ASEAN 2020: Toàn cảnh ngày làm việc thứ nhất Hội nghị cấp cao ASEAN 37

Dự lễ khai mạc có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Chủ tịch Đại hội đồng Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (AIPA) lần thứ 41, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 37 và các Hội nghị cấp cao liên quan,  cùng Lãnh đạo các ban, ngành của Đảng và Chính phủ, Đại sứ các nước ASEAN và Ngoại giao đoàn tại Hà Nội đã đến dự. Lãnh đạo các nước ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN và các khách mời cũng cùng dự từ gần 20 đầu cầu trên thế giới.

Vững vàng vượt lên thách thức, hướng tới cuộc sống thịnh vượng

Phát biểu chào mừng Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã hoan nghênh những thành công của ASEAN trong duy trì ổn định các hoạt động, giữ vững vai trò, vị thế, vai trò trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chỉ ra rằng các quốc gia, các dân tộc trên thế giới cần hòa bình, ổn định hợp tác và phát triển; người dân cần được quan tâm, bảo vệ và sẻ chia để vượt qua giai đoạn khó khăn. Trên cơ sở đó, ASEAN phải là lực lượng tiên phong, nòng cốt tại châu Á-Thái Bình Dương trong đối phó với các thách thức từ đại dịch COVID-19.

Tổng Bí thư, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh người dân ASEAN trông đợi ở Lãnh đạo các quốc gia ASEAN đề ra những biện pháp hợp tác hiệu quả và quyết liệt hơn nữa để kiểm soát tốt các làn sóng lây nhiễm mới, duy trì các hoạt động và cùng các doanh nghiệp vực dậy nền kinh tế, hỗ trợ ổn định cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội cho tất cả các vùng, miền và mọi người dân của các quốc gia.

Phát biểu về những hướng đi tới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ cần định vị chỗ đứng phù hợp cho ASEAN trong thế giới thời kỳ hậu COVID-19, đồng thời cần giữ vững giá trị cốt lõi của Đông Nam Á và Cộng đồng ASEAN là giữ gìn một khu vực hòa bình, ổn định, đoàn kết và thống nhất trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cũng khẳng định kim chỉ nam cho chính sách đối ngoại của Việt Nam là giữ vững độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, hợp tác và phát triển. Trong đó, quá trình đồng hành của ASEAN 25 năm qua là tiền đề để Việt Nam triển khai chính sách đối ngoại, hội nhập quốc tế của mình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng bày tỏ trân trọng đối với sự đoàn kết, ủng hộ, hỗ trợ quý báu từ các quốc gia thành viên, các đối tác và bạn bè của ASEAN dành cho Việt Nam trong vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, đưa ASEAN vững vàng vượt qua các thách thức, giữ vững đà liên kết, xây dựng cộng đồng và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trên tinh thần "gắn kết và chủ động thích ứng".

Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, chủ trì Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 đã phát biểu khai mạc Hội nghị và khẳng định, Chính phủ các nước ASEAN trăn trở với nỗi đau của người dân, đau đáu với nhu cầu khôi phục để vượt qua giai đoạn cam go do tác động của đại dịch COVID-19. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng điểm lại những hành động triển khai mạnh mẽ ở cả cấp quốc gia và khu vực, ứng phó kịp thời với đại dịch của Chính phủ các nước ASEAN đối với đại dịch trên tinh thần "Gắn kết và chủ động thích ứng". Thủ tướng Chính phủ cũng thông báo về những kết quả hợp tác thiết thực đã và đang triển khai của ASEAN trong ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh trong tương lai.

Cho rằng Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 và các Cấp cao giữa ASEAN với các Đối tác sẽ có ý nghĩa quan trọng trong hoàn tất triển khai các ưu tiên đề ra của năm 2020 và định hướng hợp tác trong giai đoạn tới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị, ASEAN cần tập trung nguồn lực và nỗ lực ở mức cao nhất để từng bước đẩy lùi nguy cơ dịch bệnh COVID-19, đẩy mạnh hỗ trợ khôi phục sản xuất, kinh doanh, việc làm và sinh kế cho người dân, bắt tay thực hiện Khung phục hồi tổng thể của ASEAN và Kế hoạch triển khai.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, ASEAN cần xác lập vị trí của mình trong sự dịch chuyển sức mạnh kinh tế-chính trị giữa các quốc gia cũng như những điều chỉnh của chuỗi sản xuất-cung ứng toàn cầu, bổ sung các vào lợi thế cạnh tranh sẵn có của ASEAN các giá trị của khoa học công nghệ tiên tiến, năng lực chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như khả năng đa dạng hóa các thị trường.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, với đoàn kết và tự cường, ASEAN sẽ vững vàng vượt lên các thách thức, hướng tới cuộc sống ấm no, thịnh vượng cho hơn 600 triệu người dân, đóng góp hiệu quả cho hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Cũng tại Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 và các Cấp cao liên quan, Bộ Ngoại giao đã ra mắt phiên bản tiếng Anh của cuốn sách "25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc" với tựa đề "25 years of Viet Nam in ASEAN: Views from the Inside."

