TP. Hồ Chí Minh hút vốn toàn cầu, doanh nghiệp đứng trước cơ hội mới

Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội từ dòng vốn quốc tế và các chính sách ưu đãi, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và đáp ứng với các chuẩn mực mới. Đây là nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại Chương trình Cafe Doanh nhân với chủ đề “Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh - Cơ hội nào cho doanh nghiệp” do Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA) tổ chức ngày 16/5.

Hình thành các kênh dẫn vốn hiệu quả

Ông Nguyễn Ngọc Hoà, Chủ tịch HUBA cho rằng, TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tìm kiếm các động lực tăng trưởng chiến lược cho nền kinh tế. Để tận dụng cơ hội trong kỷ nguyên mới, doanh nghiệp buộc phải tiếp cận khoa học công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, vấn đề lớn đặt ra hiện nay là nguồn lực tài chính và nhân lực có đủ khả năng tiếp nhận, ứng dụng các công nghệ mới hay không.

Thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Riêng TP. Hồ Chí Minh còn có Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bài toán lớn nhất vẫn là vốn.

“Nhà nước đang thúc đẩy nhiều chính sách nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia các dự án lớn của quốc gia thông qua cơ chế đấu thầu, hợp tác chuỗi và phát triển mạng lưới nhà thầu phụ. Doanh nghiệp lớn muốn triển khai dự án quy mô lớn cũng cần hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia. Nhưng để nắm bắt được, doanh nghiệp phải có vốn để tổ chức sản xuất, đầu tư máy móc, nhân lực và đáp ứng các tiêu chuẩn mới”, ông Nguyễn Ngọc Hoà nêu vấn đề.

Ông Nguyễn Ngọc Hoà cũng bày tỏ lo ngại rằng khi các doanh nghiệp, tập đoàn tăng cường huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia, doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguy cơ rơi vào tình trạng “khát vốn”, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đang có xu hướng tăng trở lại. Vì vậy, cần có giải pháp để việc huy động vốn cho các dự án lớn không làm gia tăng khó khăn tiếp cận tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ là kênh dẫn vốn hiệu quả, góp phần giải quyết nhu cầu cấp thiết hiện nay của doanh nghiệp.

Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC thông tin: VIFC-HCMC được xây dựng với tham vọng hình thành một hệ sinh thái tài chính – công nghệ – thương mại tích hợp theo chuẩn quốc tế với khung pháp lý linh hoạt, cơ chế sandbox cho fintech và tài sản số, cùng hệ thống tòa án, trung tâm trọng tài quốc tế chuyên biệt nhằm hỗ trợ các giao dịch tài chính xuyên biên giới.

Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn cho tăng trưởng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ngày càng lớn. Việc hình thành một Trung tâm Tài chính Quốc tế được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nâng cao khả năng kết nối dòng vốn toàn cầu, phát triển thị trường vốn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

VIFC-HCMC cũng được xem là động lực mới để phát triển các ngành tài chính chuyên sâu mà Việt Nam còn nhiều dư địa như tài chính hàng hải, tài chính hàng không, tài chính xanh, giao dịch carbon, quản lý tài sản và fintech.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực tư nhân, VIFC-HCMC mở ra cơ hội tiếp cận đa dạng nguồn vốn và dịch vụ tài chính hiện đại hơn. Các doanh nghiệp có thể tham gia vào các thị trường mới như chứng khoán quốc tế, hàng hóa phái sinh, tín chỉ carbon, tài sản số hay các nền tảng tài chính chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, việc kết nối với khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và hệ thống logistics quốc tế cũng được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí giao dịch, mở rộng hoạt động thương mại xuyên biên giới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“TP. Hồ Chí Minh có lợi thế lớn để phát triển thành trung tâm tài chính quốc tế nhờ quy mô kinh tế chiếm khoảng 25% GDP cả nước, tốc độ tăng trưởng cao, vị trí chiến lược kết nối hàng hải quốc tế và chi phí vận hành chỉ bằng khoảng 1/5 so với Singapore, Hồng Kông hay Dubai. Đặc biệt, nguồn nhân lực công nghệ trẻ, khả năng thích ứng nhanh với mô hình tài chính mới và cơ chế thử nghiệm mở cho fintech được xem là lợi thế cạnh tranh quan trọng của VIFC-HCMC trong cuộc đua trở thành trung tâm tài chính mới nổi của khu vực”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân nêu quan điểm.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia, phân tích: Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 -2030 trên 10%, đồng thời nâng tỷ trọng kinh tế số lên khoảng 30% GDP và tăng mạnh đầu tư toàn xã hội. Để đạt mục tiêu này, nhu cầu vốn cho phát triển được đánh giá rất lớn, khoảng 260-280 tỷ USD mỗi năm, từ nay đến năm 2030.

