững mà còn bứt phá mạnh mẽ. Để có góc nhìn chuyên sâu về triển vọng của khu vực và vị thế của Việt Nam, phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với ông Zhang Nianshan, Tổng Vụ trưởng Vụ Đông Nam Á, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), bên lề Hội nghị thường niên lần thứ 59 của Hội đồng Thống đốc ADB diễn ra tại Samarkand, Uzbekistan.

Phóng viên: Thưa ông, trước những biến số phức tạp của kinh tế toàn cầu như lãi suất cao kéo dài, các xung đột địa chính trị và làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang diễn ra mạnh mẽ, ADB nhận định thế nào về triển vọng tăng trưởng trung hạn của khu vực Đông Nam Á?

Ông Zhang Nianshan: Trong trung hạn, Đông Nam Á được đánh giá là có khả năng chống chịu tốt trước những bất ổn toàn cầu, dù các yếu tố bất lợi đang gây ra áp lực đi xuống cho nền kinh tế khu vực.

Đông Nam Á là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất trước bất ổn tại Trung Đông. Cuộc xung đột này đang gây gián đoạn hoạt động vận tải và hạ tầng năng lượng, dẫn đến nguồn cung thắt chặt và giá năng lượng duy trì ở mức cao. Theo kịch bản tham chiếu của ADB, với giả định giá dầu thô ở mức trung bình 96 USD/thùng trong năm nay và giảm xuống 80 USD/thùng vào năm tới, tăng trưởng trung hạn của khu vực có thể chậm lại ở mức 4,2%, trong khi lạm phát dự kiến tăng lên 4,5% trong năm 2026. Chúng tôi nhận thấy rõ rằng những bất ổn vẫn đang tiếp diễn, do đó các quốc gia trong khu vực cần chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với áp lực kinh tế gia tăng.

Dù vậy, nhờ nhu cầu nội địa mạnh mẽ, Đông Nam Á được kỳ vọng sẽ vẫn kiên cường trong ngắn hạn. Tuy nhiên, triển vọng trong trung hạn sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ hạ nhiệt của các cú sốc ngoại biên, cũng như hiệu quả của các chính sách trong việc bảo vệ những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, mà vẫn đảm bảo duy trì được sự ổn định tài khóa và kinh tế vĩ mô. Chính những yếu tố này sẽ tạo ra sự phân hóa rõ nét về kịch bản tăng trưởng giữa các quốc gia trong khu vực.

Phóng viên: Riêng đối với Việt Nam, ông đánh giá thế nào về triển vọng kinh tế giai đoạn 2026–2027 so với các quốc gia trong khu vực? Đâu là những thế mạnh cốt lõi mà Việt Nam có thể tận dụng để duy trì tăng trưởng bền vững và chất lượng cao?

Ông Zhang Nianshan: ADB nhận thấy triển vọng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026–2027 là tương đối kiên cường và mạnh mẽ so với các quốc gia trong khu vực, bất chấp môi trường toàn cầu đầy thách thức. Triển vọng lạc quan này dựa trên những thế mạnh cấu trúc mà Việt Nam đang sở hữu.

Một trong những thế mạnh nổi bật nhất mà tôi muốn nhấn mạnh là năng lực duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong những giai đoạn biến động. Dựa trên dư địa tài khóa dồi dào và mức nợ công thấp, Chính phủ Việt Nam đã quản lý hiệu quả tác động từ sự gián đoạn trên thị trường dầu mỏ trong thời gian gần đây để giữ mức giá ổn định. Chúng tôi hết sức ấn tượng và đánh giá rất cao sự điều hành của Chính phủ khi đã triển khai những biện pháp hỗ trợ quyết liệt, cần thiết và đúng thời điểm để giảm thiểu các tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài.

Bên cạnh đó, việc gia tăng tập trung vào đầu tư công và nhu cầu nội địa sẽ là động lực hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn. Các hoạt động chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, sự phục hồi của ngành du lịch cùng tiến trình chuyển đổi số sẽ tiếp tục củng cố triển vọng phát triển của Việt Nam trong năm 2026.

Song song với đó, lĩnh vực sản xuất định hướng xuất khẩu và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vững vai trò là những động lực tăng trưởng then chốt của nền kinh tế. Dù phải đối mặt với một môi trường ngoại biên đầy thách thức và chịu áp lực từ nền tảng tăng trưởng cao của năm 2025, các lĩnh vực này được dự báo vẫn sẽ duy trì sức chống chịu bền bỉ trong năm 2026.

Phóng viên: Với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và hướng tới vị thế quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những cải cách trọng tâm nào trong thời gian tới?

Ông Zhang Nianshan: Kinh tế Việt Nam đã có những kết quả ấn tượng, với mức tăng trưởng hơn 8% trong năm 2025. Đặc biệt, Chính phủ Việt Nam đã một lần nữa khẳng định con đường mở cửa, phát triển kinh tế với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và tham vọng trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

ADB cam kết là một phần đồng hành không tách rời trong tiến trình này để hỗ trợ khát vọng của Việt Nam. Trong quá trình đó, chúng tôi nhận thấy rằng để duy trì đà tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, Việt Nam cần khẩn trương thực hiện đồng bộ các cải cách ưu tiên.

Một trong những nhiệm vụ then chốt là nâng cao năng suất lao động và sức chống chịu của nền kinh tế. Để tiến xa hơn trên chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần quyết liệt cải thiện môi trường kinh doanh, tinh giản các quy trình thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước và chú trọng nâng cấp năng lực khoa học công nghệ.

Cùng với đó, việc phát triển khu vực tài chính và thị trường vốn cũng vô cùng cấp thiết. Việt Nam cần một thị trường trái phiếu doanh nghiệp sâu rộng hơn để huy động nguồn tài chính dài hạn, giúp giảm sự lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn lớn với chi phí thấp hơn.

Đặc biệt, vấn đề an ninh năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu phải được đặt vào vị trí trung tâm của chương trình nghị sự về tăng trưởng. Việc đa dạng hóa các nguồn năng lượng và đẩy nhanh việc triển khai năng lượng sạch sẽ là yếu tố sống còn để quản trị rủi ro và hỗ trợ năng lực cạnh tranh cho Việt Nam trong dài hạn.

Có thể nói rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn 2026–2027 với những nền tảng kinh tế cơ bản vững chắc cùng một vị thế đối ngoại đầy thuận lợi. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những mục tiêu phát triển đầy tham vọng trong dài hạn, Việt Nam cần phải quyết liệt và tăng tốc hơn nữa trong việc thực thi hiệu quả các cải cách thể chế tập trung vào nâng cao năng suất và tối ưu hóa hiệu quả vận hành của toàn bộ nền kinh tế./.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!