Vẹm xanh miền Tây: Khi lộc biển hồi sinh những bờ bãi ngập mặn

Nhờ nghề nuôi, khai thác vẹm xanh, nhiều hộ dân vùng ven biển Tây Nam thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm, đời sống ngày càng khấm khá. Tuy nhiên, cùng với “lộc biển”, người nuôi vẹm cũng đối mặt nỗi lo mất trộm khi tình trạng khai thác lén tại các bãi nuôi ven biển diễn biến phức tạp, gây thiệt hại không nhỏ cho người dân.

Tỉnh An Giang có bờ biển dài hơn 200 km, có nhiều lợi thế về nuôi trồng, khai thác nguồn lợi thủy sản như: nuôi tôm, cua biển, sò huyết, vẹm xanh, sò lụa, hàu… Đặc biệt, tại vùng ven biển Tây Nam thuộc vùng Miệt Thứ như: Đông Thái, Vân Khánh, Đông Hòa, người dân khai thác tốt mặt biển ven bãi bồi để thu hoạch vẹm xanh, thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Là một trong những người gắn bó lâu năm với nghề khai thác vẹm xanh ở xã Vân Khánh, ông Nguyễn Văn Tèo, ấp Kim Quy B, xã Vân Khánh, tỉnh An Giang chia sẻ, nhiều năm trước người dân địa phương chủ yếu khai thác vẹm khi chúng bám vào các thân cây, rễ cây khu vực gần bờ biển và cắm thêm cọc tràm để vẹm bám nhiều hơn; tuy nhiên, khi lớn nặng dần, vẹm dễ rơi xuống bùn và chết, thu hoạch không được nhiều. Chính vì thế, người dân đã nghĩ ra nhiều cách để khai thác vẹm hiệu quả, đó là dùng túi lưới buộc vào thân cọc tràm rồi cắm xuống biển để vẹm bám vào, giảm tỷ lệ hao hụt và giúp việc thu hoạch vẹm được thuận lợi, đỡ vất vả hơn.

“Trước đây, khi thu hoạch người dân phải lặn ngụp vất vả gỡ từng con, vừa cực nhọc vừa thất thoát số lượng khá lớn; còn những năm gần đây, khi treo túi lưới vào cọc tràm, chúng tôi chỉ cần nhổ cọc, cắt túi lưới kéo lên là thu hoạch được vẹm. Trung bình, mỗi cọc kéo lên khoảng 10 kg đến 20 kg, thậm chí có những cọc đạt khoảng 30 kg vẹm. Tôi được bố trí khoảng 2 ha mặt nước, thiết kế 4.000 cọc tràm; giá vẹm thường dao động từ 12.000 đồng đến 15.000 đồng/kg, mỗi vụ thu nhập hơn 270 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi hơn 200 triệu đồng/vụ, cuộc sống gia đình ngày càng khấm khá hơn”, ông Tèo chia sẻ.

Ông Huỳnh Văn Sơn, ngụ xã Vân Khánh cũng cho biết, nhờ áp dụng kỹ thuật treo túi lưới vào cọc tràm nuôi vẹm mà cuộc sống gia đình ngày càng khá hơn. Theo ông Sơn, vẹm xanh mỗi năm nuôi một vụ khoảng 10 tháng cho thu hoạch. Người nuôi chỉ cần đầu tư cọc tràm và lưới tạo thành túi buộc vào cọc cắm ở một khu vực ven bờ biển và vẹm con tự bám vào túi lưới, bám cọc tràm phát triển đến khi thành vẹm thương phẩm rồi thu hoạch bán chứ không cần chăm sóc, không phải cho ăn gì. Tuy nhiên, để có được nhiều vẹm con bám vào túi lưới và phát triển tốt, đòi hỏi kỹ thuật bố trí cọc tràm là phải cột dây các cọc tràm thành ô với nhau nhằm tăng sức chống chịu với sóng gió, chứ nếu như cắm cọc tràm đơn lẻ sẽ dễ bị sóng biển cuốn đi.

Theo ông Sơn, nghề nuôi, khai thác vẹm xanh những năm gần đây gặp khó khăn do xuất hiện một số đối tượng lén khai thác trộm của người nuôi. Do khu vực nuôi vẹm ven bờ biển có diện tích rộng vài ha nên người nuôi rất khó trông giữ; những đối tượng này thường tranh thủ lúc đêm tối khai thác trộm, gây thất thoát khá lớn số lượng vẹm thương phẩm.

“Nông dân chúng tôi rất trân trọng nghề nuôi vẹm xanh và cho rằng đây là lộc trời, lộc biển giúp người dân ven biển có được nguồn thu nhập chăm lo cuộc sống gia đình. Tuy nhiên, rất mong chính quyền địa phương, ngành chức năng tăng cường các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh với các đối tượng khai thác trộm vẹm xanh của bà con”, ông Sơn nói.

Ông Phạm Văn Quỳnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vân Khánh, tỉnh An Giang cho biết, xã có bờ biển dài hơn 9 km, có lợi thế nuôi trồng, khai thác thủy hải sản với các loài như: tôm, cua, mực, bạch tuộc, sò huyết, vẹm xanh, sò lụa, sò lông…; trong đó, có hàng chục hộ chuyên sống bằng nghề nuôi, khai thác vẹm xanh. Sản lượng vẹm xanh thu hoạch mỗi năm của xã hơn 1.000 tấn. Đây cũng là một trong những loài vật nuôi góp phần phát triển kinh tế và ổn định an sinh xã hội của xã.

“Xã sẽ tăng cường công tác gìn giữ, bảo đảm an ninh trật tự; đồng thời phối hợp với ngành chuyên môn tổ chức hội thảo, tập huấn hướng dẫn kỹ thuật nuôi hiệu quả, đầu tư hạ tầng giao thông, tăng cường liên kết ổn định đầu ra nhằm giúp nghề nuôi, khai thác vẹm xanh nói riêng, các loài thủy hải sản nói chung phát triển bền vững hơn”, ông Quỳnh thông tin thêm.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, tỉnh hiện có hơn 23.000 ha nuôi nhuyễn thể ven biển; trong đó, chủ yếu là vẹm, sò, nghêu, hến. Mỗi năm, tỉnh thu hoạch hơn 95.000 tấn. Bên cạnh tạo sinh kế cho người dân vùng ven biển, các mô hình nuôi nhuyễn thể còn gắn liền với phục hồi rừng ngập mặn, góp phần chắn sóng, bảo vệ bờ biển.

“Ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh tăng cường công tác quan trắc, dự báo tình hình để định hướng người dân nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh mời gọi doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết, chế biến, tiêu thụ, từng bước xây dựng thương hiệu một số loài nhuyễn thể như vẹm xanh, sò huyết, hướng tới xuất khẩu”, ông Toàn thông tin thêm.