TP. Hồ Chí Minh định hình 4 nhóm sản phẩm trụ cột cho Trung tâm Tài chính quốc tế

Trên cơ sở định hướng của Chính phủ, cùng với việc đánh giá toàn diện lợi thế, năng lực sẵn có của TP. Hồ Chí Minh và nhu cầu của nhóm khách hàng tiềm năng, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được định hình phát triển dựa trên 4 nhóm sản phẩm trụ cột. Đây được xem là nền tảng quan trọng nhằm từng bước xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực và trên trường quốc tế.

* Tập trung vào lợi thế cốt lõi và nhu cầu thị trường

Theo dự thảo Đề án Chiến lược phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, 4 nhóm sản phẩm trụ cột của VIFC-HCMC bao gồm: thị trường vốn quốc tế; dịch vụ tài chính phục vụ thương mại quốc tế; ngân hàng số và fintech; cùng các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới phục vụ những phân khúc thị trường ngách; trong đó, trụ cột thị trường vốn quốc tế đóng vai trò nền tảng, tập trung phát triển các dịch vụ tài chính truyền thống, cốt lõi và chuyên sâu. Ba trụ cột còn lại hướng đến mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp TP. Hồ Chí Minh từng bước hội nhập sâu vào mạng lưới tài chính toàn cầu.

Đề án do Cơ quan điều hành VIFC-HCMC chủ trì, với sự tư vấn của Boston Consulting Group (BCG). Tại hội thảo “Chiến lược phát triển VIFC-HCMC” tổ chức ngày 28/1, ông Arnaud Ginolin, Giám đốc điều hành BCG khuyến nghị, trong trụ cột thị trường vốn quốc tế, VIFC-HCMC nên ưu tiên phát triển thị trường vốn nợ (trái phiếu và cho vay quốc tế) cùng thị trường vốn cổ phần.

Theo ông Arnaud Ginolin, dù doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận thị trường vốn quốc tế, song chi phí giao dịch và các tầng trung gian hiện vẫn rất cao. Trong khi đó, giá trị cốt lõi của một trung tâm tài chính quốc tế chính là giảm chi phí, đơn giản hóa quy trình và hạn chế sự phụ thuộc vào các trung tâm trung gian như Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc).

Song song với đó, việc phát triển hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ, bao gồm pháp lý, thuế và tư vấn được xem là yếu tố then chốt nhằm hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài; đồng thời nâng cao tính minh bạch và mức độ tuân thủ của thị trường Việt Nam.

Ở trụ cột tài trợ thương mại quốc tế, BCG đánh giá các sản phẩm có thể triển khai sớm gồm ngân hàng giao dịch, thanh toán xuyên biên giới và tài trợ thương mại – chuỗi cung ứng. Mục tiêu là phục vụ đồng thời doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động ra thị trường toàn cầu, hướng tới hình thành một trung tâm tài trợ thương mại mang tính khu vực trong vài năm tới.

Đối với ngân hàng số và fintech (công nghệ tài chính), trọng tâm được xác định là phát triển trung tâm ngân hàng số, nơi các ngân hàng quốc tế có thể đặt “hub” phát triển nền tảng và ứng dụng số. Cùng với đó, việc kết hợp mô hình trung tâm tài chính quốc tế với cơ chế sandbox (là một môi trường ảo, biệt lập được sử dụng trong công nghệ để thử nghiệm, chạy các chương trình, phần mềm hoặc mã độc một cách an toàn mà không ảnh hưởng đến hệ thống chính) được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái fintech tại TP. Hồ Chí Minh.

Ở các phân khúc ngách, những lĩnh vực như tài chính hàng hóa (ngoại trừ vàng), tài chính xanh và tài chính hàng hải được đánh giá phù hợp để triển khai trong giai đoạn 3–5 năm tới.

Theo lộ trình mà BCG đề xuất, giai đoạn đầu nên tập trung vào các sản phẩm cốt lõi như trái phiếu và IPO, thanh toán xuyên biên giới, giao dịch số, fintech và một số hàng hóa được phép giao dịch. Các giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng danh mục sản phẩm khi nền tảng thị trường đã đủ độ tin cậy.

* Cần lộ trình rõ ràng, tránh dàn trải nguồn lực

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng, cần rà soát và phân loại lại 4 nhóm sản phẩm dịch vụ, trong đó ưu tiên những sản phẩm tài chính truyền thống có thể triển khai ngay trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính quốc tế.

