Ưu tiên giữ “neo” vĩ mô trước áp lực chi phí và lãi suất gia tăng

Trước áp lực chi phí và lãi suất gia tăng, việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô đang trở thành ưu tiên hàng đầu trong điều hành chính sách. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cũng chịu tác động rõ nét, buộc phải thận trọng hơn trong quản trị dòng tiền và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Doanh nghiệp trước ngưỡng “co cụm” dòng tiền

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam năm 2026 lần thứ I do Báo Người Lao động tổ chức ngày 26/3, bà Lâm Thúy Ái, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn cho biết: Để đảm bảo chi phí và an toàn tài chính, các doanh nghiệp chỉ có thể tập trung vào việc cắt giảm những chi phí không cần thiết, tăng cường ứng dụng công nghệ, tối ưu vận hành để giảm chi phí.  Tuy nhiên, mức độ tiết giảm này không đủ bù đắp cho áp lực chi phí đang gia tăng nhanh chóng.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là mặt bằng lãi suất. Theo ghi nhận, lãi suất vay vốn đang dao động quanh mức 8–9%/năm và có xu hướng tiếp tục tăng. Nếu lãi suất vượt ngưỡng 10% hoặc cao hơn, nhiều doanh nghiệp sẽ phải cân nhắc lại chiến lược tài chính. Khi chi phí vốn trở nên quá cao, việc đầu tư vào sản xuất kinh doanh không còn hấp dẫn so với gửi tiền vào ngân hàng để đảm bảo an toàn.

Theo bà Lâm Thúy Ái, nếu xu hướng lãi suất tăng tiếp diễn, khả năng dịch chuyển dòng tiền từ sản xuất sang kênh tiết kiệm là hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với các ngành sản xuất và dịch vụ, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn vốn vay. Trong trường hợp lãi suất tăng lên mức “mười mấy phần trăm”, nhiều doanh nghiệp sẽ khó có thể duy trì hoạt động hiệu quả.

Hệ lụy không chỉ dừng lại ở phạm vi doanh nghiệp. Khi chi phí tài chính gia tăng, doanh nghiệp buộc phải cắt giảm chi phí; trong đó có chi phí lao động. Nếu việc cắt giảm nhân sự diễn ra trên diện rộng, thu nhập người lao động sẽ suy giảm, kéo theo sức mua yếu đi và dòng tiền trong nền kinh tế bị đình trệ. Đây là vòng xoáy tiêu cực có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng chung.

Cũng chung sự lo ngại này, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) cho biết, lãi suất hiện nay đã tăng mạnh so với trước đây. Nếu trước kia doanh nghiệp chỉ vay với mức từ 6–7%/năm thì nay đã lên tới từ 11–12%, thậm chí 13%; riêng lĩnh vực bất động sản có thể lên đến 15%. Mức tăng này tạo áp lực rất lớn, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ trong bối cảnh chi phí đầu vào đồng loạt leo thang.

Không chỉ lĩnh vực sản xuất, ngành du lịch cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel cho biết, chi phí vận chuyển quốc tế, đặc biệt là các tuyến đi châu Âu, đang tăng mạnh do giá nhiên liệu leo thang và các đường bay phải điều chỉnh kéo dài. Trước tình hình đó, doanh nghiệp du lịch buộc phải tái cơ cấu sản phẩm, chuyển từ tour dài hạn sang ngắn hạn, đồng thời kiểm soát chặt chi phí và thiết kế các gói dịch vụ phù hợp với khả năng chi tiêu đang thu hẹp của người dân.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp kỳ vọng chính sách tiền tệ sẽ linh hoạt hơn, đảm bảo dòng vốn cho sản xuất với chi phí hợp lý, đồng thời kiểm soát tín dụng vào các lĩnh vực đầu cơ. Các đề xuất như điều hành tỷ giá linh hoạt và giãn thuế, phí cũng được đưa ra nhằm giảm áp lực chi phí.

