AI và dữ liệu mở động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam

Sáng 28/5, tại Hà Nội, Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – châu Á (Vietnam - Asia DX Summit) 2026 đã diễn ra phiên toàn thể với chủ đề "Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng hai con số".

Đây là sự kiện thường niên do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ Thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ. 

Diễn đàn quy tụ hơn 2.000 đại biểu đến từ 12 nền kinh tế và 18 tỉnh, thành phố, tổ chức quốc tế, các tập đoàn công nghệ, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế. 

* Chuyển dịch từ khai thác tiềm năng sẵn có sang làm chủ công nghệ sâu 

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026–2030. Đây không chỉ là mục tiêu về tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của quốc gia. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang trở thành những động lực tăng trưởng mới quan trọng nhất.

Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – Châu Á 2026 (Vietnam – Asia DX Summit 2026) đã chính thức khai mạc. Ảnh: Vietnam+

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá cao sáng kiến của VINASA trong việc duy trì tổ chức thường niên Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – châu Á. Diễn đàn không chỉ là không gian trao đổi, kết nối hợp tác và đầu tư mang tầm khu vực, mà còn là nơi tôn vinh những sản phẩm, giải pháp công nghệ số tiêu biểu mang trí tuệ Việt Nam. 

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng, chuyển đổi số, công nghệ số, cơ sở dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại rất nhiều lợi ích nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải tăng cường kết nối liên thông không chỉ trong một quốc gia mà cả các quốc gia trong khu vực và trên toàn thế giới; đồng thời đi kèm với đó là nhiều thách thức trong quản trị đặc biệt.

Do đó, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đề nghị Diễn đàn không chỉ tập trung vào những ưu điểm, lợi thế của chuyển đổi số mà cần thảo luận những giải pháp để thúc đẩy kết nối liên thông, quản trị AI, cơ sở dữ liệu và các công nghệ số mới.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp thu để cùng các Bộ, ngành và địa phương tiếp tục hoàn thiện chính sách và tổ chức thực thi một cách hiệu quả. 

Đại diện đơn vị tổ chức Diễn đàn, ông Ngô Diên Hy, Phó Chủ tịch VINASA, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT chia sẻ, chủ đề của Diễn đàn"Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng hai con số" là một mệnh lệnh hành động.

Kinh tế số bắt buộc phải gánh vác vai trò hạt nhân, ngành công nghiệp công nghệ số phải tự nhận lấy hai nhiệm vụ chiến lược. Đó là thúc đẩy nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo làm động cơ nâng cao năng suất cho toàn bộ nền kinh tế thực; tiên phong khai phá và tự phát triển các không gian phát triển mới. 

Theo ông Ngô Diên Hy, cộng đồng công nghệ số trong nước cần có đủ bản lĩnh để kiến tạo và dẫn dắt các công nghệ của tương lai như AI, công nghệ lượng tử…Đây là những lĩnh vực mới mang lại "thặng dư công nghệ", quyết định thứ hạng mới của Việt Nam trên bản đồ chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Với tinh thần đó, phiên toàn thể của Diễn đàn định hình liên minh chặt chẽ giữa các doanh nghiệp công nghệ nhằm đồng bộ hóa cấu trúc dữ liệu - mô hình - hạ tầng, đưa ra lộ trình để AI dịch chuyển từ "bứt phá ứng dụng" sang "chủ động sáng tạo" công nghệ nguồn; định hình rõ ràng các kiến nghị về cơ chế thử nghiệm sandbox, khơi thông nguồn vốn nghiên cứu và phát triển cho công nghệ sâu và thống nhất các đề xuất giải bài toán tăng trưởng từ địa phương.

* Hình thành năng lực cạnh tranh mới trong kỷ nguyên AI 

Các đại biểu tham dự Diễn đàn đánh giá, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của AI, dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi số, các quốc gia và doanh nghiệp đứng trước áp lực phải tái định hình mô hình tăng trưởng để duy trì năng lực cạnh tranh.

Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng vĩ mô hàng năm trên 10%. Đây không chỉ là bài toán về công nghệ, mà còn là bài toán về năng suất lao động, năng lực quản trị, hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và hệ sinh thái công nghệ.

Ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, năng suất của nền kinh tế không do ứng dụng ở lớp cao nhất quyết định mà do chất lượng của lớp nền bên dưới và tốc độ nền kinh tế hấp thụ công nghệ.

Lớp nền bao gồm hạ tầng và dữ liệu dùng chung; thể chế kiến tạo, mở không gian cho đổi mới sáng tạo, giảm rủi ro pháp lý và bộ máy thực thi biến thể chế thành kết quả thực tế. Luật Chuyển đổi số 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026 đã thiết lập một "lớp nền chịu lực" vững chắc.

Từ tầm nhìn toàn cầu, bà Trần Thị Lan Hương, Chuyên gia đến từ Ngân hàng Thế giới cảnh báo về "bẫy công nghệ bề nổi" khi AI hiện diện khắp nơi nhưng chưa bám rễ vào nền kinh tế thực. Để lấp đầy khoảng trống và thực hiện cú nhảy vọt, theo bà Trần Thị Lan Hương, Việt Nam cần xây dựng đồng bộ 5 trụ cột là kết nối và năng lượng; năng lực tính toán; ngữ cảnh và dữ liệu; kỹ năng; AI có trách nhiệm.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng chia sẻ kinh nghiệm khơi thông động lực từ địa phương với mô hình "Hành chính công chủ động". Đã Nẵng đã dùng dữ liệu để phát hiện nhu cầu và phục vụ người dân. Đặc biệt, thành phố tiên phong vận hành Sàn Giao dịch dữ liệu, qua đó minh chứng dữ liệu có thể sinh lời minh bạch và tạo ra nguồn thu mới từ dịch vụ AI.

Dưới sự điều phối của Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ, VINASA Nguyễn Nhật Quang, tọa đàm "Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng hai con số" với sự tham gia của đại diện lãnh đạo UBND thành phố Đà Nẵng, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Ngân hàng Thế giới, lãnh đạo các Tập đoàn IBM, FPT… đi đến thống nhất  thông điệp mang tính bước ngoặt.

Đó là động lực tăng trưởng mới của Việt Nam không chỉ đến từ vốn hay lao động như trước đây, mà còn đến từ năng suất mới được tạo ra bởi công nghệ, dữ liệu, AI và năng lực đổi mới sáng tạo. Điều Việt Nam cần lúc này là chuyển đổi số hiệu quả hơn, tạo ra năng suất cao hơn, mô hình tăng trưởng mới và năng lực cạnh tranh mới cho quốc gia trong kỷ nguyên AI.