Ưu tiên nguồn lực đầu tư dự án hạ tầng giao thông có tính lan tỏa

Trên cơ sở bài học kinh nghiệm này, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu tập trung cho các dự án trọng điểm của ngành, từ đó phát huy tính lan tỏa của các công trình này trong việc thực hiện mục tiêu phát triển đất nước được Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ 1, năm 2025–2030 đặt ra.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, Bộ Xây dựng ưu tiên phân bổ nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng trọng điểm, tập trung cho các dự án có tính chất lan tỏa như đường bộ cao tốc, cảng hàng không trung chuyển, đường sắt tốc độ cao, hạ tầng đô thị thông minh và phát triển không gian ngầm đô thị…

Bộ Xây dựng cũng tiếp tục kết hợp linh hoạt vốn đầu tư công, vốn vay, nguồn lực từ khai thác đất, ưu tiên nguồn lực để đầu tư xây dựng giao thông xanh, giao thông phát thải thấp, vật liệu tái chế, sử dụng năng lực của tư nhân; tận dụng cơ hội của các hiệp định thương mại tự do để thu hút đầu tư nguồn lực mạnh, xanh, đô thị hóa theo mô hình kinh tế xanh, phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng tập trung đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy hoạch quốc gia, quy hoạch ngành. Theo đó, đề xuất cơ chế chính sách để thu hút đầu tư từ xã hội, khơi thông các điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công, huy động nguồn đầu tư tư nhân theo tinh thần nghị quyết của Bộ Chính trị.

Bộ Xây dựng cũng tập trung thực hiện đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, trọng tâm là nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị; nhân lực ứng dụng công nghệ số, công nghệ xanh… Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh. Phát triển phương tiện giao thông vận tải theo mô hình phát thải thấp, sử dụng năng lượng xanh. Đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghiên cứu, đề xuất tham gia các dự án hạ tầng giao thông kết nối trong khu vực, góp phần xây dựng một mạng lưới giao thông vận tải kết nối đồng bộ và hiệu quả.

Trong quá trình chỉ đạo điều hành, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn khẳng định luôn bám sát chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, phân công rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, đồng thời bố trí nguồn lực tập trung, nhất là các dự án trọng điểm của ngành.

Bộ Xây dựng tiếp tục quan tâm, chú trọng hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, cụ thể là thể chế hóa các chủ trương chính sách của Đảng, tạo cơ chế thuận lợi cho đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ hiện đại, đẩy mạnh công tác phân cấp, phân quyền, cụ thể trong xây dựng đường cao tốc.

Thời gian qua, nhiệm vụ phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng đi trước mở đường và coi hạ tầng giao thông như là mạch máu của nền kinh tế. Hạ tầng đến đâu sẽ phát triển được kinh tế và mở rộng không gian phát triển của đất nước đến đó.

Với tinh thần đó, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã chỉ ra 3 đột phá, trong đó có đột phá về hạ tầng giao thông. Bộ Chính trị đã ban hành rất nhiều nghị quyết và trên cơ sở ấy, Đảng ủy Chính phủ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các bộ, ngành thực hiện, trong đó có Bộ Xây dựng. Kết quả trong giai đoạn 2020–2025 đã đạt được những thành tựu lớn khi hoàn thành và hoàn thành vượt mục tiêu 3.000 km đường cao tốc trong khi năm 2020 chỉ đạt được 1.163 km đường cao tốc.

Kết quả này có được một phần do công tác phân cấp, phân quyền, cụ thể trong xây dựng đường cao tốc trong thời gian qua. Trước kia tất cả đường cao tốc do Bộ Giao thông Vận tải (cũ) tổ chức triển khai. Hiện nhiều dự án, nhất là dự án đường bộ, đường cao tốc do UBND các tỉnh, thành phố chủ trì tổ chức thực hiện, từ đó huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế nhanh và bền vững, đồng thời hình thành được hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, giảm được chi phí logistics. Năm 2018 chi phí logistics là 21%, đến nay chỉ còn 17,5% và với hệ thống hạ tầng đồng bộ tới đây sẽ tiếp tục giảm được chi phí.

Các lĩnh vực giao thông khác cũng ghi nhận kết quả nổi bật, đã khởi công và sẽ khánh thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hình thành 2 cảng cửa ngõ quốc tế. Năng lực của cảng biển quốc tế sẽ tiếp nhận được các tàu container lớn nhất trên thế giới. Nhìn chung, công suất năng lực của cảng biển tăng 1,5 lần, cảng hàng không tăng 1,34 lần.

Trong lĩnh vực đường sắt đã đưa vào khai thác các tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông, tuyến Bến Thành – Suối Tiên, tuyến Nhổn – ga Hà Nội và tiếp tục thực hiện các dự án đường sắt đô thị, ngoài ra từng bước thực hiện các dự án đường sắt lớn như Lào Cai – Hải Phòng – Hà Nội, đường sắt tốc độ cao Bắc Nam.

Đối với các doanh nghiệp trong ngành giao thông vận tải và xây dựng cũng đã hình thành hệ sinh thái đủ mạnh, đủ nguồn lực, đủ năng lực, quản lý hiện đại, tiếp cận và chuyển giao làm chủ được công nghệ tiên tiến trong đầu tư xây dựng. Trước kia khi xây cầu phải đi học tập các tập đoàn của Nhật Bản, trên thế giới, đến nay nhà thầu Việt Nam có thể làm từ thi công, giám sát, thiết kế, hay công nghệ khoan hầm, khoan hầm qua núi.

Bộ Xây dựng cũng chủ động nghiên cứu các chính sách để đẩy mạnh khoa học và công nghệ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tạo điều kiện hình thành các doanh nghiệp công nghệ giao thông vận tải đủ khả năng tham gia sản xuất các phương tiện giao thông, mở rộng liên doanh liên kết trong và ngoài nước để huy động vốn chuyển giao công nghệ, trao đổi kinh doanh, quản lý điều hành và thực hiện lộ trình nội địa hóa, phát triển doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng xã hội, phát triển đường sắt tốc độ cao.

Với sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương và đồng thuận, ủng hộ mạnh mẽ của Nhân dân, ngành xây dựng quyết tâm phát huy truyền thống “đi trước mở đường”, hoàn thành trọng trách phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, thông minh, góp phần cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thực hiện thắng lợi các đột phá chiến lược, đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030.