Vấn đề Brexit: Nước Anh kẹt giữa EU và Bắc Ireland (Phần 2)

Vấn đề Brexit: Nước Anh kẹt giữa EU và Bắc Ireland. Ảnh minh họa: TTXVN

Đây là một thỏa thuận mang tính quyết định đối với sự sống còn của chính phủ của bà, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Hợp nhất dân chủ (DUB), đảng liên minh với đảng Bảo thủ của Thủ tướng Theresa May, đang dọa bỏ phiếu phản đối kế hoạch Brexit.

Hai quan chức chính phủ theo chủ nghĩa phản đối châu Âu được cho là sắp từ chức, trong khi các nghị sĩ Hạ viện đồn rằng Thủ tướng May đã sẵn sàng nhất trí các điều khoản và điều kiện của kế hoạch dự phòng về liên minh hải quan (trong trường hợp Anh và EU không đạt được thỏa thuận sau giai đoạn chuyển tiếp), theo đó nước Anh sẽ tiếp tục ở lại liên minh hải quan “tạm thời” mà chưa có ngày kết thúc.

Trong lúc này, đảng DUP dọa sẽ ngừng ủng hộ chính phủ thiểu số của bà May, bởi lẽ theo bản kế hoạch dự phòng nói trên, nước Anh chấp thuận việc Bắc Ireland tiếp tục nằm trong Khu vực thị trường chung châu Âu.

Các quan chức tham gia cuộc gặp nội các tối ngày 11/10 cho hay vấn đề liên quan đến biên giới Ireland gây nhiều tranh cãi sắp kết thúc. Thủ tướng May đã phát đi tín hiệu rằng bà có thể chấp thuận yêu cầu của phía Brussels rằng Bắc Ireland vẫn nằm trong Khu vực thị trường chung châu Âu trong giai đoạn thực hiện kế hoạch dự phòng, nhằm đảm bảo sẽ không tồn tại biên giới cứng ở Ireland, một tình huống nếu xảy ra đồng nghĩa với việc sẽ có sự kiểm soát hàng hóa công nghiệp và các sản phẩm khác từ Anh sang Bắc Ireland.

Mặc dù Trưởng đoàn đàm phán EU Michel Barnier khẳng định điều này sẽ được giảm thiểu. Ông Barnier có lẽ sẽ tán thành yêu cầu của Chính phủ Anh rằng trong khi chờ một thỏa thuận thương mại sâu rộng giữa Anh và EU được hoàn tất, thì kế hoạch dự phòng cần đề cập đến một liên minh hải quan cho toàn Vương quốc Anh, nhằm tránh một biên giới hải quan trên Biển Ireland

Thủ tướng Theresa May đã chấp thuận việc chưa chốt ngày kết thúc kế hoạch dự phòng này, mặc dù người ta vẫn dùng những từ ngữ kiểu như sẽ có một thỏa thuận tạm thời với đường hướng rõ ràng nhằm đạt được một thỏa thuận thương mại cuối cùng trên tinh thần tạo ra môi trường thương mại không rào cản.

Ông Jacob Rees-Mogg, người đứng đầu Nhóm nghiên cứu châu Âu theo đường lối ủng hộ Brexit, cho hay thuế thu nhập là biện pháp tạm thời. Theo ông, việc không có ngày kết thúc đồng nghĩa với việc nước Anh sẽ mãi ở trong liên minh hải quan.

Hai quan chức chính phủ được cho là đang dự định từ chức do bất đồng quan điểm với kế hoạch Brexit của Thủ tướng May gồm bà Andrea Leadsom, người đứng đầu Hạ viện, và Bộ trưởng Việc làm và lương hưu, bà Esther McVey, đều không được mời tham dự cuộc gặp do bà May triệu tập.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới nhất, bà McVey một lần nữa từ chối ủng hộ chiến lược Brexit của Thủ tướng. Tin đồn rằng hai nữ quan chức này sẽ nói nhiều đến chuyện ra đi vào cuối tuần này, cũng như cân nhắc điều họ cần phải làm.

Trong khi đó, bất chấp sự phản đối của những quan chức hoài nghi châu Âu đối với kế hoạch Brexit của mình, bà May kỳ vọng sẽ có được sự ủng hộ từ phía các quan chức “thân tín” trong nội các của bà, trong đó phải kể tới hai quan chức ủng hộ Brexit nhiệt thành nhất là Bộ trưởng Môi trường, thực phẩm và nông thôn Anh Michael Gove và Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Brexit Dominic Raab.

Các nhân vật khác trong đội ngũ thân tín của Thủ tướng May còn phải kể tới Bộ trưởng Tài chính Philip Hammond, Ngoại trưởng Jeremy Hunt và Bộ trưởng Kinh doanh, năng lượng và chiến lược công nghiệp Greg Clark.

Một trong những thách thức lớn nhất đối với các nhà đàm phán Anh hiện nay là cân bằng được lập trường của EU rằng kế hoạch dự phòng kéo dài đến khi cần với yêu cầu từ phía Anh rằng kế hoạch này là có giới hạn và mang tính tạm thời.

Các quan chức hai bên đều khai thác các lựa chọn cho thấy kế hoạch dự phòng liên quan đến vấn đề liên minh hải quan sẽ đáo hạn một khi thỏa thuận sâu rộng hơn được hoàn thành. Điều này có thể bị ràng buộc vào một khung thời gian đã được hai bên nhất trí cho việc tiến tới một thỏa thuận.

Mặt khác, nước Anh cũng muốn đảm bảo EU không thể khiến Anh bị mắc kẹt trong liên minh hải quan. Các nhà đàm phán đã thảo luận việc đề ra các tiêu chí cho việc ra quyết định ngừng kế hoạch dự phòng. Tuy nhiên, các nhà ngoại giao EU cho rằng điều này chỉ càng cho thấy quyết định này rốt cuộc cần có sự thống nhất của cả EU và Anh./.