Tp. Hồ Chí Minh tăng tốc thu ngân sách ở giai đoạn nước rút

Tại kỳ họp cuối năm của Hội đồng nhân dân Tp. Hồ Chí Minh vừa qua, UBND thành phố đánh giá thu ngân sách nhà nước trên địa bàn là một trong những chỉ tiêu kinh tế có khả năng không đạt kế hoạch đã đề ra trong năm 2023.

Trước tác động của suy giảm kinh tế, hoạt động thu ngân sách đã phần nào bị ảnh hưởng đáng kể trong thời gian qua.

Với nỗ lực phấn đấu cao nhất, ngành tài chính Tp. Hồ Chí Minh hiện vẫn đang rốt ráo đẩy mạnh việc xử lý nợ đọng và giải pháp thu ngân sách ở giai đoạn nước rút với nỗ lực phấn đấu đạt kết quả cao nhất, nhằm tạo tiền đề cho năm 2024.

* Thu nội địa phấn đấu về đích

Theo UBND Tp. Hồ Chí Minh, năm 2023, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ước thực hiện 439.288 tỷ đồng, đạt 93,53% dự toán được giao và giảm 8,54% so với năm 2022.

Tính đến cuối tháng 11/2023, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ghi nhận khoảng 401.489 tỷ đồng, đạt 85,5% dự toán và giảm 8,5% so với cùng kỳ.

Cả 3 thành phần chính trong thu ngân sách đều giảm so với cùng kỳ; trong đó, thu nội địa giảm 4,7%, thu từ dầu thô giảm 15,8%, thu từ xuất nhập khẩu giảm 15,3%.

Theo Sở Tài chính Tp. Hồ Chí Minh, thu ngân sách nhà nước của thành phố thời gian qua bị ảnh hưởng nhiều từ hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp. Đáng chú ý, nhiều khoản thu vốn là thế mạnh của thành phố nhưng lại sụt giảm sâu do ảnh hưởng của tình hình khó khăn của thị trường; trong đó, có nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu bị ảnh hưởng nặng nề.

Bên cạnh đó, nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân vốn là thế mạnh của Tp. Hồ Chí Minh so với cả nước, song cũng ghi nhận khoản thu này giảm sâu. Đặc biệt, khoản thu từ hoạt động bất động sản, chuyển nhượng và làm hồ sơ trước bạ nhà đất, thu từ hoạt động kinh doanh chứng khoán… đều ghi nhận giảm mạnh trong năm nay.

Phân tích cụ thể hơn ở lĩnh vực thu nội địa, ông Nguyễn Nam Bình, Cục trưởng Cục Thuế Tp. Hồ Chí Minh cho biết, nguyên nhân chính của việc số thu ngân sách chưa đạt như kỳ vọng là do tình hình kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn và diễn biến khó lường, dẫn đến nhu cầu tiêu dùng giảm, chuỗi cung ứng chưa được phục hồi hoàn toàn, lạm phát tăng…

Những yếu tố trên đã tác động trực tiếp đến tình hình kinh tế Việt Nam và Thành phố, dù cho Quốc hội, Chính phủ, UBND Thành phố đã có nhiều chính sách kịp thời hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp. Tại Tp. Hồ Chí Minh, dưới áp lực giảm tốc rất lớn từ quý IV/2022 đã ảnh hưởng kéo dài sang quý I/2023 phản ánh qua chỉ số GRDP chỉ đạt 0,7% và dần cải thiện qua quý II/2023 với GRDP đạt 5,9%; quý III/2023 GRDP đạt 6,7%. 

Bên cạnh việc nguồn thu bị ảnh hưởng do tăng trưởng kinh tế chậm lại còn có nguyên nhân từ chính sách hỗ trợ thuế, phí, lệ phí cho người dân và doanh nghiệp.  Ước tổng số tiền miễn giảm trong 11 tháng trên 10.246 tỷ đồng với tổng số tiền thuế được gia hạn là 11.755 tỷ đồng.

Với diễn biến trên, Cục Thuế thành phố ước tính cả năm 2023, thu nội địa (bao gồm dầu thô) đạt khoảng 318.288 tỷ đồng, đạt 98,4% dự toán (hụt thu ước tính khoảng 5.287 tỷ đồng so với dự toán), bằng 94,4% so với cùng kỳ. Đối với khoản thu liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, ông Đinh Ngọc Thắng, Cục trưởng Cục Hải quan Tp. Hồ Chí Minh cho biết, việc số thu trong 11 tháng giảm (so với cùng kỳ) là do kim ngạch xuất nhập khẩu giảm.

Cụ thể, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lũy kế trong 11 tháng năm đạt 110,7 tỷ USD, giảm 11,15% (tương ứng 13,89 tỷ USD). Kim ngạch xuất nhập khẩu có thuế trong 11 tháng năm 2023 đạt 34,15 tỷ USD, giảm 15,26% (tương ứng 6,15 tỷ USD). Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lũy kế từ đầu năm đến ngày 31/12/2023 ước đạt 120,97 tỷ USD, giảm 10,62%, đạt 135,35 tỷ USD (tương ứng 10,26 tỷ USD).