Đối với khối ngân hàng, yêu cầu thành lập ngân hàng con với mức vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng là thách thức đáng kể, đặc biệt với các ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình. Do đó, cần xây dựng lộ trình góp vốn phù hợp, thay vì áp dụng ngay từ giai đoạn đầu. Trong khi đó, lĩnh vực chứng khoán và bảo hiểm được đánh giá là ít gặp rào cản hơn về vốn.

Bên cạnh các sản phẩm truyền thống, Tiến sĩ Cấn Văn Lực nhấn mạnh vai trò của các quỹ đầu tư, đặc biệt là quỹ phát triển khoa học công nghệ và hỗ trợ khởi nghiệp trong Trung tâm, nhằm bù đắp khoảng trống vốn cho đổi mới sáng tạo, lĩnh vực mà hệ thống ngân hàng khó tham gia do rủi ro cao.

Đồng thời, việc thúc đẩy các sản phẩm tài chính xanh như trái phiếu xanh, cổ phiếu xanh và tín dụng xanh được xem là hướng đi quan trọng, trong đó Trung tâm Tài chính quốc tế cần đóng vai trò kết nối và dẫn dắt thị trường.

Ở mảng tài trợ thương mại, logistics và xuất nhập khẩu hiện không được coi là điểm nghẽn lớn, song tài trợ chuỗi cung ứng vẫn còn triển khai chậm, đòi hỏi hoàn thiện thêm khung pháp lý và cơ chế phối hợp. Ngoài ra, việc gắn tài trợ thương mại với các khu thương mại tự do tại TP. Hồ Chí Minh cũng được đề xuất xem xét, kèm theo các chính sách ưu đãi phù hợp.

Liên quan đến thị trường hàng hóa, các ý kiến cho rằng cần từng bước triển khai giao dịch phái sinh, thí điểm với một số nhóm hàng như năng lượng, xăng dầu, khí đốt; đồng thời chuẩn bị cho sự hình thành của thị trường carbon và nghiên cứu phương án tổ chức sàn giao dịch vàng.

Góp ý cho dự thảo Đề án Chiến lược phát triển VIFC-HCMC, bà Nguyễn Phương Ly, Giám đốc Dự án Viện Tony Blair cho rằng, dù danh mục sản phẩm được xây dựng tương đối phù hợp với tiềm năng thị trường, song cần xác định rõ hơn các mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn phát triển. Trong ngắn hạn, trọng tâm của VIFC-HCMC nên là hoàn thiện thể chế, bộ máy tổ chức, nhân sự và khung chính sách, đồng thời thu hút một số thành viên nòng cốt ban đầu.

Theo bà Nguyễn Phương Ly, đây cũng là giai đoạn then chốt để xây dựng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, thông qua việc phát triển các nền tảng căn bản của thị trường vốn và những sản phẩm tài chính gắn với nhu cầu thực tế của nền kinh tế như thương mại, xuất nhập khẩu, chuỗi cung ứng, kinh tế số, vốn cho startup, hạ tầng và mục tiêu tăng trưởng xanh.

“Kinh nghiệm của các trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu cho thấy không nên dàn trải, mà mỗi giai đoạn chỉ nên tập trung phát triển một vài lĩnh vực then chốt. Ví dụ, trong trường hợp của Dubai IFC, giai đoạn đầu tập trung phát triển thị trường vốn truyền thống và các sàn giao dịch, sau đó mới chuyển sang phát triển các sản phẩm fintech và tài chính xanh”, bà Ly cho biết.

Trong trung hạn, đại diện Viện Tony Blair cho rằng VIFC-HCMC cần được định vị trở thành một trung tâm tài chính khu vực và thị trường vốn khu vực. Giai đoạn này ưu tiên hoàn thiện thể chế và chính sách, tăng độ mở của thị trường; đồng thời phát triển các sản phẩm tài chính thuộc các lĩnh vực ưu tiên với độ sâu và mức độ phức tạp cao hơn, nhằm phục vụ nhóm nhà đầu tư có tài sản lớn và khách hàng xuyên biên giới trong khu vực, từng bước đưa VIFC-HCMC trở thành trung tâm giao dịch, đáp ứng nhu cầu đầu tư khu vực.

Sau khi đã xây dựng được vị thế trên thị trường tài chính khu vực, VIFC-HCMC cũng như Việt Nam có thể tiến đến giai đoạn hoàn thiện cao hơn, phát triển đầy đủ hệ sinh thái sản phẩm của một trung tâm tài chính quốc tế. Đối với mỗi giai đoạn, cần đưa ra các chỉ tiêu cụ thể, không chỉ về xếp hạng trên chỉ số GFCI mà còn về quy mô huy động vốn, quy mô thị trường, số lượng và quy mô nhà đầu tư…