Ưu tiên giữ “neo” vĩ mô

Thực tế, áp lực chi phí gia tăng, mặt bằng lãi suất chịu sức ép cùng những rủi ro từ môi trường quốc tế đang tạo ra thách thức không nhỏ đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô của Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê (Ngân hàng Nhà nước), căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, vẫn tiềm ẩn nguy cơ leo thang, kéo theo những hệ lụy khó lường đối với kinh tế toàn cầu. Dòng vốn toàn cầu có xu hướng dịch chuyển về các tài sản an toàn như USD, làm gia tăng biến động tỷ giá và chi phí vốn tại các nền kinh tế mới nổi.

Với độ mở lớn, kinh tế Việt Nam khó tránh khỏi tác động lan tỏa. Dù kim ngạch xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông không đáng kể, nhưng các yếu tố gián tiếp như giá năng lượng, chi phí logistics và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm có thể ảnh hưởng đáng kể tới các ngành xuất khẩu chủ lực.

Trước bối cảnh đó, đại diện Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm đạt mục tiêu kép: kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Các công cụ như lãi suất, tỷ giá, tín dụng và nghiệp vụ thị trường mở sẽ được vận hành đồng bộ, hướng tới giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn.

Đáng chú ý, dòng vốn tín dụng sẽ tiếp tục được ưu tiên cho lĩnh vực sản xuất kinh doanh và các ngành động lực tăng trưởng, trong khi tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro vẫn được kiểm soát chặt chẽ; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.

Từ góc độ thị trường, một số ngân hàng cũng đang chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ khách hàng. Ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường tài chính Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cho biết, ngân hàng sẵn sàng áp dụng mức lãi suất cho vay thấp hơn khoảng 1–2 điểm phần trăm so với thông thường đối với nhóm khách hàng sản xuất và xuất khẩu – những đối tượng đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào và logistics. Đồng thời, ACB định hướng tăng cường tài trợ vốn cho các khu công nghiệp, nhằm gián tiếp hỗ trợ hoạt động sản xuất trong nước.

Với nhóm khách hàng chủ lực là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh, ngân hàng này không chỉ cung cấp các gói lãi suất ưu đãi mà còn đẩy mạnh tư vấn thuế; đồng thời triển khai các giải pháp phòng ngừa rủi ro tài chính nhằm nâng cao sức chống chịu cho doanh nghiệp.

Từ góc độ chuyên gia, Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng, trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, doanh nghiệp cần ưu tiên quản trị dòng tiền, kiểm soát tồn kho và duy trì quy mô sản xuất hợp lý. Việc giữ vững thị trường, bảo toàn chuỗi cung ứng và ổn định lực lượng lao động sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nhanh chóng phục hồi khi điều kiện kinh doanh cải thiện.

Ông cũng nhấn mạnh các chính sách hỗ trợ về thuế, phí cần tiếp tục được triển khai hiệu quả nhằm giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực vừa và nhỏ. Tuy nhiên, trong mọi kịch bản, ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là “mỏ neo” quan trọng để củng cố niềm tin thị trường.

“Trước những biến động địa chính trị phức tạp, việc giữ vững ổn định về tỷ giá, lãi suất và thanh khoản không chỉ giúp nền kinh tế chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn”, Tiến sĩ Trần Du Lịch nhận định.

Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội cũng cho rằng, chính sách tiền tệ cần đồng thời đảm bảo kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và giữ an toàn hệ thống. Việc ưu tiên ổn định thanh khoản và mặt bằng lãi suất là yếu tố then chốt, khi áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ chi phí đẩy.

Trong bối cảnh nhiều biến số khó lường từ bên ngoài, việc giữ vững ổn định vĩ mô không chỉ giúp nền kinh tế tăng khả năng chống chịu, mà còn tạo dư địa để duy trì đà phục hồi và hướng tới tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.