Cục Hải quan Tp. Hồ Chí Minh dự báo số thu ngân sách của đơn vị trong năm 2023 ước đạt 121.000 tỷ đồng, gần bằng 83% dự toán pháp lệnh; giảm 15,4% (số tuyệt đối là 22.035 tỷ đồng) so với năm 2022.

Dù vẫn phải chịu nhiều áp lực, thách thức, song ngành tài chính Tp. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh các giải pháp trên tinh thần phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách ở mức cao nhất vào giai đoạn “nước rút”.

Riêng đối với hoạt động thu nội địa, lãnh đạo Cục Thuế Tp. Hồ Chí Minh cho biết, sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp; trong đó tập trung vào giải pháp đôn đốc các khoản nộp thuế giá trị gia tăng được gia hạn đến hạn nộp trong tháng 12, không để phát sinh nợ. Tp. Hồ Chí Minh phấn đấu cả năm 2023 thu nội địa (bao gồm dầu thô) 323.600 tỷ đồng, đạt 100% dự toán pháp lệnh được giao trong năm.

Hiện đơn vị này cũng đang triển khai các giải pháp xử lý nợ đọng, rà soát tăng nguồn thu từ đất để tạo nguồn lực bố trí chi đầu tư trên địa bàn; đồng thời tăng cường tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp, tiếp tục các chính sách miễn giảm thuế để nuôi dưỡng nguồn thu.

* Tập trung nuôi dưỡng nguồn thu

Năm 2024, Tp. Hồ Chí Minh được giao dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn là 482.851 tỷ đồng, tăng 2,8% dự toán năm 2023 và tăng 9,92% so với ước thực hiện năm 2023.

Dự toán này được xây dựng dựa trên dự toán thu chi ngân sách nhà nước năm 2023 của Bộ Tài chính; trong đó, thu nội địa là 333.960 tỷ đồng, tăng gần 14% con số ước thực hiện trong năm 2023; thu từ dầu thô là 17.900 tỷ đồng, giảm mạnh gần 28%; thu từ hoạt động xuất nhập khẩu 130.800 tỷ đồng, tăng hơn 8% và phần còn lại là thu từ viện trợ 191 tỷ đồng.

Ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch UBND Tp. Hồ Chí Minh đánh giá, việc thành phố được giao thu ngân sách trong năm 2024 tăng hơn dự toán và con số ước thực hiện năm nay là nhiệm vụ hết sức thách thức. Tuy vậy, thành phố sẽ nỗ lực hết sức để thực hiện và mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Tài chính, tháo gỡ kịp thời các cơ chế, chính sách để thành phố phát triển.

Trong bối cảnh hoạt động kinh tế của nhiều lĩnh vực trọng yếu trên địa bàn vẫn còn nhiều khó khăn thách thức như xuất nhập khẩu, bất động sản… thì việc dự toán thu nội địa năm 2024 tăng mạnh so với con số ước thực hiện của năm 2023 được xem là thách thức không nhỏ, nhất là đối với ngành thuế thành phố. Do đó, để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2024, các giải pháp mà ngành tài chính Tp. Hồ Chí Minh đưa ra là tập trung giải pháp nuôi dưỡng nguồn thu.

Theo đó, Tp. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong năm 2024; tập trung hướng dẫn doanh nghiệp, đẩy mạnh quá trình triển khai xử lý hồ sơ miễn, giảm thuế, tiền thuê đất; đẩy mạnh tuyên truyền hướng dẫn và triển khai nhanh chóng chính sách hỗ trợ mới.

Cục Thuế thành phố đề xuất Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ cho người nộp thuế trong năm 2024 tương tự như năm 2023, tạo nguồn tài chính cho doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh sớm phục hồi. Đồng thời, kiến nghị thời gian ban hành các chính sách hỗ trợ ngay từ đầu năm 2024 để giúp doanh nghiệp có thể chủ động phương án tài chính, tận dụng chính sách một cách hiệu quả nhất.

Sở Tài chính thành phố đang phối hợp với các sở ngành, quận huyện tham mưu, xây dựng thực hiện chính sách để phát huy nhanh chóng cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Tp. Hồ Chí Minh để tăng nguồn thu; đồng thời, rà soát tăng nguồn thu từ đất để tạo nguồn lực bố trí chi đầu tư trên địa bàn; tăng cường tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp, tiếp tục các chính sách miễn giảm thuế để nuôi dưỡng nguồn thu...

Tại buổi làm việc với UBND Tp. Hồ Chí Minh và các đơn vị trong ngành mới đây về vấn đề tài chính – ngân sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc dự báo, tình hình kinh tế xã hội năm 2024 sẽ còn nhiều khó khăn, thách thức. Hoạt động thu ngân sách nhà nước theo đó cũng sẽ có nhiều khó khăn hơn.

Lãnh đạo Bộ Tài chính đề nghị UBND Tp. Hồ Chí Minh chỉ đạo các đơn vị tập trung giải pháp nhằm tăng thu ngân sách nhà nước như kết nối hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền, hóa đơn xăng dầu; thực hiện giải pháp nhằm ngăn chặn hóa đơn điện tử giả. Đồng thời, tập trung quản lý thuế thương mại điện tử… bởi đây được xem là những nguồn thu rất tiềm năng trong thời gian tới.