Vận tải biển toàn cầu tăng mạnh bất chấp căng thẳng địa chính trị

Tàu vận tải hàng hóa qua eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo số liệu thống kê mới nhất do công ty nghiên cứu thị trường Container Trades Statistics (CTS) của Anh vừa công bố, lượng container vận chuyển trên toàn cầu trong 6 tháng đầu năm nay đạt 98,4 triệu TEU, tăng 5,2% so với cùng kỳ năm 2025 và 9,8% so với nửa đầu năm 2024. TEU là đơn vị tương đương một container tiêu chuẩn dài 20 feet, được sử dụng phổ biến để đo khối lượng vận tải container.

CTS nhận định thị trường container toàn cầu một lần nữa cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước những căng thẳng địa chính trị và tình trạng bất ổn kinh tế. Kết quả này cũng phù hợp với xu hướng thị trường mà tập đoàn vận tải biển CMA CGM của Pháp ghi nhận khi công bố kết quả kinh doanh sáu tháng đầu năm.

Riêng trong tháng 6/2026, lượng container vận chuyển trên toàn cầu giảm 1,7% so với cùng kỳ năm ngoái, song CTS cho rằng mức giảm này chưa phản ánh đầy đủ diễn biến của thị trường. Tính bình quân, lượng hàng vận chuyển đạt khoảng 570.000 container/ngày trong nửa đầu năm nay, cao hơn mức 561.000 container/ngày của cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu thực tế vẫn ở mức cao.

Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh hoạt động vận tải biển quốc tế chịu tác động đáng kể từ cuộc khủng hoảng tại Trung Đông. Theo CTS, cuộc khủng hoảng bắt đầu từ cuối tháng 2/2026 với các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã làm giảm khoảng 2 điểm phần trăm tăng trưởng khối lượng vận tải container toàn cầu. Tuy nhiên, thị trường vẫn duy trì mức tăng trên 5%, cho thấy sức cầu tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng đỡ hoạt động vận tải biển.

Xét theo khu vực, phần lớn các thị trường lớn đều ghi nhận lượng container xuất khẩu tăng trong 6 tháng đầu năm 2026. Hai ngoại lệ là châu Âu và khu vực tiểu lục địa Ấn Độ - Trung Đông, nơi hoạt động vận chuyển bị ảnh hưởng bởi tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz. 

Viễn Đông tiếp tục dẫn đầu thế giới cả về lượng container xuất khẩu lẫn tốc độ tăng trưởng. Trong nửa đầu năm nay, số container rời các cảng trong khu vực tăng 9%, tương đương mức tăng khoảng 5 triệu TEU so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này tiếp tục củng cố vị trí của Trung Quốc trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa bằng đường biển trên toàn cầu.

Đáng chú ý, châu Phi cận Sahara đang trở thành một trong những thị trường có mức tăng nhập khẩu mạnh nhất đối với hàng hóa từ châu Á. Lượng container từ các cảng lớn của Trung Quốc tới khu vực này tăng tới 30% trong 6 tháng đầu năm 2026.

Tại Bắc Mỹ, nhập khẩu container cũng trở lại đà tăng, dù ở mức khiêm tốn, với mức tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, lượng hàng nhập từ Viễn Đông tăng 4%. CTS cho rằng diễn biến này có thể liên quan đến việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh đơn hàng trước những thay đổi lớn về chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Hai hãng vận tải biển lớn là Maersk và Hapag-Lloyd dự kiến công bố kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm nay vào ngày 13/8. Các số liệu này được kỳ vọng sẽ cho thấy rõ hơn tình hình của ngành vận tải container, trong khi thị trường đang theo dõi tác động của việc nối lại hoạt động qua eo biển Hormuz đối với lưu lượng hàng hóa trong nửa cuối năm nay.

Dù khối lượng vận chuyển tiếp tục tăng, giá cước vận tải container lại có xu hướng giảm trong những tuần gần đây. Theo CTS, trong các giai đoạn thị trường biến động, giá cước thường phản ứng với những thay đổi về cung-cầu nhanh hơn số liệu về khối lượng hàng hóa. Vì vậy, diễn biến giá cước có thể là một trong những chỉ dấu rõ nhất về phản ứng của thị trường trước những thay đổi của tình hình địa chính trị trong thời gian tới.

Áp lực giảm giá còn đến từ việc hàng loạt tàu container cỡ lớn mới đang được bàn giao và đưa vào khai thác, làm năng lực vận chuyển của đội tàu thế giới tăng nhanh. Trong bối cảnh nguồn cung tàu ngày càng lớn, nguy cơ dư thừa công suất đang gia tăng, tạo thêm sức ép lên giá cước dù nhu cầu vận chuyển hàng hóa toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao.