Xung đột Trung Đông khơi lại nỗi lo khủng hoảng khí đốt tại châu Âu

Diễn biến đó làm dấy lên lo ngại rằng châu Âu có thể phải hứng chịu một cuộc khủng hoảng năng lượng tương tự như năm 2022.

Các nước châu Âu phụ thuộc rất lớn vào khí đốt nhập khẩu. Tuy nhiên, cuộc chiến ở Trung Đông bùng nổ đã khiến nhà sản xuất khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) lớn là Qatar (Ca-ta) phải ngừng sản xuất do thiếu tàu vận chuyển. Hệ quả lập tức thể hiện trên thị trường: Giá khí đốt tự nhiên tham chiếu của châu Âu - Dutch TTF - tăng gấp đôi lên hơn 60 euro/megawatt giờ (tương đương 69,78 USD/MWh). Dù đã giảm nhẹ vào hôm 4/3, mức giá này vẫn tương đương với thời điểm đầu năm 2023.

Dù chưa đạt đến mức đỉnh điểm hơn 100 euro/megawatt giờ của năm 2022, sự biến động này đang gây ra những tác động tức thì đến nền kinh tế thực. Uniden - Hiệp hội thương mại đại diện cho các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng như hóa chất, thép và giấy của Pháp - cho biết, xung đột đang khiến hoạt động sản xuất chậm lại, đặc biệt là ngành hóa chất. Họ cho hay các công ty nghiêng về lựa chọn giảm sản lượng, thay vì mua năng lượng với giá quá cao.

Cùng với đó, Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ SDI của Pháp cũng cảnh báo các công ty quy mô nhỏ đang đối mặt với cú sốc về dòng tiền. Tại Đức, các công ty không có hợp đồng năng lượng dài hạn đang bị tác động trực tiếp bởi biến động giá cả.

Một nguồn tin từ Ủy ban châu Âu (EC) khẳng định hiện chưa có vấn đề về an ninh nguồn cung. Tuy nhiên, giá cả và hậu quả của đợt tăng này vẫn là mối quan tâm lớn.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đã có những thay đổi đáng kể so với năm 2022, thời điểm châu Âu phải đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung khí đốt qua đường ống từ Nga liên quan đến dịch quân sự tại Ukraine. Nếu như khi đó châu Âu có cơ sở hạ tầng nhập khẩu LNG rất hạn chế, thì nay khu vực này đã phát triển đủ các trạm tiếp nhận để đa dạng hóa nguồn cung.

Trong năm 2025, Mỹ đã vươn lên trở thành nhà cung cấp LNG hàng đầu của châu Âu, tiếp theo là Nga, trong khi Qatar chỉ đứng thứ ba với 8% thị phần. Giới chức EC lưu ý rằng hiện nay chỉ một phần nhỏ lượng khí đốt nhập khẩu của EU đi qua eo biển Hormuz, trong khi nhu cầu tiêu thụ nhìn chung cũng đã giảm.

Dù vậy, những rủi ro dài hạn vẫn hiện hữu. Cuộc khủng hoảng hiện tại có thể đẩy chi phí dự trữ khí đốt cho mùa Đông tới lên cao. Đáng chú ý, các cơ sở dự trữ khí đốt của châu Âu chỉ mới đầy 30% vào cuối tháng 2/2026, so với mức 62% cùng kỳ năm 2024.

Câu hỏi then chốt lúc này là việc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ kéo dài bao lâu. Ông Laurent David, Tổng giám đốc hiệp hội các nhà nhập khẩu LNG, cho hay lượng LNG xuất khẩu từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) chiếm 20% nguồn cung toàn cầu, trong đó 90% được đưa sang châu Á. Việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa càng lâu sẽ càng khiến sự cạnh tranh giành các nguồn cung còn lại trở nên khốc liệt, dẫn đến một cuộc chiến về giá giữa các nước châu Á và châu Âu. Trong khi đó, các nguồn cung thay thế là rất hạn chế - nhà sản xuất lớn nhất Tây Âu là Na Uy hiện đã hoạt động ở công suất tối đa.

Ông David cảnh báo rằng trước khi các cơ sở hóa lỏng khí đốt mới đi vào hoạt động vào năm 2027, không có giải pháp thay thế nào để bù đắp cho nguồn cung đi qua eo biển Hormuz.

Ngoài ra, nguy cơ khủng hoảng nguồn cung này cũng đến vào một thời điểm nhạy cảm đối với EU. Khối này dự định sẽ ngừng nhập khẩu LNG của Nga từ mùa Thu năm 2027 nhằm cắt đứt nguồn tài trợ cho chiến dịch quân sự của nước này tại Ukraine. Trong khi EU vẫn kiên quyết với lộ trình này, những diễn biến địa chính trị hiện tại đang làm dấy lên những tranh luận mới. Bộ trưởng Năng lượng Na Uy Terje Aasland nhận định rằng với tình hình căng thẳng leo thang, các quốc gia châu Âu nhiều khả năng phải thảo luận lại việc trì hoãn lệnh cấm đối với khí đốt Nga.