Trong bối cảnh đó, VIFC-HCM được kỳ vọng trở thành kênh thu hút và kết nối dòng vốn quốc tế, tạo động lực cải cách thể chế và thúc đẩy thị trường tài chính phát triển theo chuẩn quốc tế. Các cơ chế đặc thù về ngoại hối, thuế, visa, hạ tầng và sandbox cho fintech được đánh giá sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính và mở rộng hoạt động kinh doanh.

Cơ hội cho doanh nghiệp tham gia vào các dự án hạ tầng lớn

Bên cạnh Trung tâm Tài chính Quốc tế, TP. Hồ Chí Minh cũng được nới rộng biên độ tăng trưởng nhờ Nghị quyết 260/2025/QH15; trong đó, bổ sung nhiều cơ chế ưu đãi cho khu thương mại tự do (FTZ), đặc biệt đối với các ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển, hạ tầng số và năng lượng. Ngoài ra, cơ chế “luồng xanh” cho nhà đầu tư chiến lược cũng được xem là điểm đột phá khi đơn giản hóa thủ tục đầu tư, kéo dài thời gian giải ngân và cho phép doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với đất đai, hạ tầng và các ưu đãi tài chính.

Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, đây là “cơ hội kim cương” để doanh nghiệp tham gia vào các dự án hạ tầng lớn, logistics, cảng biển, dịch vụ tài chính và các chuỗi giá trị mới hình thành quanh Trung tâm Tài chính Quốc tế và FTZ. Đồng thời, việc đẩy nhanh phát triển hạ tầng kết nối vùng, mô hình TOD và khai thác quỹ đất quanh các tuyến giao thông sẽ giúp giảm chi phí logistics, mở rộng liên kết vùng và tạo thêm dư địa đầu tư cho khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, thực tế cũng đang tồn tại chỉ ra nhiều rủi ro và thách thức lớn. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện pháp lý, trong khi đồng Việt Nam chưa phải đồng tiền tự do chuyển đổi. Nguy cơ rút vốn nhanh, rửa tiền, an ninh mạng và cạnh tranh quốc tế ngày càng lớn.

Khả năng tiếp cận tín dụng cũng tiếp tục là điểm nghẽn khi 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản thế chấp, trong khi 93,5% khoản vay yêu cầu tài sản đảm bảo. Bên cạnh đó, môi trường chính sách còn thiếu tính ổn định và khả năng dự báo. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho biết thường xuyên dự báo được thay đổi chính sách, còn hơn một nửa coi biến động chính sách là khó khăn lớn đối với hoạt động đầu tư dài hạn.

Để tận dụng cơ hội từ Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam và các cơ chế đặc thù mới, Tiến sĩ Cấn Văn Lực cho rằng, doanh nghiệp cần chủ động tái cấu trúc thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, tăng cường chuyển đổi số và chuyển đổi xanh nhằm tận dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí và hỗ trợ lãi suất.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng, logistics, dịch vụ tài chính trong FTZ và IFC; nâng cao năng lực quản trị rủi ro; tăng cường sử dụng các công cụ phái sinh tài chính và hàng hóa; đồng thời chủ động cập nhật chiến lược kinh doanh phù hợp với xu hướng “xanh và số”.