Đoàn kết, thống nhất, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN

Ngay sau Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 và các Hội nghị Cấp cao liên quan, Thủ tướng  Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì Phiên toàn thể Hội nghị bằng hình thức trực tuyến. Phiên họp có sự tham dự của Lãnh đạo các nước ASEAN và Tổng Thư ký ASEAN. Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tham dự và trình bày về tình hình dịch COVID-19 và ứng phó trên toàn cầu.

Mở đầu Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của Hội nghị Cấp cao lần này, xác định đây là dịp để ASEAN hoàn tất toàn bộ những chương trình, sáng kiến đã triển khai từ đầu năm tới nay, đồng thời đưa ra phương hướng hợp tác thời gian tới. Thủ tướng đề nghị các Lãnh đạo ASEAN đóng góp các ý kiến để gợi mở ra nhiều biện pháp thiết thực để triển khai hiệu quả các mục tiêu trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 giai đoạn tới, qua đó ngày càng phát huy vai trò, vị thế của ASEAN trong khu vực và trên trường quốc tế.

Tại Hội nghị, các Lãnh đạo ASEAN đã rà soát tổng thể tình hình hợp tác ASEAN. Trong đó, các Lãnh đạo đặc biệt đánh giá cao vai trò Chủ tịch ASEAN 2020 của Việt Nam trong điều phối, dẫn dắt ASEAN giữ vững đà hợp tác, xây dựng trên ba trụ cột Cộng đồng, đồng thời đẩy mạnh hợp tác ứng phó và khắc phục hậu quả của dịch bệnh. Các Lãnh đạo ASEAN nhất trí thông qua Đánh giá giữa kỳ triển khai các Kế hoạch tổng thể Cộng đồng ASEAN 2025, ra Tuyên bố Hà Nội về Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025, tiến hành rà soát triển khai Hiến chương ASEAN, gắn kết phát triển tiểu vùng với tiến trình phát triển chung của ASEAN và triển khai các sáng kiến nâng cao hình ảnh, bản sắc ASEAN trong khu vực.

Trong nỗ lực ứng phó chung với đại dịch COVID-19, các Lãnh đạo đã thông qua Khung phục hồi tổng thể của ASEAN cùng Kế hoạch triển khai, Tuyên bố ASEAN về Khung Thỏa thuận Hành lang đi lại ASEAN, Khung chiến lược ASEAN về các tình huống y tế công cộng khẩn cấp, chính thức công bố lập Kho dự phòng vật tư y tế khẩn cấp khu vực và thúc đẩy vận hành Quỹ ASEAN ứng phó COVID-19 để hỗ trợ hiệu quả các nhu cầu chống dịch của khu vực, nhất trí kế hoạch lập Trung tâm khu vực ASEAN về Ứng phó dịch bệnh và các tình huống y tế khẩn cấp. Các nước tin tưởng rằng những biện pháp này sẽ giúp người dân lấy lại niềm tin, tăng cường tính cạnh tranh, khôi phục chuỗi cung ứng và dịch vụ bị gián đoạn và từng bước phục hồi bền vững trong trung hạn và dài hạn.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn tất đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), các Lãnh đạo đề nghị sớm ký kết và đưa vào thực thi Hiệp định, đóng góp vào củng cố và cải tiến hệ thống thương mại đa phương công bằng, dựa trên luật lệ.

Các nhà lãnh đạo tái khẳng định yêu cầu tiên quyết cần duy trì đoàn kết, thống nhất, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN, nâng cao khả năng tự cường, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, đề cao các nguyên tắc cơ bản trong Hiến chương ASEAN và Tài liệu quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Các nước nhất trí ASEAN cần tiếp tục các nỗ lực tạo dựng môi trường thuận lợi cho các nỗ lực đối thoại, hợp tác và xây dựng lòng tin, trong đó đảm bảo đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Các nhà lãnh đạo ASEAN khẳng định tiếp tục tích cực hỗ trợ Myanmar tìm giải pháp lâu dài và bền vững nhằm ổn định tình hình, giải quyết các vấn đề nhân đạo tại bang Rakhine, Myanmar.

Tại Phiên họp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc công bố Việt Nam sẽ đóng góp 100.000 USD vào Quỹ Ứng phó COVID-19 và cam kết đóng góp thiết bị vật tư y tế vào Kho dự phòng vật tư y tế khẩn cấp khu vực với giá trị 5 triệu USD.

Kết thúc Phiên họp toàn thể, các Lãnh đạo ASEAN đã thông qua một số văn kiện quan trọng là đề xuất của Việt Nam, nước Chủ tịch ASEAN 2020 và được các nước trong Hiệp hội và các Đối tác ủng hộ như Tuyên bố Hà Nội về Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025, Tuyên bố Hà Nội về Tăng cường công tác xã hội hướng đến một Cộng đồng ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng.

Chiều cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì các Hội nghị Cấp cao ASEAN- Trung Quốc lần thứ 23; Hội nghị Cấp cao ASEAN- Nhật Bản lần thứ 23; Hội nghị Cấp cao ASEAN-Hàn Quốc lần thứ 21; Hội nghị Cấp cao ASEAN-Ấn Độ lần thứ 17;  Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ ASEAN.

Theo chương trình dự kiến, thứ Sáu, ngày 13/11 sẽ diễn ra các Hội nghị Cấp cao Mekong-Hàn Quốc lần thứ hai; Hội nghị Cấp cao Mekong-Nhật Bản lần thứ 12./.